Үүлэн зэлүүд нутагт хүн ам цөөн, харин эзгүй зэлүүд газар, зэрлэг араатан хаа сайгүй байсан тул олон жижиг овог оршин суудаг байв.
Ийм нөхцөлд бүх жижиг овгийг нэгтгэн үзлэг шалгалт явуулахын тулд асар их хүн хүч, хөрөнгө шаардлагатай байлаа.
Тай А Тэнгэрлэг Улс урт удаан түүхтэй ч өргөн уудам зэлүүд нутагт зохион байгуулсан дайчдын шалгаруулалтын тоог нэг гарын хуруунд багтааж болохоор цөөн байв.
Өргөн уудам зэлүүд нутагт төрнө гэдэг эмгэнэл байсан нь ойлгомжтой. Тэнд нөөц баялаг дутмаг төдийгүй, суут нэгэн байсан ч бусдын анхаарлыг татаж чаддаггүй байлаа. Тиймээс амьдралдаа дэвших ямар ч боломжгүй.
Тай А Тэнгэрлэг Улс үүнийг мэддэг байсан ч нөхцөл байдлыг өөрчлөх юу ч хийж чаддаггүй байв. Үүлэн зэлүүд нутгаас гадна, 108 мужаас ч зарим суутан анзаарагдалгүй өнгөрч мэднэ!
Он жилүүдийн турш зэлүүд нутгийн тоолж баршгүй олон суутан дэмий үхсэн. Тэд өлсгөлөн, өвчнөөр нас барах, эмийн ургамал түүж яваад өндрөөс унаж үхэх, эсвэл араатанд идүүлэхийн аль нэгээр амь насаа алджээ.
Агуу хүн болж чадах байсан хүмүүс гуйлгачин хэвээрээ үхдэг байв. Үхсэнийх нь дараа ч зохих ёсоор оршуулалгүй, зүгээр л газарт булна. Заримдаа булшны тэмдэг болгон модон саваа босгоно—яг л И Юнийх шиг. Гэвч хэдхэн жилийн дараа тэдгээр тэмдэг ялзарч, нурна. Талийгаачийг санаж явсан хүмүүс нь ч нас бармагц, тэр хүний энэ ертөнцөд байсан мөр оргүй арчигдана.
Ядуу төрж, мөргүй үхэх—зэлүүд нутгийн хүмүүсийн хувь тавилан нь энэ байлаа. Лянь Чэнъюй үүнийг гүнээ ойлгосон нь түүний амьдралын тухай үзлийг гажуудуулжээ.
Тарган Настан хэлэв: —Бид энд ирсэн нь Тай А Тэнгэрлэг Улсын шалгаруулалттай холбоотой ч гэж болно, холбоогүй ч гэж болно. Нарийн яривал, биднийг энд авчирсан шалтгаан болон Тай А Тэнгэрлэг Улсын гэнэт зарласан дайчдын шалгаруулалт нэг л явдлаас үүдэлтэй байх магадлалтай.
—Өө? Охины сонирхол хөдөллөө. Нарийхан урт нүд нь үл ялиг хөдөлж, урт сормуусанд нь бүдэг нарны гэрэл тусав.
—Таван сарын өмнө Үүлэн зэлүүд нутагт хачирхалтай үзэгдэл болсон юм. Тэнгэр цэлмэг байсан ч хоёрхон хормын дотор зуун мянган милийн өргөнтэй Үүлэн зэлүүд нутгийн тэнгэр бүхэлдээ өтгөн үүлээр бүрхэгдсэн!
—Тэгээд хамгийн хачирхалтай нь тэр үүлс нил ягаан өнгөтэй байсан юм!
—Нил ягаан үүл Үүлэн зэлүүд нутгийг бүхэлд нь бүрхсэн. Ийм үзэгдэл үнэхээр гайхалтай байлаа. Тай А Тэнгэрлэг Улсын одон орончид хүртэл тэр шөнийг одон орны үзэгдэл хэмээн зарлаж, “Нил ягаан үүлсийн мэндэлсэн нь” гэж нэрлэсэн юм!
—Хоёр сарын өмнө энэ үзэгдэл дахин болсон. Тэр удаа бүр ч сүрлэг байж, тэнгэрийн эрхсийг халхлан, ертөнцийг бүхэлд нь далдалсан!
—Энэ Нил ягаан үүлсийн мэндэлсэн нь Тай А Тэнгэрлэг Улсыг түгшээсэн ч Үүлэн зэлүүд нутгийн жирийн иргэд юу ч мэдээгүй. Үзэгдэл шөнө болсон тул тэдний ердийн хараагаар шөнийн харанхуйд өнгийг ялгахад бэрх байлаа. Нил ягаан үүл Үүлэн зэлүүд нутгийг бүхэлд нь бүрхсэнийг ч, Нил ягаан үүлсийн мэндэлсэн нь Үүлэн зэлүүд нутгийн хязгаарт Юань Цийн эмх замбараагүйжил үүсгэснийг ч тэд мэдээгүй.
—Тэр үед Үүлэн зэлүүд нутгийн хамгийн гүн хэсэгт, хэдэн зуун мянган жил хөдөлгөөнгүй байсан зэлүүд араатнууд хүртэл цочин сэрсэн!
—Ийм үзэгдэл гарах боломж хэдхэн л бий.
—Нэгдүгээрт, ямар нэг эрдэнэс мэндэлсэн байж болно. Гэвч таван сарын өмнө Тай А Тэнгэрлэг Улс эрдэнэсийн луужингууд ашиглан Үүлэн зэлүүд нутгийг нэгжсэн. Эрдэнэсийн луужин эрдэнэсийн яг байршлыг тогтоож чадахгүй ч тодорхой нэгэн өргөн хүрээнд эрдэнэс оршин байгааг баталж чадна.
—Гэвч эрдэнэсийн луужингууд огтхон ч хариу үйлдэл үзүүлээгүй. Энэ нь энд эрдэнэс байхгүй, эсвэл эрдэнэс нь маш нууцлаг тул илрүүлэгч түүнийг мэдэрч чадаагүй гэсэн үг. Хэрэв сүүлчийнх нь үнэн бол төсөөлөхөд ч бэрх! Тийм эрдэнэс газар дэлхийд цус асгаруулсан үймээн дэгдээх чадалтай байх байв!
—Хоёр дахь боломж нь хүн төрөлхтний дундах далд оршдог эрхэм асар том ахиц гаргасан, эсвэл эртний зэлүүд араатан эмх замбараагүй байдал үүсгэсэн байх явдал. Гэвч ийм боломж туйлын бага. Үүлэн зэлүүд нутаг өргөн уудам хэдий ч бүх ертөнцийн хэмжээнд авч үзвэл ердөө л нэг өчүүхэн цэг. Онцгой зүйлгүй тул далд оршдог эрхэм ч, эртний зэлүүд араатан ч энэ газрыг сонгох магадлал бага.
—Гурав дахь боломжийн тухайд бүр ч магадлал багатай. Энэ бол цуу ярианд л тулгуурласан домог төдий зүйл, яриад ч нэмэргүй. Би чамайг Үүлэн зэлүүд нутагт авчирсан нэг шалтгаан нь энэ үзэгдэл юм. Хэн мэдлээ, чиний Инь меридиануудыг холбож өгөх ямар нэгэн эрдэнэс олдож ч мэднэ!
—Багш аа… гэж охин аяархан санаа алдав. Сэтгэл нь хөдөлсөн ч эдгэшгүй өвчнийг нь анагаах өчүүхэн төдий боломжийн төлөө тарган Настан хаа сайгүй ийнхүү гүйхийг хараад тэсэж чадсангүй.
Гэвч тэр эдгэшгүй өвчин нь хараал гэдгийг мэдэж байлаа. Эртний хатан хаан өөрийн хүчээр меридиануудаа холбож чадсан гэх цуу яриа байдаг ч, эцсийн эцэст тэр нь цуу яриа төдий.
Ийм цуу яриа л энэ эдгэшгүй өвчний меридиануудыг холбох ямар хэцүүг харуулж байлаа!
Тарган Настан Линь Шиньтуны бодлыг мэдэж байсан тул инээмсэглээд хэлэв: —За, ямар ч үр дүн гарахгүй байсан ч ийм үзэгдлийн мөрөөр энд ирж, туршлага хуримтлуулах нь зайлшгүй хэрэг. Тай А Тэнгэрлэг Улсын нутагт болсон энэ үзэгдэл Тай А хааны гэр бүлийг хүртэл түгшээсэн. Тай А Тэнгэрлэг Улсаас гадна хөрш хаант улсууд ч Үүлэн зэлүүд нутагт нууцаар нэвтэрч, мөрдөн шалгасан!
—Сүүлийн хэдэн сарын турш Тай А Тэнгэрлэг Улс Алтан Лууны Харуулыг илгээж, үзэгдлийн шалтгааныг хайсан. Тэд үүнийг ямар нэгэн эрдэнэс илэрсний тэмдэг байгаасай хэмээн горьдож байв. Алтан Лууны Харуул Үүлэн зэлүүд нутагт ирсэн юм чинь, дайчдын шалгаруулалт ч зохион байгуулчихаж болох байлаа.
Тарган Настны тайлбарыг сонсоод охин гэнэт ойлгов. Алтан Лууны Харуул Үүлэн зэлүүд нутгийн мянган өрхтэй жижиг овгуудыг хүртэл багтаасан нарийн газрын зураг гаргасан нь гайхах зүйл биш байжээ.
—За, хөдөлцгөөе. Тэр уулыг давсны дараа Лянь овгийн нутгаар дайрна. Дараа нь Тао овогт түр саатъя. Тэр бол зуу гаруй мянган өрхтэй том овог. Тэнд амарч болно.
Тарган Настан үгээ дуусмагц гэнэт зүрх нь палхийж, аяархан “өө” гэх дуу алдав.
—Багш аа, яав?
—Урд байгаа хүрхрээн доорх цөөрөмд хүн байна. Усанд живж байх шиг байна. Очоод харъя! гэж тэр хэлээд шигүү ой дундуур урагшилж эхлэв. Алхаж буй нь удаан харагдсан ч алхам бүрээрээ асар их зай туулна. Яг л хөлийнх нь доорх газар агшиж байгаа мэт.
Линь Шиньтун ч дагалаа. Дээд оргилд хүрсэн хүмүүс энэ ертөнцийн сая сая хүний зовлонг үл тоон амьдардаг байлаа. Гэвч тийм зовлонтой яг нүүр тулбал хүний амь аврахаар гар сунгана.
…
И Юнь хүрхрээн доорх цөөрөмд хэр удаан байсан тухайгаа мэдсэнгүй. Өмнөх шөнө зэлүүд ясны бүх энергийг нэг дор шингээснийхээ дараа И Юнь цөөрөм рүү үсрэн орж, бясалгалын гүн ховсдолын байдалд орсон байв. Одоо хүртэл тэр бүрэн сэрээгүй, зүүдэлж байгаа мэт байлаа.
Зэлүүд ясны энерги И Юний биед бүрэн шингэж, нэг дусал ч үлдсэнгүй!
Түүний бие дахин өлсгөлөнгийн төлөвт орлоо.
И Юнь манарсан байдалтай байхдаа зөөлөн гар захнаас нь шүүрэн өргөж байгааг мэдрэв…
И Юний бие хөнгөн болсон мэт санагдаж, зөөлөн өвсөн дээр хэвтэж байгаа юм шиг байлаа. Зөөлөн гар цээжин дээр нь дарж байв.
Пүү!
И Юнь ам дүүрэн ус нулимав. Ус нь тунгалаг биш, булингартай байлаа. И Юний бие бясалгасны улмаас гадагшилсан хольц тэр устай холилджээ.
—Өө?
И Юнийг аварсан охин дургүйцсэн шинж огт үзүүлсэнгүй, харин гайхсан байдалтай байв. Зэлүүд Тэнгэрийн урлаачийн хувьд ийм ус гаргасан нь юуг илтгэж байгааг тэр даруй ойлгожээ.
И Юнь сэрж, хараа нь сэргэсний дараа хурц нарны гэрлээс болж нүдээ нээхэд бэрх байлаа.
(Зохиогчийн тэмдэглэл: Зарим хүн зохиолд, тухайлбал өргөн уудам зэлүүд нутгийн хүмүүс яагаад ногоо, загас иддэггүй юм бэ гэх мэт логикийн цоорхой байна гэж хэлж магадгүй. Энэ асуудлыг орчин үеийн дэлхийн өнцгөөс бүү харна уу. Эрт цагт олон хүн Гуаньинь шавар идэж, хүүхдүүдээ хоолоор сольдог байсан. Бүр 1950–1960-аад оны Хятадад ч 3 жил үргэлжилсэн өлсгөлөн тохиолдож байлаа. Олон хүн нас барсан. Тэгсэн атлаа хүмүүс яагаад загас идэж, өт ухаж гаргаж идээгүй юм бэ гэж асууж болно. Царцааны гамшиг дэгдэхэд хүмүүс яагаад царцаа идээгүй юм бэ? Эртний хүмүүс тэнэг байсан юм уу, тэр зүйлсийг хэрхэн идэхээ мэддэггүй байсан юм уу?)
(Эртний хүмүүс тэнэг байгаагүй. Хэрэв тэд хүүхдүүдээ хоолоор солиход хүртэл бэлэн байсан юм бол өөр юу идэж чадахгүй байх вэ? Кукундын гэр бүл далай, уулсын ойролцоо амьдардаг байв. Далайд нуураас хавьгүй олон загас байсан. Мөөг, туулай ч байлаа. Гэсэн ч бид өлссөн. Кукундын ээж өлсгөлөнг биеэр туулсан хүн. Түүний хэлснээр өлсгөлөнгийн үед ууланд өвс ч ургадаггүй байжээ. Яагаад гэж үү? Нэгдүгээрт, ган гачигтай байсан. Хоёрдугаарт, бүх өвсний үндсийг ухаж идчихсэн байв. Туулай агнах үнэхээр хэцүү. Загасны тухайд, далайд загас барихын тулд завь, тор хэрэгтэй. Жирийн иргэдэд энэ хоёрын аль нь ч байгаагүй. Бүр гүехэн тэнгис, нуурт ч загасыг зориуд үржүүлээгүй л бол цөөн байна. Анхнаасаа цөөн байсан загасыг барьсны дараа бүр ч цөөрнө. Ингэснээр загасчлахад шаардагдах хүч асар их болно. Тиймээс Кукунд шиг хүний хувьд загас баривал барьсан жижиг загаснаас авах энерги нь зарцуулсан хүчнээс бага байж мэднэ. Шавьж барих нь хүчийг бүр ч хурдан шавхах тул амиа хорлосонтой адил.)
(Энэ номын өргөн уудам зэлүүд нутаг нь дэлхийн олон нутгаас ч илүү үржил шимгүй. Кукундын дүрсэлснээр газар нь хүртэл хар төмөр чулуугаар дүүрэн тул газар тариалан эрхлэхэд туйлын бэрх. Эртний Хятадын хүнс үйлдвэрлэх чадварыг авч үзвэл ургацын хэмжээ үнэхээр өчүүхэн. Генийн өөрчлөлттэй үр тариа, комбайн гэж байсангүй. Бусад нарийн ширийн зүйлийг нэг бүрчлэн тайлбарлавал зохиол жижиг сажиг зүйлээр дүүрсэн мэт санагдана гэж Кукунд бодож байна. Загас нь тийм цөөн жижиг нуурт загас барихад юу ч хийхгүй байснаас илүү их энерги зарцуулна. Хоргүй мэлхийг аль эрт цөлмөчихсөн байх байлаа. Хүмүүс өлсөхөөр шавьж, өт байсан ч ялгаагүй, юу ч иднэ. Нуур, мэлхийн цөөрөмд түшиглэн мянган өрхтэй овгийг тэжээх нь бараг боломжгүй. Кукунд эдгээр нарийн ширийн зүйлийг товчлоод орхихыг хичээсэн ч маргаан дагуулжээ. Тиймээс энэ бүхнийг нэг дэлгэрэнгүй догол мөрөөр тайлбарлахаар шийдлээ.)
(Мөн зарим хүн И Юнь яагаад ан хийдэггүй юм бэ гэж асуусан. Номд тайлбарласнаар хүн Нил Цусны түвшинд хүрсэн цагт л догшин араатан агнах чадвартай болдог. Зарим хүн догшин араатнууд өөрсдөө юу иддэг вэ гэж асууж магадгүй. Сюаньхуань төрлийн зохиолууд бүх үл мэдэгдэх зүйлийн учрыг нарийн тайлбарлах шаардлагагүй гэж Кукунд боддог ч энэ ертөнцийн нарийн тогтолцоог бүхэлд нь төлөвлөж, ямар ч цоорхойгүйгээр бүтээхийг хичээсэн. Үйл явдал цаашлахын хэрээр энэ тухай аажмаар тайлбарлана.)
(Хүн бүрийн санал бодолд талархаж байна. Мөн бүтээлч шүүмжлэлийг хүлээн авна.)
(Мянган тэмдэгтээр тайлбарласны дараа би ч бас мансуурчихлаа. Цаашдаа ийм нарийн зүйлд дахин ингэж орохгүй. Хүмүүс илүү их бодож, бага эргэлзээсэй гэж чин сэтгэлээсээ хүсэж байна. Энэ нь зохиолд логикийн цоорхой байгаадаа биш, Кукунд жижиг сажиг нарийн ширийн зүйлсийг хэт их тайлбарлахыг хүсээгүйтэй холбоотой. Бас зарим хүн бичсэн зүйлсийг анзааралгүй өнгөрөөсөн байж болно. Бүгдэд нь баярлалаа.)