Долоо хоногийн турш цаг агаар тааруу, тэнгэр үргэлж бүрхэг байлаа. Карл ван Бэйтийн сэтгэл санаа ч цаг агаарын адилаар туйлын барайжээ.
Тэр нойтон чулуун замаар алхах зуур хүмүүс хааяа түүнтэй мэндэлнэ. Карл энэ хотод сургууль ажиллуулдаг байв. Саарал цайзын хаант улсад зөвхөн язгууртнуудын хүүхдүүд сургуульд явж болдог бол энд тэр жирийн хүмүүсийн хүүхдүүдэд хичээл заадаг байлаа. Тиймээс Хилийн сууринд түүний нэр хүнд маш өндөр байв.
«Хөөе, ноён ван Бэйт, өглөөний мэнд.»
«Ноёнтоон, миний хүү хичээлээ сайн хийж байгаа биз дээ?»
«Карл аа, чи хэзээ завтай вэ? Хамт загасчлахаар явцгаая.»
Ердийн үед Карл үргэлж инээмсэглэн хариулдаг байсан ч өнөөдөр юу ч хэлэлгүй толгой дохих төдий байлаа.
Тэр саяхан л Аннаг дүүжилж хороосныг нүдээрээ харсан билээ. Тиймээс нэгэн цагт төгс байсан ертөнцөд ан цав гарсан мэт түүнд санагдаж байв. Эсвэл энэ ан цав Саарал цайзыг орхин явсан үеэс нь үүсэж эхэлсэн ч тэр зориуд нүдээ анисан хэрэг байж мэднэ. Тэр завгүй ажлаараа өөрийгөө мэдээ алдуулж, зарим талаар сурагчдын гэмгүй инээмсэглэлээр энэ ан цавыг нөхөхийг хүртэл хичээж иржээ.
«Аннаг үхэх хүртэл,» хэмээн тэр бодлоо, «ертөнц огт өөрчлөгдөөгүй байсан.» Гэвч дүүжлүүлсний дараа ан цав арилах нь бүү хэл улам томорчээ.
Түүний Аннатай холбоотой дурсамж хагас жилийн өмнө тасарсан байлаа. Тэр гуч гаруй сурагчтай ангидаа эгэл төрх, цөөн үгээрээ онцгойрдоггүй байсан ч ямар нэг зүйлээрээ Карлын сэтгэлд гүн хоногшжээ.
Тэр нь мэдлэгт дурлах хүсэл нь байв. Карл түүнд үсэг бичиг заасан ч, түүх заасан ч хамаагүй Анна анх удаа сонсоод л үргэлж цээжилчихдэг байлаа. Шашны уйтгартай түүх, хувьслын тухай байсан ч тэр өдөржин уншиж чадна. Карл бас тэр охиныг хөршийнхөө хонийг арчилж байхыг харж байсан. Анна наранд суунгаа хүн нялх хүүхдээ арчилдаг шиг хониныхоо ноосыг нямбай самнадаг байв. Түүний эелдэг инээмсэглэл Карлын санаанд маш тод үлджээ. Яаж ч бодсон түүнийг хар санаатай, муу хүн гэж төсөөлж чадахгүй байлаа.
Дараа нь Аннагийн амьдардаг гудамжинд түймэр гарч, эх нь харамсалтайгаар нас барсны дараа Анна сургуульдаа эргэж ирсэнгүй. Түүнийг дахин хараагүй явсаар долоо хоногийн өмнө шидтэн бүсгүй болох нь тогтоогдон, хотын талбайд дүүжлүүлсэн юм.
«Чөтгөрт уруу татагдсан гэнэ үү? Бузар хүн гэнэ үү? Муу хүн гэж үү? Бүгд худал!» Тэр амьдралдаа анх удаа Ариун Сүм болон тэдний түгээсэн мэдлэгт эргэлзэж эхэллээ.
Анна үнэхээр шидтэн бүсгүй байсан эсэхийг тэр мэдэхгүй байв. Гэхдээ Анна хэзээ ч муу хүн байгаагүй! Ертөнцийг мэдэхгүй, сониуч зангаар дүүрэн өсвөр насны охиныг муу хүн гэж нэрлэж болох юм бол Саарал цайзын хаант улсын захиргааны түшмэд бүгд тамынх, чөтгөрт эзэмдүүлсэн хүмүүс байх нь! Тэд хэдэн зуун алтан рояль хэмнэхийн тулд театр барихад ашиглах чулуун материалыг зориуд сольж, улмаар барилга нурж, гуч гаруй чулуу өрөгч амиа алдсан юм.
Гэвч тэднийг дүүжилсэн үү? Ганц хүнийг ч дүүжлээгүй! Эцэст нь шүүгч чулуу өрөгчдийн ахлагчийг ажилдаа тэнцэхгүй гэж үзээд цөллөгөөр шийтгэж, харин Чулуу өрөгчдийн эвлэлийг тараахыг албаджээ. Үнэн учрыг мэдэж байсан Карл Саарал цайзын хаант улсаас зугтан, баруун зүг чиглэсэн замаар явсаар эцэст нь Хилийн сууринд ирсэн байлаа.
Тэр олон сурагчтай сургууль байгуулж, шинэ хөршүүдтэйгээ танилцан, шинэ найз нөхөдтэй болсон ч Саарал цайзын түшмэдийн гэмт хэрэг сэтгэлд нь үргэлж сийлээстэй байв. Одоо ертөнц түүнийг дахин дооглож байгаа мэт санагдлаа. Тэнгэрийн бурхад үнэхээр юу нь муу болохыг ялгаж чаддаг болов уу?
Карлын тэвчээрийг барсан сүүлчийн зүйл нь Нана байлаа.
Нана Аннагаас тэс өөр, бүр эсрэг тэсрэг гэж хэлж болохоор байв. Хичээл тарсны дараа түүнийг шувуудтай тоглож, эсвэл өвсөн дунд өнхөрч байхыг үргэлж харж болно. Түүнээс юу хийж байгааг нь асуувал хэсэг зуур хөхөрч байгаад, царцаа, шоргоолжнуудын хооронд болж буй тэмцлийг харж байна гэж хариулна.
Нана үргэлж инээмсэглэдэг байлаа. Энэ нь угаас түүний төрөлхийн зан мэт санагдана. Тэр ертөнцийн зовлон гунигийг огт мэддэггүй бөгөөд ядаж сургууль дээр байхдаа юу ч үл тоосон мэт инээмсэглэсээр чаддаг байв. Карл түүнийг төрсөн цагаасаа хойш ер нь уйлж үзсэн болов уу гэж хүртэл сонирхдог байлаа.
Хоёр хоногийн өмнө Нана гэнэт нүдэндээ нулимстай түүн дээр ирээд, «Багш аа, би Анна шиг дүүжлүүлэх үү?» гэж асуужээ.
Ингэж Карл өөрийн сурагч Нана Пайн шидтэн бүсгүй болсныг мэдсэн юм.
«Өө, энэ чинь ноён ван Бэйт байна шүү дээ? Нааш ирээд үүнийг бидэнд уншаад өгөөч.»
Хэн нэгэн ханцуйнаас нь татахыг Карл мэдрээд дээш хартал, өөрийгөө хотын талбайд ирснээ ойлгов. Зарлалын самбарын эргэн тойронд олон хүн зогсож байлаа. Ван Бэйтийн нэрийг сонсмогц бүгд түүнд зам тавьж өгөв.
«Та яг цагтаа ирлээ, ноёнтоон. Үүнийг бидэнд уншаад өгөөч.»
«Тийм ээ, Мэг бидэнд уншиж өгөх ёстой байсан юм. Гэтэл гэдэс нь өвдөөд бие засах газар явсан. Одоо хүртэл эргэж ирээгүй байна.»
Ердийн үед Карл инээмсэглэн толгой дохиж, зарлалын самбар дээрхийг сонсож буй бүх хүнд дэлгэрэнгүй тайлбарлах байсан. Гэвч өнөөдөр тэр үүнийг хийж чадсангүй. Эдгээр хүмүүсийн инээмсэглэл, хөөр баяр нь чин сэтгэлийнх байлаа. Тиймээс бүгд жүжиглэж байсан бол түүнээс ч илүү тэвчихэд бэрх санагдав.
Аннаг дүүжлэх тухай зарлал ч энд тавигдсан бөгөөд хүмүүс үүнийг мөн л ийм хөгжилтэй өнгөөр хэлэлцэж байжээ. «Нэг талаар та нар бүгд түүний алуурчид,» гэж тэр бодлоо. «Та нарын мунхаглал, айдас түүнийг хөнөөсөн.»
Карл сэтгэл хөдлөлөө дарж, гүнзгий амьсгаа аваад зарын самбарын өмнө очлоо.
«Ханхүү Хилийн сууринд шинэ барилга байгуулах ажилд туслах хүн хүчийг урьж байна. Төрөл бүрийн ажил байгаа юм байна,» гэж тэр хэлэв.
«Гэхдээ би ч бас түүний алуурчдын нэг. Тэгэхээр би тэднийг яагаад буруутгах эрхтэй гэж? Тэдэнд шидтэн бүсгүйчүүд муу гэж заасан хүн чинь би өөрөө биш бил үү?» Карлын аманд гашуун амт мэдрэгдэв. «Энэ хүүхдүүдэд юу зааснаа хар даа. Би Сүмийн сургаалын үг бүрийг дагаж, тэдэнд зөв зүйл зааж байна гэж боддог байж. Хараал идэг!»
«Чулуу нунтаглагч, эрэгтэй, хорин наснаас дөч хүртэлх насны, бие чийрэг, эрүүл байх. Цалин нь өдөрт хорин таван хүрэл рояль.»
«Шаварчин, хүйс харгалзахгүй, арван найман наснаас дээш настай, өрлөгийн туршлагатай байх. Цалин нь өдөрт дөчин таван хүрэл рояль.»
«Туслах ажилчин, эрэгтэй, арван найман наснаас дээш настай. Цалин нь өдөрт арван хоёр хүрэл рояль.»
«…»
Үгүй, тэр ямар нэг зүйл хийх ёстой байв. Аннагийн үхлийг буцаах аргагүй байсан ч ядаж Нанаг үхүүлэхгүй байх ёстой. Карл дотроосоо хашхирах дуу сонсов. «Чулуу өрөгчдийн эвлэл нуран унахад чи юу ч хийгээгүй. Аннаг дүүжлэхэд ч юу ч хийгээгүй. Одоо бас юу ч хийхгүй, энэ хөөрхөн хүүхдийг дүүжлүүр рүү чирэн аваачихыг харах гэж байна уу?»
Гэвч тэр юу хийж чадах билээ? Нанатай хамт Хилийн суурингаас зугтаж чадах уу? Түүнд өөрийн гэсэн гэр бүл бий. Саарал цайзаас түүнтэй хамт нүүж ирсэн гэр бүл. Амьдрал нь дөнгөж дээрдэж байхад тэднийг дахиад нүүхийг шаардах уу? Чинээлэг гэр бүлд төрсөн Нана өөрөө дассан тухтай амьдралаа орхиж чадах болов уу?
«Чулуу өрөгч, хүйсийн хязгааргүй, насны хязгааргүй. Төрийн барилгын ажилд оролцож байсан хүн бүрд урт хугацааны ажил. Цалин нь сард нэг алтан рояль.»
«Нэмэлт нөхцөл: Туршлага арвин, ажлын үзүүлэлт өндөр хүмүүсийг албан тушаалд томилж болно.»
Зарлалыг сонссон хүмүүсийн шуугиан улам нэмэгдэв.
«Сард нэг алтан рояль гэдэг чинь бэхлэлтийн морин цэргийн цалингаас ч дээр байна!»
«Гэхдээ чи үүнийг хийж чадах юм уу? Шаврын овоолго ч барьж чадахгүй байж цайз барина гэж үү?»
«Зүгээр ширтээд байлгүй. Эхний хэдэн ажил ч муугүй байна. Өдөр бүр цалин авбал анчинтай адил хэмжээний мөнгө олно.»
«Үнэхээр, ан хийх гэдэг амь насанд аюултай ажил. Манант ой ч үнэхээр аюултай газар.»
Карл ван Бэйт энэ ярианд анхаарал хандуулсангүй. Тэр зөвхөн зарын доод хэсэгт дарсан тамга, гарын үсгийг л ширтэж байв. Энэ бол Дөрөвдүгээр ханхүү Роланд Уимблдоны гарын үсэг байлаа.
Ханхүү Чөтгөрийн сарууд айсуйг мэдэхгүй байгаа юм гэж үү? Тэр юу барихыг хүссэн ч одоо эхлүүлэхэд тохиромжтой үе биш байлаа. Эрхэм дээдэс барилгын ажлын талаар юу ч мэддэггүй бололтой. Хэрэв тэр чулуу өрөгч болж, ханхүүгийн анхаарлыг татаж чадвал... Карл гэнэт нэг санаа оллоо. Магадгүй энэ ажилд хүн элсүүлэх зарын ачаар тэр ханхүүтэй өөртэй нь, Хилийн суурингийн хамгийн дээд захирагчтай уулзаж болох юм.
Карл айсандаа залгив. Тэр ханхүүд шидтэн бүсгүйчүүд муу биш гэдэгт итгүүлж чадах болов уу? Эрхэм дээдэс өвөрмөц үзэл бодолтой гэх цуу яриа байдаг тул жирийн хүмүүсээс өөр байж таарна. Тэр бас Сүмийг гүнээ үзэн яддаг.
«Магадгүй би чадна!» гэж тэр бодлоо. «Аннаг дүүжлэхийг Роланд ханхүү тушаасан ч үүнийг хийхийг хүсээгүй нь хэнд ч илт байсан.»
Ханхүү өөрөө хорь гаруйхан настай байсан нь эдгээр залуу охид муу санаатай байж чадахгүйг ойлгоход нь дөхөм болох учиртай.
Мэдээж, Карлыг «Шуламд туслагч» хэмээн цоллож, шидтэн бүсгүйчүүдийн хамт дүүжлүүрт аваачих ч боломжтой байв. Шидтэн бүсгүйг хамгаалсан, эсвэл өршөөл үзүүлэхийг гуйсан хэнийг ч чөтгөрийн гар хөл гэж үзнэ хэмээн Сүмийн хуульд заасан байдаг.
Ханхүүгийн Сүмийг үзэн ядах үзэл нь түүний хуулиудыг ч мөн хамардаг байгаасай гэж тэр л найдаж байв.
Карл зүрх сэтгэлдээ залбирав.
Аль бурханд залбирахаа мэдэхгүй байсан ч тэр нүдээ анин, ивээл хүсэж залбирлаа.
Нас барсан Аннагийн төлөө, одоо ч амьд байгаа Нанагийн төлөө, мөн өөрийнх нь зүрх дахин хагарахгүй байгаасай гэсэндээ тэр эрсдэл хүлээхээр шийдэв.