Истүүдийн нуруунд Хүүд уул оршино. Уулын бэлд гаднын ертөнцтэй бараг харилцдаггүй, газар тариалангаа түшин амьдардаг жижигхэн тосгон байлаа.
Тэр үед үүр цайж байв. Тосгоныхон хаалган дээрээ цугларч, арван тав, арван зургаа орчим насны нэгэн хүүг үдэн гаргаж байлаа.
Хүү туранхай, сул дорой харагдах ч царай нь эрүүл цагаан, төрх нь нүдэнд дулаахан. Олон удаа угаасаар бараг элэгдэж цоорох дөхсөн энгийн ногоон дээл өмсжээ. Хувцасласан байдал, гэмгүй тунгалаг харц нь нийлээд түүнийг тун сэргэлэн, овсгоотой хүү мэт харагдуулна.
Түүнийг Бай Шяочунь гэдэг.
— Ахмад буурлууд аа, тосгоныхон минь. Би үхэшгүй мөнхийн бясалгал сурахаар явж байна. Та нарыгаа үнэхээр их санах болно доо!
Бай Шяочунь тосгоныхноосоо салах үнэхээр хэцүү байгаа мэт гунигтай царай гаргав. Ингэхэд нь угаасаа нүдэнд дулаахан төрх нь бүр ч өхөөрдөм харагдана.
Эргэн тойрны тосгоныхон бие бие рүүгээ хараад, аргагүй мэт мөрөө хавчив. Дараа нь Бай Шяочунийг явуулахыг үнэхээр хүсэхгүй байгаа мэт царай гаргахыг хичээлээ.
Олны дундаас цагаан үстэй нэгэн өвгөн урагш алхав.
— Шяочунь минь. Аав, ээж чинь биднийг орхиод олон жил өнгөрчээ. Тэр цагаас хойш чи... чи үнэхээр...
Өвгөн хэсэг тээнэгэлзсэнээ,
— ...үнэхээр сайн хүүхэд байлаа!
гэж хэлэв.
Бай Шяочунь одоо хүртэл яваагүйг хараад өвгөн үргэлжлүүллээ.
— Чи мөнх амьдрахыг хүсдэг биз дээ? Үхэшгүй мөнхтөн болж чадвал мөнх амьдарна. Мөнх гэдэг чинь маш, маш урт хугацаа шүү! За, одоо явсан нь дээр. Бүргэдийн ангаахай ч нэг л өдөр нисэж сурах ёстой. Гадаа ямар ч зүйлтэй тулгарсан тэсээд, урагшаа явж бай. Тосгоноос нэгэнт гарсан бол буцаж ирж болохгүй. Чиний зам үргэлж урд чинь байх ёстой болохоос ард чинь биш!
Өвгөн Бай Шяочуний мөрийг энхрийлэн алгадав.
— Мөнх амьдрах...
Бай Шяочунь аяархан бувтнав.
Бие нь үл ялиг чичирч, харцанд нь аажмаар шийдэмгий өнгө тодорлоо. Өвгөн болон тосгоныхны урам өгсөн харцан дор тэр нухацтай толгой дохив. Дараа нь хүн бүрийг сүүлчийн удаа нэг харснаа эргэж, тосгоноос холдон алхлаа.
Бай Шяочуний дүр алсад бүдгэрэн алга болмогц тосгоныхны царай улам бүр баяртай болж эхлэв. Саяхан хүртэл гунигтай байсан төрх нь баяр хөөрөөр солигдлоо. Өнөөх сайхан сэтгэлтэй царай гаргаж байсан буурал өвгөн догдолсондоо чичирч, нүднээс нь бүр нулимс урсав.
— Тэнгэрийн шударга ёс гэж байдаг юм байна! Нөгөө суусар эцэст нь нэг явлаа! Энэ хавьд үхэшгүй мөнхтөн харсан гэж түүнд хэн хэлсэн юм бэ? Хэн ч байсан хамаагүй, би тосгоны өмнөөс тэр хүнд том шагнал өгнө!
Удалгүй тосгон даяар баярласан хашгираан цуурайтав. Зарим нь бүр хонх, хэнгэрэг гаргаж ирээд баяр хөөртэй нүдэж эхэллээ.
— Суусар явчихлаа. Гэхдээ хөөрхий тахианууд минь. Өглөө азарган тахиа донгодохыг үзэн яддаг гээд тосгоны бүх хүүхдийг яаж ятгасан юм бүү мэд, манай бүх тахиаг идүүлчихсэн шүү дээ...
— Өнөөдрөөс шинэ үе эхэлж байна!
Тэр үед Бай Шяочунь тосгоноос тийм ч холдоогүй байлаа. Тиймээс хонх, хэнгэрэг нүдэх чимээ түүнд сонсогдож, тосгоныхны баярлан хашхирах үгнээс заримыг нь хүртэл сонсов.
Тэр гэнэт зогслоо.
Нүүрэнд нь хачин хувирал тодров.
Хэсэг хугацааны дараа хоолойгоо засаад, юу ч болоогүй мэт цааш алхлаа. Ард нь тосгоныхны баяр хөөрийн чимээ бүдэгхэн сонсогдсоор, тэр Хүүд уулыг чиглэн явж эхлэв.
Хүүд уул тийм ч өндөр биш ч өтгөн ургамлаар бүрхэгдсэн байлаа. Тиймээс үүр цайсан байсан ч моддын доор харанхуй, нам гүм хэвээр.
— Хоёр Нохой хэд хоногийн өмнө зэрлэг гахай агнаж яваад, энэ хавьд нэг үхэшгүй мөнхтөн нисэж байхыг харсан гэсэн...
Бай Шяочунь зүрхээ түг түг цохилуулан цааш алхав.
Гэнэт ойролцоох бутнаас шаржигнах чимээ гарлаа. Зэрлэг гахай хөдөлж байгаа мэт сонсогдов.
Бай Шяочунь тэр дороо маш их сандарч, шилэн хүзүүний үс нь хүртэл өрвийлөө.
— Хэн бэ? Тэнд хэн байна?!
Тэр яаран үүргэвчнээсээ дөрвөн сүх, зургаан том хутга гаргаж ирэв.
Гэвч энэ олон зэвсэгтэй болсон ч нэг л тайвширсангүй. Тиймээс дээлнийхээ дотроос жижигхэн хар хүж гаргаж ирээд зүүн гараараа чанга атгалаа.
— Гарч ирж болохгүй шүү! Гарч ирнэ гэж бүр бодсоны ч хэрэггүй! Надад сүх, том хутга байна. Бас энэ хүж тэнгэрээс аянга буулгаж, үхэшгүй мөнхтөн хүртэл дууддаг юм! Царайгаа харуулж зүрхэлбэл чи үхнэ шүү!
Ингэж хашхирч байхдаа тэр өөрөө дагжин чичирч байлаа.
Эцэст нь Бай Шяочунь эргэж, уулын зам руу хамаг хурдаараа гүйв. Гартаа үй олон зэвсэг барьсан тул хэсэг хугацааны дараа сүх, хутганууд нь энд тэндгүй газарт унаж, төмөр харших чимээ гарч эхлэв.
Бутан дотор шаржигнаж байсан зүйл Бай Шяочуниас үнэхээр айсан ч байж мэднэ. Чимээ удалгүй намдаж, бутнаас ямар ч зэрлэг амьтан гарч ирсэнгүй.
Бай Шяочунь уул руу яаран алхаж, духныхаа хөлсийг арчив.
Царай нь аль хэдийн цонхийжээ.
Тэр ууланд авирах гэсэн энэ солиотой санаагаа орхиод буцах тухай хүртэл бодож эхлэв.
Гэвч дараа нь эцэг эх нь нас барахаасаа өмнө түүнд үлдээсэн хүжээ саналаа.
Яриагаар бол энэ хүж өвөг дээдсээс нь үе дамжин ирсэн аж. Бай овгийн өвөг дээдэс нэгэн цагт хүнд байдалд орсон үхэшгүй мөнхтөнийг аварч, тэр хүн ачийг нь хариулахын тулд явахдаа уг хүжийг өгчээ.
Тэр үхэшгүй мөнхтөн Бай овгийн нэг хүнийг шавиа болгон авахаа ч амласан байв. Хүжийг асаахад л өөрийг нь дуудаж болно гэж хэлжээ.
Гэвч Бай Шяочунь өнгөрсөн хэдэн жилийн хугацаанд энэ хүжийг арав гаруй удаа асаасан ч нэг ч үхэшгүй мөнхтөн ирээгүй.
Сүүлдээ тэр үхэшгүй мөнхтөний тухай түүх үнэн байсан эсэхэд хүртэл эргэлзэж эхэлсэн юм.
Эцэст нь Бай Шяочунь ууланд гарахаар шийджээ.
Нэгдүгээрт, хүж бараг дуусах гэж байлаа.
Хоёрдугаарт, саяхан энэ хавьд нисэж явсан үхэшгүй мөнхтөн харагдсан гэх яриа гарсан байв.
Ингээд л тэр одоогийн байдалд хүрсэн хэрэг.
Бай Шяочуний бодлоор, хэрэв үхэшгүй мөнхтөнд арай ойртож чадвал хүжийг нь мэдрэхэд илүү амархан байж болох байлаа.
Уулын өмнө зогсоод тэр хэсэг эргэлзэв.
Дараа нь шүдээ зуун цааш явахаар шийдлээ.
Аз болоход уул тийм ч өндөр биш тул оргилд хүрэхэд удаан хугацаа орсонгүй.
Оргилд гарсан Бай Шяочунь амьсгаадан зогсов. Доорх тосгоноо харахад нүүрэнд нь сэтгэл хөдөлсөн өнгө тодорлоо.
Дараа нь хумсны толион чинээ үлдсэн хар хүжээ харав. Олон удаа асаасан нь илт бөгөөд бараг юу ч үлдээгүй байлаа.
— Гурван жил өнгөрчээ. Аав аа, ээж ээ, намайг ивээгээрэй. Энэ удаа заавал бүтэх ёстой!
Бай Шяочунь гүн амьсгаа аваад хүжийг маш болгоомжтой асаав.
Тэр даруй ширүүн салхи бослоо.
Нүд ирмэхийн зуур тэнгэрийг хар үүл бүрхэж, цахилгаан тас нясхийн гялсхийв. Чих дүлийрэм аянга Бай Шяочуний эргэн тойронд нижигнэлээ.
Энэ сүртэй үзэгдлийг хараад Бай Шяочунь дагжин чичрэв.
Аянганд цохиулаад үхчих вий гэж айсандаа хүж рүү нулимж унтраах шахсан ч арайхийн тэсэж үлдлээ.
— Би энэ хүжийг гурван жилийн дотор арван хоёр удаа асаасан. Энэ бол арван гурав дахь удаа. Энэ удаа заавал шатаж дуусгах ёстой! Алив, Шяочунь! Аянга чамайг алчихгүй. Ядаж... алчихгүй байх...
Өмнөх арван хоёр удаад хүжийг асаах бүрд яг ингэж аянга цахилгаан нижигнэж байсан ч нэг ч үхэшгүй мөнхтөн ирээгүй.
Тэр болгонд Бай Шяочунь айсандаа хүж рүү нулимж унтраачихдаг байжээ.
Үхэшгүй мөнхтөний хүж гэх атлаа жирийн шүлсээр унтарчихдаг нь түүнд бас л хачин санагддаг байв.
Бай Шяочунь аянга нижигнэх дунд айсандаа чичирсээр сууж байлаа.
Гэнэт алсын тэнгэрт нэгэн гэрлийн зурвас гарч ирэв.
Гэрлийн дотор тансаг хувцас өмссөн дунд эргэм насны эр байлаа.
Түүний төрх эгэл бус, үхэшгүй мөнхтөн мэт сүрлэг харагдана. Гэвч алсын замд ихэд ядарсан шинжтэй байв.
Сайтар ажиглавал харцнаас нь хүртэл туйлын их ядаргаа мэдрэгдэнэ.
— Эцэст нь бүтэн гурван жилийн турш энэ хүжийг дахин дахин асаагаад байсан ямар тэнэг болохыг хардаг юм байна!
Өнгөрсөн хэдэн жилд туулсан зүйлсээ бодох бүрд тэр эр маш их уурладаг байлаа.
Гурван жилийн өмнө тэр Чи Нягтруулах шатанд байхдаа нэгэн хүнд өгсөн хүжний эмийн үнэрийг мэдэрчээ.
Тэр даруй мөнх бусын ертөнцөд төлөх ёстой хуучин өрөө санав.
Анх хүж асахыг мэдрээд тэр очоод, удалгүй буцаад ирнэ гэж бодсон байлаа.
Гэвч хүжийг олж ч амжаагүй байтал үнэр нь гэнэт алга болж, холбоо нь тасарчээ.
Ганц удаа ийм болсон бол тийм ч том асуудал биш байв.
Гэтэл гурван жилийн турш тэр үнэр арав гаруй удаа дахин гарч ирсэн.
Тэр болгонд эрэл нь дундаасаа тасалдана.
Бүлгэмээсээ гарна.
Буцаж ирнэ.
Дахиад гарна.
Дахиад буцна.
Энэ бүхэн түүнд жинхэнэ зовлон болжээ.
Хүүд ууланд ойртоход тэр эцэст нь Бай Шяочунийг олж харав.
Олон жилийн бухимдал нь оргилдоо хүрсэн тэр эр уулын оройд бууж, гараа нэг дохилоо.
Тэр даруй асаж байсан хүж унтарчихав.
Аянгын дуу ч зогслоо.
Бай Шяочунь өмнө нь гарч ирсэн эрийг гайхан ширтэв.
— Та үхэшгүй мөнхтөн үү?
гэж тэр болгоомжтой асуулаа.
Яг юу болоод байгааг сайн ойлгоогүй хэвээр байсан тул нэг гараа нурууныхаа ард аваачиж, сүх атгав.
— Намайг Ли Чинхоу гэдэг. Чи Бай овгийн хүн мөн үү?
Дунд эргэм насны бясалгагч Бай Шяочунийг дээрээс доош ажиглахад харц нь цахилгаан мэт хурц байлаа.
Бай Шяочунь нурууныхаа ард сүх барьсныг тэр огт тоосонгүй.
Түүний нүдэнд Бай Шяочунь нарийхан, цэвэрхэн төрхтэй, бараг л царайлаг охин шиг харагдав. Энэ нь олон жилийн өмнөх хуучин танилыг нь санагдууллаа.
Түүнээс гадна хүүгийн төрөлхийн авьяас ч боломжийн бололтой.
Ли Чинхоугийн уур аажмаар намдав.
Бай Шяочунь хэдэнтээ нүдээ анив.
Айсан хэвээр байсан ч нуруугаа цэхлэн сууж, аяархан хэлэв.
— Ахмад аа, би үнэхээр Бай овгийн хүн. Намайг Бай Шяочунь гэдэг.
— За тэгвэл нэг юм хэл.
Ли Чинхоугийн хоолой хүйтэн байлаа.
— Өнгөрсөн гурван жилийн турш чи яагаад тэр хүжийг ийм олон удаа асаасан юм?
Тэр энэ асуултын хариуг үнэхээр мэдэхийг хүсэж байв.
Бай Шяочунь асуултыг сонсмогц тархи нь хурдтай ажиллаж, тохирох хариулт бодож эхэллээ.
Эцэст нь нүүрэндээ гунигтай хувирал гаргаад уулын доорх тосгоноо ширтэв.
— Би угаасаа сэтгэлтэй, шударга хүн. Тосгоныхноосоо салах үнэхээр хэцүү байсан юм. Хүжийг асаах бүрд салж хагацах гуниг намайг эзэмддэг байлаа. Тэднийг орхиод явна гэж бодох төдийд л үнэхээр тэсэхийн аргагүй байсан.
Ли Чинхоу гайхан ширтэв.
Тэр ийм шалтгаан байна гэж огт бодоогүй байлаа.
Тиймээс зүрхэнд нь байсан уур дахиад бага зэрэг намдав.
Зөвхөн энэ хэдэн үгийг сонсоход л энэ хүү үнэхээр боломжийн хүн мэт санагдана.
Гэвч дараагийн агшинд Ли Чинхоу сүнслэг мэдрэхүйгээ уулын доорх тосгон руу тархаав.
Тэр даруй хонх, хэнгэрэг нүдэх чимээ, хүмүүсийн баярлан хашхирах дуу сонсогдлоо.
Тэр тусмаа тосгоныхон нөгөө суусар явчихсанд ямар их баяртай байгаагаа ярилцаж байв.
Ли Чинхоугийн царай эвгүй болж, толгой нь өвдөх шиг санагдлаа.
Тэр эргээд цэвэрхэн, гэмгүй төрхтэй, ялаа ч гэмтээж чадахгүй мэт харагдах Бай Шяочунь руу харав.
Тэгээд энэ хүү чинь ясны гай таригч юм байна гэдгийг гэнэт ойлголоо.
— Үнэнээ хэл!
Ли Чинхоугийн хоолой аянга мэт цуурайтав.
Бай Шяочунь айсандаа дагжин чичирлээ.
— Намайг буруутгаж болохгүй шүү!
Бай Шяочунь ихэд гомдсон өнгөөр хэлэв.
— Энэ чинь ер нь ямар балай хүж юм бэ? Асаах болгонд аянга цахилгаан буугаад байдаг! Би хэд хэдэн удаа үхэх шахсан! Арван гурван удаа тэр аянганаас амьд гарсан маань өөрөө багагүй амжилт шүү!
Ли Чинхоу Бай Шяочунийг дуугүй ширтэв.
— Тийм их айдаг байсан юм бол яагаад арав гаруй удаа асаасан юм?
— Би үхэхээс айдаг болохоор л тэр!
Бай Шяочунь дургүйцэн хариулав.
— Үхэшгүй мөнхийн бясалгалын зорилго чинь мөнх амьдрах биш юм уу? Би мөнх амьдармаар байна!
Ли Чинхоу дахин хэлэх үггүй болов.
Гэхдээ хүүгийн мөнх амьдрах гэсэн хүсэл нь муу зүйл биш гэж бодлоо. Бүлгэмд очоод хатуу бэлтгэл хийвэл зан ааш нь ч бага зэрэг өөрчлөгдөж болох юм.
Хэсэг бодсоны дараа Ли Чинхоу ханцуйгаа савлав.
Үл үзэгдэх хүч Бай Шяочунийг өргөн авч, хоёул гэрлийн зурвас болон алсыг чиглэн харван одлоо.
— За, надтай хамт яв.
— Хаашаа явах юм?
гэж Бай Шяочунь асуув.
Тэгээд гэнэт өөрсдийгөө нисэж байгааг анзаарав.
— Аа! Ямар өндөр юм бэ...
Доорх газар маш, маш хол харагдаж байлаа.
Бай Шяочуний царай тэр дороо цонхийв.
Тэр сүхээ шууд тавьж унагаад, Ли Чинхоугийн хөлийг хоёр гараараа тас тэвэрлээ.
Ли Чинхоу хөлнөөс нь зуурчихсан Бай Шяочунийг доош харав.
Яахаа мэдэхгүй хэсэг тээнэгэлзсэнээ,
— Сүнсний Урсгалын бүлгэм рүү.
гэж хариулав.