Орон дээр хэвтсэн Шень И шинэ эрдмийн нууцлаг эргэлтийн дагуу дотоод эрчмээ хөдөлгөж үзэв. Тэр даруй бүх биеийнх нь хүчийг шавхан сорох мэт аймшигтай мэдрэмж дайрлаа. Яг л далайг бүхлээр нь залгих гэж байгаа атлаа өөрт нь жижиг цөөрөм ч үгүй, ердөө аяга ус байгаа мэт. Шень И цочин, дотоод эрчмийнхээ эргэлтийг тэр дор нь зогсоолоо.
Системийн бясалгалын явцад мэдэрсэн арчаагүй байдлыг одоо өөрийн биеэр ойлголоо. Анхны зэрэглэлийн тулаанч тэнгэр газрын шимт чанарыг шингээхдээ маш удаан. Арван хоёр эрчмийн сүвд хуримтлагдсан дотоод эрчим нь үндсэн хөрөнгө мэт.
Ердийн үед түүнээс гарах өчүүхэн хэсгийг, өөрөөр хэлбэл хүүг нь ашиглахад тулааны эрдмийн хэвийн хэрэглээг хангахад хүрэлцэнэ. Цусан хөнөөлийн сэлмийн арга шиг Анхны зэрэглэлийн тулааны эрдэм хүртэл шимт чанар төдийлөн их зарцуулдаггүй. Гэхдээ нэг удаад хэт их шавхвал сууриа шууд гэмтээсэнтэй адил.
Дахин нөхөхөд маш их хугацаа орно. Саяын системийн бясалгалд Дөрвөн зохицлын жинхэнэ эрчмийг нэг удаа ашиглах бүрд хэдэн жилийн турш эрчмийн сүвүүдээ дахин дүүргэх шаардлагатай болж байжээ. Эгэл тулаанчийн хувьд энэ бол бараг эрүү шүүлт.
Шень И өмнө нь шимт чанар хаш шүүдэр болон хувирсныг санав. Тэнгэр газрын шимт чанарыг заавал шингэн болтол нь нягтруулах шалтгаан энэ юм байна. Үгүй бол ийм зарцуулалтыг юугаараа даах билээ?
“Тэгэхээр энэ эрдмийг сурчихаад хэрэглэж зүрхлэхгүй, амь насны эцсийн арга болгож хадгалаад, нэг хэрэглэснийхээ дараа үхлээ хүлээх юм уу?”
Шень И хөмсгөө үл ялиг зангидав. Гэтэл гэнэт нэг зүйл санаж, системийн самбар дахь Салхи аянгын чөтгөр дарах жинхэнэ тайлал руу харав. Энэ эрдэм боловсруулалтын дунд аль хэдийн удаан гацжээ.
Хэчнээн чөтгөрөөс авсан насны нөөц хийсэн ч ямар ч шинэ өөрчлөлт гарахгүй. Ёроолгүй нүх шиг тэнгэр газрын шимт чанарыг л тасралтгүй сорсоор. Ингэж бодмогц Шень Игийн зангирсан хөмсөг тэнийв.
Энэ чинь яг таарчихлаа биш үү? Өөрийн шавхагдсан шимт чанарыг нөхнө. Тэгэхийн хажуугаар Салхи аянгын чөтгөр дарах жинхэнэ тайлал цаашаа ахих эсэхийг туршина.
Нэг мөнгөөр хоёр зүйл авч байгаатай адил. Өмнөх туршлагаар бол арван хоёр эрчмийн сүвийг дахин бүрэн дүүргэхэд ойролцоогоор таван жил шаардагдана. Үүнийг өөрийн амьдралын хугацаагаар нөхөх нь яавч ашиггүй.
Эцсийн эцэст Анхны зэрэглэлд хүрсний дараа өөрийн насны нөөцийн үлдэгдэл ердөө дөчин зургаан жил. Харин чөтгөрөөс авсан насны нөөцөөр түр асуудлаа шийдэж, дараа нь ахих өөр арга хайвал боломжтой.
【Чөтгөрөөс авсан насны нөөцийн үлдэгдэл: 391 жил】
Шень И шинэ эрдмийн хүчийг шууд туршиж үзэх хүслээ дарж, нүдээ хүчээр анив. Эрдмийнхээ хүчийг мэдэх нь чухал ч шөнө дунд бусдын нойрыг үймүүлж турших нь дэндүү бүдүүлэг хэрэг. Өмнөх шөнө сайн унтаж чадаагүйгээс ч болсон уу, энэ удаа тун хурдан нойрсжээ. Эндхийн гамбир бүлээн, давсалсан мах нь зажлууртай, ор нь хатуу, эмэгтэй хүний бие зөөлөн.
Бүх зүйл хэтэрхий бодит. Толгойд нь гэнэт зэрэмдэг цогцсууд, хүн мах залгих чөтгөрүүдийн дүрс ээлжлэн гялсхийв. Шень И өөрийн эрхгүй хуруугаа зангидлаа.
Одоо ийм олон тулааны эрдэмтэй болсон хүн “энэ амь угаасаа илүү олдсон юм” гэж өөрийгөө мохоон тайвшруулах шаардлагагүй. Чөтгөрийн өмнө сэлмээ сугалах жинхэнэ зориг өөрт нь бий. Нас бага үлдсэн гэх шалтагаар амь хайргүй аашилж, эрс тулалдах нь хэсэгтээ хэрэг болдог ч удаан үргэлжлэх зам биш. Дахин амьдрах боломж олдсон нь яг л урт зүүднээс сэрэхтэй адил байлаа. Тахиа донгодоход Шень И цагтаа нүдээ нээлээ.
Гадагш гарч өглөөний чийглэг агаараар амьсгалахад бүх бие нь хөнгөн, сэтгэл нь цэлмэг байв.
“Өнөөдөр эрт босчихож?”
Линь Байвэй арын хашаанаас биеэ сунгасаар өрөөнд орж ирээд гадагш сониучирхан харав.
“Өглөөний мэнд.”
Шень И эргэн харахад нүдэнд нь ховорхон зөөлөн инээмсэглэл тодорчээ. Линь Байвэй сэжигтэй харан толгой сэгсрэв.
“Мөнгө олчихсон юм уу?”
“Ойролцоо.”
Шень И хариулаад өрөөндөө орж, цэвэрхэн хувцсаа сольж өмслөө. Өдрийг тооцвол Чөтгөр дарах албаны шалгалт ирэхэд хорь гаруй хоног үлджээ. Энэ хугацаанд дутуу зүйлээ нөхөж, сул талаа засаж болно.
Тэнд очоод боломжийн байр суурь олоход асуудал гарахгүй биз. Одоогийн хүчээрээ Байюнь хошуунд өөрийгөө хамгаалахад хангалттай. Гэхдээ осол гэдэг хэзээ ч тохиолдож болно.
Линь Байвэйг л хар. Хаш шингэний зэрэглэлийн тулааны эрдмийг зүгээр сууж байгаад цээжээрээ хуулж өгч байна. Энэ нь судар хаа нэгтээгээс гаргаж өгч байгаагаас огт өөр.
Өөрөө өмнө нь бясалгаж байсан гэсэн үг. Эрчмийн сүвүүдээ битүүмжлүүлэхээс өмнө тэр одоогийн Шень Игээс хавьгүй хүчтэй байсан нь гарцаагүй. Хүн азгүйтвэл юу ч тохиолдож болно.
Өдөр бүр нүдний өмнө ийм жишээ байхад Шень И яаж хайнга байж чадах билээ? Энэ үймээнтэй ертөнцөд амьд үлдэхийн тулд боломжийн хүчтэй байгууллагад орох нь хамгийн зөв сонголт. Тэнд тулааны эрдэм, бясалгалын нөөц аль аль нь баталгаатай. Бүр нэг өдөр чөтгөрт баригдлаа гэхэд ар талынх нь хүчнээс эмээж, шууд алахаасаа өмнө тээнэгэлзэж мэднэ. Тэр багахан завсар л амьд гарах боломж болж чадна.
Шень И гадагш гарч хоёр хүний өглөөний хоол аваад буцаж ирэв. Хоолоо хурдан идэж дуусмагц жижүүрийн газар руу хөдөллөө.
Замд явж байснаа гэнэт алхаагаа удаашруулж, гудамжны хажуу руу харав. Чихрийн баримал өлгөсөн мод үүрсэн залуу түүн рүү долигон инээмсэглэлээ.
“Түшмэл та ч бас чихэрт дуртай юу? Хоёр ширхгийг аваад амсаж үзэхгүй юу?”
Шень И толгой сэгсрээд цааш алхав.
“Уучлаарай. Мөнгө авч гараагүй.”
Явуулын тулаанчийн зарж буй чихрийн дүрсийг идэж зүрхэлсэнгүй. Харин тэр хүн яагаад Байюнь хошуунд байгаа талаар Шень И асуухыг хүссэнгүй. Өөрөө чөтгөрийн хэрэг хариуцдаг түшмэл болохоос хотын хэв журам хариуцдаг хүн биш.
Энд янз бүрийн хүн ирж очно. Өдөр бүр хэдэн хачин хүнтэй таарах нь хэвийн. Өмнө нь өөрийнх нь нүд л хангалттай хурц биш байсан хэрэг.
Жижүүрийн газрын хашаанд ороход Жан махчин өглөө эртнээс хэдэн хүнийг дасгалжуулж байлаа. Жан Даху бэлхүүсээ илэн, яаран сэлмээ шүүрээд гүйв.
“Би… би гудамж эргэж ирье…”
Жан махчин энэ залхуутай эрийг хорьсонгүй.
“Нас нь ахичихсан, цааш ахих найдвар бага.”
Тэгээд үлдсэн гурван хүн рүү хүйтнээр харснаа дуугаа өндөрсгөв.
“Харин та гурав битгий залхуур! Юугаа над руу муухай хараад байгаа юм? Ач мэддэггүй шаарнууд! Та нар Чөтгөр дарах албанд орчихвол эцэг эх чинь надад давсалсан мах барьж ирээд баярлана.”
Ярих зуураа Ню овгийн ах дүү хоёрын бэлхүүс рүү тус бүр нэг өшиглөв.
“Гараа дээш нь! Чөтгөр дарах сэлмийн аргыг тайзны жүжиг шиг болгочих юм!”
Ню Эр ярвайж гомдоллов.
“Би харуул түшмэлээрээ зүгээр л байна. Дээш ахихыг хүсэхгүй. Чөтгөртэй тулалдах гэдэг чинь амь, үхлийн асуудал шүү дээ.”
“Хэтэрхий удаан тухтай амьдарчээ.”
Жан махчин ёжтой инээв.
“Таван сарын өмнө Саньшүй хошууг Чөтгөр дарах алба хүлээн авч, арван гаруй харуулын захирагч тэнд очсон. Гуравхан хоногийн дотор чөтгөрийн уулыг цэвэрлэж, хоёр зуу гаруй цэрэг алдаад, ная гаруй чөтгөр устгасан. Танай эндхийнх шиг чөтгөр гарахад харуул түшмэдээсээ өмнө эгэл иргэдээ үхүүлнэ гэж бодоо юу?”
Тэгснээ үргэлжлүүлэв.
“Эгэл харуул түшмэл үхвэл ар гэрт нь ердөө дөчин лан мөнгө өгнө. Харин Чөтгөр дарах албаны нөөц хүн байсан ч энэ нь ердөө хоёр сарын тэтгэмжтэй тэнцэнэ.”
Ню овгийн ах дүү хоёр дотроо хурдан тооцоолов. Удалгүй сэлмээ далайх хөдөлгөөн нь мэдэгдэхүйц хүчтэй болжээ.
“Эгэл харуул түшмэдийг ч авдаг юм уу?”
Шень И хашаанд орж ирэн сониучирхан асуулаа.
“Үгүй бол Чөтгөр дарах гурван эрдмийг яах гэж тараасан юм?”
Жан махчин түүнийг хараад инээмсэглэв.
“Тогтоосон хугацаанд гурван эрдмийг бүгдийг нь бага амжилтад хүргэх, эсвэл нэгийг нь их амжилтад хүргэж чадвал сонгогдох боломжтой. Дээд тал нь арав, хорин жил эмийн ваннд дэвтээсээр байгаад энэ хүмүүсийг Анхны зэрэглэл рүү хүчээр түлхчихнэ.”
Түүний нүд атаархсандаа бараг улайв.
“Анхны зэрэглэлийн тулаанчид будааны талбай шиг эгнэн ургах ямар аймшигтайг мэдэх үү?”
Чөтгөр дарах албаны ийм тансаг зарцуулалтад үнэхээр хорсож байгаа мэт.
“Ийм олон хүнтэй юм бол яагаад одоо ч хүн хүч хүрэлцдэггүй юм шиг байдаг юм?”
Шень И хөмсгөө өргөв. Нэг их итгэсэнгүй.
“Чи будаа хурааж үзээгүй юм уу? Нэг үе нь ургана, нэг үе нь хадагдана.”
Жан махчин нүдээ эргэлдүүлээд хүзүүгээ огтлох мэт гараараа дохив.
Тэгснээ үргэлжлүүлэв.
“Харин бүр илүү авьяастай хүн байвал өөр хэрэг. Арван жилийн өмнө Цинжоугийн Чөтгөр дарах албаны Ерөнхий жанжинд шавь орсон нэг чөтгөр агнагч байсан. Арван жил шүү! Би тэр үед суурь зогсолт хийж, нударгалж, ус зөөсөөр байхад тэр ховор эмийг будаа шиг идэж байсан. Тэгээд Хаш шингэний зэрэглэлийн оргилд хүрч, жинхэнэ эрчмээр илд бүтээн, чөтгөрүүдийг гахай нядлах мэт алдаг болсон.”
“Хөөх, нууц хүүхэд юм биш үү?”
Шень И шиг тайван хүн хүртэл тэсэлгүй гайхав.
“Нууц хүүхэд нь байсан бол харин ойлгомжтой байлаа.”
Жан махчин гэнэт илүү гутарсан царай гарган гараа даллав.
“Чи чөтгөр агнагч гэж ямар хүмүүс байдгийг мэдэхгүй. Хамгийн цатгалан иддэг ч хамгийн хатуу нүдүүлдэг хүмүүс. Ер бусын авьяастай байхаас гадна сэтгэл нь тогтвортой, ганцаардал, зовлон хоёрыг тэсдэг байх ёстой. Тэд ганцаараа мянга мянган ли аялж, чөтгөр агнан, нууц хэрэг мөрдөж, Чөтгөр дарах албаны нүд чих болж явдаг. Их Цянь улсын чөтгөрийн шагналт хэргүүдийн бараг талыг тэд илрүүлж, шийдвэрлэдэг юм.”