“Учир нь ийм байж.”
Шень И шинээр эзэмшсэн Цусан хөнөөлийн сэлмийн аргыг оюун санаандаа дахин нэг бүрчлэн тунгаав. Мэх бүрээс нь догшин, хайр найргүй сүр хүч мэдрэгдэнэ. Чөтгөр мангасын харгис мөн чанар уг сэлмийн аргад гүн шингэсэн нь илт байлаа. Ийм эрдэм журамт, шулуун арга барилтай Чөтгөр дарах сэлмийн аргаас үүссэн гэдэгт итгэхэд ч бэрх.
Харгислалыг харгислалаар дарна! Энэ бол Чөтгөр дарах ариун ян сэлэм шиг хүчээр өөр зэрэглэлийн босгыг түр зуур давдаг ганц мэх биш. Харин Анхны зэрэглэлийн тулаанчид жинхэнээсээ тохирох бүрэн бүтэн сэлмийн эрдэм байлаа.
Анхны зэрэглэлийн төгс эзэмшилд хүрсэн бясалгалаа энэхүү сэлмийн аргатай хослуулбал Шень И Шар Үст Хаантай дахин тулгарсан ч гурван мэхийн дотор устгаж чадна гэдэгтээ итгэлтэй байв. Тэр системийн самбар руугаа харлаа. Илүү гарсан хугацааг нударгын болон хөнгөн биеийн хөдөлгөөний эрдэмд шингээсэн ч ахиц төдийлөн их байсангүй.
Олсон зүйл нь Нударга, Алганы Авьяас-тай төстэй нэгэн чадвар төдий байлаа. Байхгүй байснаас дээр. Шень И үүнд сэтгэл дундуур байсангүй.
Тэр одоо системийн самбарын ажиллах зарчмыг бараг бүрэн ойлгожээ. Шинэ тулааны эрдэм боловсруулан бүтээхэд зөвхөн их хугацаа хангалтгүй. Үүнээс ч чухал зүйл нь суурь болгон ашиглах “материал” байлаа.
Зөвхөн амьдралын хугацаанд найдах нь аз таарч, санаандгүй ухаарал төрөхийг сохроор хүлээхтэй адил. Олон төрлийн тулааны эрдэм сурч, хангалттай мэдлэг хуримтлуулсан цагт л тэдгээрийн давуу талыг нэгтгэн, цоо шинэ арга бүтээж чадна. Хоосон толгойтой сууж, хий мөрөөдлөөр шинэ эрдэм зохионо гэж үгүй.
Жишээлбэл, Цусан хөнөөлийн сэлмийн арга чөтгөрийн араатны мөн чанарын цөмөөс олсон Цусан хөнөөл-ийн хүчийг суурь болгон төрсөн. Харин Салхи аянгын судраас Анхны зэрэглэлийн бүрэн зам боловсруулж чадсан нь Чөтгөр дарах ариун ян сэлэм байсантай холбоотой.
“Хүн олсондоо сэтгэл ханаж сурах хэрэгтэй.”
Шень Игийн ганцхан шөнийн дотор олсон ахицад эгэл хүн бүтэн амьдралаа зарцуулаад ч хүрэхгүй байж мэднэ. Тэр ч байтугай ховор эрдэнэс, ер бусын хувь тохиолтой учирсан хүн л ийм өндөрлөгт хүрэх боломжтой. Энэ өөрөө асар их аз завшаан байлаа.
Шень И босоод шүүгээ рүү харав. Линь Байвэй түүний хувцсыг угааж, эвхээд тавьчихжээ. Тэр хувцсаа авч, дотуур өмсгөлөө солив.
Олон жилийн бясалгалаар хатуужсан бие нь өө сэвгүй шахам болж, булчин шөрмөс нь жигд зангирчээ. Ганц дутагдал нь цонхигор арьс байлаа. Өмнөх Шень И залхуурсандаа эргүүл хийхдээ гудамжаар алхахыг ч хүсдэггүй байсан нь биеийнх нь өнгөнөөс тодхон харагдана.
Гэхдээ энэ жижиг асуудал. Наранд хэсэг явбал аяндаа засарна. Шень И хувцсаа хурдан сольж дуусаад эргэж хартал Линь Байвэй арын хаалганы дэргэд чимээгүй зогсож байв.
“Ямар нэг хэрэг байна уу?”
“Зүгээр л ийш тийш алхаж явлаа.”
Линь Байвэй харцаа дурамжхан буруулж, гэдсээ илэн найдлага дүүрэн асуулаа.
“Өнөөдөр өглөөний хоол байгаа юу?”
“Хүлээж бай.”
Шень И гадагш гарч, гудамжны наймаачнаас хоёр гамбир авав. Одоогоор гартаа оруулж чадаагүй хоёр тулааны эрдмийн судрыг санахад тэр хэсэг эргэлзлээ.
“Өндөг нэмбэл… ямар үнэтэй вэ?”
Уг нь муу зуршилгүй багийн ахлагч мөнгөөр дутах учиргүй. Өмнөх Шень И мөнгө олох олон арга мэддэг байжээ. Хэрэв Шень И үнэхээр хүсвэл…
“Шень түшмэл ээ, хоёр гамбир төдийд юун мөнгө вэ!”
Наймаачин яаран бөхийж, гамбирыг нямбайлан боогоод түүнд гардуулав.
“Та хүссэнээрээ аваарай. Мөнгө хэрэггүй!”
“Баярлалаа. Гэхдээ хэрэггүй.”
Шень И толгой сэгсрээд, лангуун дээр арван зэс зоос тавилаа. Тэр өглөөний хоолоо гэртээ хүргэж өгөөд, гамбираас хазсаар хошууны захиргааг зорив. Гэвч замдаа нэгэн хачирхалтай зүйл анзаарлаа.
Боовны худалдаачин ч бай, ногооны наймаачин ч бай, зам дагуух хүмүүс түүн рүү сониучирхан хяламхийнэ. Харин Шень И эргэж харах бүрд тэд даруй толгойгоо гудайлган, ажилдаа завгүй дүр үзүүлж байлаа.
“Одооноос Байюнь хошууны чөтгөр, ад зэтгэртэй холбоотой бүх хэргийг тэр хариуцна гэсэн.”
“Хэн гэнэ ээ? Шень түшмэл үү?”
“Өглөө эрт дэмий юм ярихаа боль.”
“Гэрийнхнээ хамгаалуулах биш, гай тарих хүн хайж байгаа юм уу? Эсвэл мөнгөө багтааж ядсан бол Шень түшмэл тусалж магадгүй. Харин чөтгөрийн хэрэг шийднэ гэнэ ээ?”
“Наад дуугаа намсга! Өчигдөр юу болсныг мэдэх үү?”
“Хотын баруун захын чөтгөрүүд бүгд устсан. Тосгоны хоёр хүн өөрсдөө ярьсан.”
“Уул шиг овоорсон чөтгөрийн толгойг бүгдийг нь цавчиж, хошуунд авчирсан гэсэн.”
“Тэгээд тэднийг дагуулж ирсэн хүн нь Шень түшмэл байсан!”
Анхны зэрэглэлд хүрсэн Шень И хэчнээн аяархан шивнэсэн үг байсан ч нэг бүрчлэн сонсож байлаа. Тэр алхаагаа хурдасган, хошууны захиргааны жижүүрийн өрөөнд оров. Доторх байдал урьдынхаас төдийлөн өөр харагдсангүй.
Гэхдээ нэг л эзгүй, цөөн хүнтэй мэт санагдана. Том хашаанд ердөө дөрвөн хүн үлджээ. Чэнь Жи ямар ч хувиралгүй царайгаар шүүр барин, газар шүүрдэж байв.
Харин Ню овгийн ах дүү хоёр, Жан Даху гурав үүдний дэргэд явган сууж, учраа олохгүй нэг нэгэн рүүгээ харна. Шень Иг орж ирэхэд Жан Даху газраас ухасхийн бослоо.
“Шень дарга аа, та арай гэж ирлээ!”
“Бидний төлөө заавал үг хэлж өгөөрэй!”
Тэр гомдолдоо туйлдсан царай гарган яаран гүйж ирэв.
“Яагаад биднийг гудамжаар эргүүл хийхийг хориглож байгаа юм бэ?”
“Оронд нь бүр чөтгөрийн хэрэг хариуцуулна гэнэ!”
“Баруун талын гурван гудамж ямар их боломжтой газар билээ. Ах дүүс бид олон жил хөдөлмөрлөж байж олсон амьжиргааны зам шүү дээ!”
“Гэтэл Сүн дарга ганцхан үгээр бүгдийг маань үгүй хийчихлээ!”
Жан Даху улам чангаар гомдоллов.
“Шень дарга аа, та Лю захирагчийн хамгийн итгэлтэй хүн.”
“Сүн дарга яаж ингэж дураараа авирлаж зүрхэлдэг байна аа?”
“Энэ бол зөвхөн бидний нүүр рүү алгадсан хэрэг биш. Таны нүүр рүү алгадсантай адил!”
Чэнь Жи чимээгүйхэн хүрч ирээд, Жан Дахуг хажуу тийш түлхэв. Дараа нь Шень Ид ойртон, дуугаа намсгалаа.
“Энэ бол хошууны захирагчийн шийдвэр.”
Жижүүрийн өрөөнд үлдсэн дөрвөн хүн нь өчигдөр Лю овгийн гэр бүлийн эмгэнэлт хэргийн газарт байсан хүмүүс байв. Лю захирагчийн санаа тун ойлгомжтой. Тэр энэ хүмүүсийг эрх мэдлээс нь холдуулаад зогсохгүй чөтгөрүүдийн аманд түлхэж, Шень Игийн талд орсон хүн ямар төгсгөлд хүрдгийг бусдад харуулахыг хүсжээ.
Чи чөтгөр устгахдаа гарамгай юм биш үү? Тэгвэл бүгдийг нь өөрөө устга. Зарлал гаргаж, бүх хошуу даяар түгээе.
Чамайг аль болох өндөрт өргөе. Дараа нь хэрхэн унахыг чинь харъя. Хэрэв зориг чинь хүрэхгүй бол дуулгавартай байж, дахин хэрэг тарихаа боль.
“Шар Үст Хааныг та устгасныг тэр мэдсэн.”
Чэнь Жи гашуунаар инээмсэглэв.
“Шөнө дунд энд хүрч ирээд уур хилэнгээ гаргачихаад, үүр цайхаас өмнө явсан.”
“Тантай таарахаас айсан бололтой.”
Шень И гэнэт хүч чадлаа харуулсан нь Лю захирагчийг асар их цочирдуулжээ. Бүр Шень И-ээс эмээхэд хүргэсэн байна. Гэхдээ энэ хүч хангалттай биш хэвээр.
Лю захирагч Цинжоугаас урьж авчирсан тулааны багш ч Шар Үст Хаантай тулалдах чадвартай. Тэр багшид сар бүр зургаан зуун лан мөнгө өгдөг байлаа. Зургаан зуун лан мөнгө эгэл хүнийг дарахад уул шиг их хөрөнгө.
Гэхдээ Байюнь хошууны булингарт усанд энэ нь өчүүхэн долгио ч үүсгэж чадахгүй. Нохойн чөтгөрийн сүргээс гадна хотын гадна бүр ч аймшигтай, хүн иддэг чөтгөрүүд бий. Хэрэв нөхцөл байдал бүрэн хяналтаас гарч, Чөтгөр Дарах Албыг дуудвал тэд хамгийн түрүүнд Байюнь хошууг бүхэлд нь мэдэлдээ авна.
Дараа нь ард иргэдийг нүүлгэн шилжүүлж, чөтгөрүүдийг шат дараалан устгаж эхэлнэ. Бүх аюулыг арилгахын тулд дор хаяж гурав, таван жил шаардагдана. Гурав, таван жил урт сонсогдохгүй байж болно.
Гэхдээ Лю захирагч болон бусад түшмэлийн хувьд энэ нь арван жилийн хөдөлмөр талаар өнгөрч, албан тушаал ахих ирээдүй нь бүрэн харанхуй болно гэсэн үг. Хожим хааны ордон чөтгөрүүдийг устгаж, Лю захирагчийг албан тушаалд нь дахин томиллоо ч түүнд хүн ам нь сарнисан, ядуурч хоосорсон хошуу л үлдэнэ. Үүнийг тэр яавч хүлээн зөвшөөрөхгүй.
Хэрэв чөтгөр устгах ажилд саад хийх нь бүх овгоор нь цаазлах хүнд гэмт хэрэг бишсэн бол, мөн Шень И санаанд оромгүй их тулааны чадал харуулаагүйсэн бол дээд хүмүүс ийм тойруу арга хэрэглэх ч үгүй байв. Түүнийг шууд албан тушаалаас нь огцруулна. Эсвэл нууцаар толгойг нь авна.
“Шень түшмэл ээ…”
Чэнь Жигийн царай ээдрээтэй байлаа. Түүнд асран хамгаалах дүү бий. Гэтэл одоо хошууны дээд хүмүүс түүнийг Шень Игийн “хамсаатан” гэж үзэх болжээ.
Энэ бодол зүрхийг нь хүндээр дарна. Өөрт нь хүртэл ийм хэцүү санагдаж байхад гол бай болсон Шень И ямар их дарамтад байгаа бол? Ингэж бодоод Чэнь Жигийн харцанд өчүүхэн өрөвдөх өнгө тодорлоо.
“Лю захирагч явахаасаа өмнө надаар танд үг дайлгасан.”
“Хэрэв та одоо ч гэсэн учрыг ойлгож, буцаж очихыг хүсвэл нэг гүц архи аваад өөрийн биеэр бараалхаарай гэсэн.”
Чэнь Жи хэсэг зогсоод үргэлжлүүлэв.
“Лю захирагч гаднаас ирсэн хүнд сар бүр зургаан зуун лан мөнгө өгч чаддаг юм чинь таныг лав хохироохгүй гэж хэлсэн.”