“Нэр хүнд нь гайгүй бол хоёрыг л үлдээ.”
Шень Игийн бодол одоо бүхэлдээ тулааны эрдэм дээр төвлөрч байлаа. Харуул түшмэдийн хийдэг аар саар ажил, эгэл ардаас салгадаг өчүүхэн ашиг түүнд огт сонин биш. Гар цэвэр хоёр хүнтэй байхад өөрт нь ч асуудал бага.
Үүнийг сонссон Сүн Чанфэн хэсэг балмагдав. Шень И “нэр хүнд” гэхдээ ёжилсон уу, үнэнээсээ хэлэв үү гэдгийг ялгаж чадсангүй. Эцсийн эцэст Шень Игийн доор орсон хүний нэр хүнд сайн үлдэнэ гэдэг бараг боломжгүй.
Удалгүй тэр эргэж хоёр нэр дуудлаа.
“Ню Да, Ню Эр.”
“Өнөөдрөөс та хоёр энэ багт шилжиж, нас барсан хоёрын ажлыг хариуц.”
Дуудагдсан хоёр эр энд байсан харуулуудаас хамгийн хүдэр биетэй нь. Бас хамгийн их дургүйцсэн хоёр байв. Ах дүү хоёр зоригоо чангалан, гараа цээжиндээ зөрүүлж, хүйтэн царайтай зогсов.
Шень И юу ч хэлсэн буулт хийхгүй гэж шийджээ. Гэвч Шень И тэдэнд сургаал айлдах ямар ч сонирхолгүй бололтой. Сүн Чанфэн рүү эргээд асуулаа.
“Өөр зүйл бий юу?”
Хашаанд харуулын цогцос хэвтэж байхад чөтгөрийн цогцос алга. Энэ үнэхээр хачин.
“Өчигдөрт баярлалаа.”
Сүн Чанфэн санаа алдав. Чөтгөрөөс аварсанд нь хэлэв үү, эсвэл гэрээс нь шалтаг хэлээд эрт явсанд нь талархав уу гэдэг тодорхойгүй. Хэсэг дуугүй байснаа царай нь улам төвөгтэй болов.
“Лю данс хөтлөгч надаар нэг үг дайлгасан.”
“Сүүлийн хоёр өдөр арай хэтрүүлээд байна. Жаахан даруухан бай гэсэн.”
Өмнөх Шень И байсан бол ийм шахагдсан өвгөнөөс хавьгүй найдвартай мэдээллийн сувгуудтай байлаа. Гэтэл өнөөдөр дээд хүмүүс зориуд Сүн Чанфэнээр үг дайлгажээ. Нохойн толгой, бичин чөтгөрийн цогцсын тухай мэдээ эцэст нь дээр хүрсэн бололтой.
“…”
Шень И үл ялиг хөмсгөө зангидсан ч юу ч хэлсэнгүй.
“Чөтгөрүүд хэрцгий нь үнэн.”
“Гэхдээ ихэнх нь хотын гадна байдаг.”
“Жижиг сажиг үймээнийг заримдаа хараагүй мэт өнгөрөөж болно…”
Сүн Чанфэн барайсан царайтай үргэлжлүүлэв.
“Чи урьд нь үүнийг их сайн хийдэг байсан.”
Чөтгөр шууд хошууны захиргаанд орж ирээд хариуцлага нэхсэн явдал түүнд үнэхээр хүнд цохилт болсон нь илт.
“За, чи ажлаа хий.”
“Би гэртээ харьж жаахан амаръя.”
Сүн Чанфэн хэсэг харуул дагуулан хашаанаас гарахыг Шень И хараад, аажмаар босож өрөөнөөс гарлаа. Чөтгөр дарах албаны шалгалт ойртож байгаа тул захиргааны дээд хүмүүс бүгд түгшиж байна. Гэхдээ Шень И нэг зүйлийг ойлгохгүй байв.
Энэ удаа аргацааж өнгөрлөө гэж бодъё. Дараа нь яах юм? Албан тушаалаа түр алдах нь амиа алдахаас үнэхээр дор зүйл гэж үү?
Тэд чинь чөтгөрүүд! Хүн идэхдээ эгэл ард уу, хошууны захирагч уу гэж ялгахгүй!
“Шень түшмэл ээ.”
Чэнь Жи хоёр гараа атган ёслоод, дуугаа намсгав.
“Өчигдрийн дараа та… зүгээр үү?”
Уг нь шөнө юу болсныг асуух гэсэн ч үг нь аманд нь тээглэв.
“Зүгээр.”
Шень И чамархайгаа нухлаа. Чэнь Жи түүний юу бодож байгааг ойлгосон мэт хэлэв.
“Сүүлийн үед захиргааны түшмэд, хошууны баян айлууд Цинжоугаас нэртэй жянхугийн тулаанчид урьж, их мөнгө зарцуулж байгаа.”
“Гэр орноо л хамгаалуулсан ч хотын гаднах чөтгөрүүдэд тодорхой хэмжээнд сүрдүүлэг болно.”
“Жянхугийн тулаанчид уу?”
Шень И түүн рүү харав.
“Зөв уламжлалтай, нэр хүндтэй тулааны урсгалуудын хүмүүс.”
Чэнь Жигийн нүүрэнд атаархсан өнгө үл ялиг тодров.
“Жишээлбэл Линь овгийн гэр бүл Бяцлагч Алга Лю Ци гэдэг ахмадыг урьсан.”
“Тэр зөвхөн төмөр алгаараа арав гаруй чөтгөр устгасан хүн.”
“Эдгээр тулаанч багаасаа эмийн усанд биеэ дэвтээж, ховор мах, үнэт эм ургамал хэрэглэж өсдөг.”
“Манайх шиг дутуу хагас харуулуудаас хавьгүй найдвартай.”
“Баян айлууд угаасаа амиа биднээр хамгаалуулна гэж найдаагүй.”
“Тулааны эрдэмтэй хүмүүс хүчээ ашиглан хууль зөрчихөөс захиргаа айдаггүй юм уу?”
Шень И бага зэрэг гайхав.
“Тийм ч их биш.”
Чэнь Жи тайлбарлав.
“Нэр хүндтэй тулааны урсгал бүр хааны ордонд бүртгэлтэй.”
Ердийн үед дуу цөөтэй Чэнь Жи жянхугийн тухай ярианд нэлээд сонирхолтой бололтой.
“Тэгээд мөнгөөр урьсан хүмүүс холбоо сүлбээгээр авчирсан хүмүүсийн дэргэд юу ч биш.”
“Хошууны захирагч Цинжоу дахь Багшдаа захиа бичиж, нэг том хүнийг урьсан гэсэн.”
“Одоо хошууны захирагчийн өргөөнд байрлаж, бараг нүүрээ харуулдаггүй.”
“Лю Ци хүртэл Байюнь хошуунд анх ирэхдээ түүнд нэрийн хуудсаа хүргүүлсэн гэсэн.”
Шень Игийн сонирхол хөдөллөө.
“Тулааны урсгалууд шавь авахдаа ямар шаардлага тавьдаг юм?”
Хэрэв үнэхээр нэг сайн Багш олж чадвал хошууны захиргаанд сууснаас хавьгүй тухтай байж мэднэ.
“Авьяас, угсаа гарал, зан чанар.”
“Аль аль нь хэрэгтэй.”
Чэнь Жи ханцуйгаа татсанаа үргэлжлүүлэв.
“Бас хэлдэггүй нэг дүрэм бий.”
“Хамгийн чухал нь.”
“Энэ дүрэмт хувцсыг өмнө нь өмсөж байгаагүй байх.”
Чэнь Жигийн аргагүйдсэн харцыг хараад Шень И тэр даруй ойлгов. Жянху уг нь эрх чөлөөтэй, хязгааргүй байх ёстой газар. Гэтэл одоо төрд бүртгүүлж байж зөвшөөрөгдөнө.
Яг л хүзүүндээ гинж зүүсэнтэй адил. Нэгэнт ийм байдалд хүрсэн бол цаашдаа төрд бүрэн уусчих вий гэж болгоомжлох нь аргагүй. Тиймээс төрийн хүмүүсээс зай барьдаг нь ойлгомжтой.
“Ямартай ч Байюнь хошуу одоохондоо Байюнь хошуугаараа байна.”
“Бүрэн эмх замбараагүй болохгүй.”
Чэнь Жи дургүйцсэн харцаар санаа алдав.
“Зөвхөн эгэл ардууд л хэцүүдэж байна.”
Тэгснээ нэг зүйл санасан мэт санаа зовнин асуулаа.
“Нөгөө охидыг бүгдийг нь гэрт нь хүргэсэн.”
“Бичин чөтгөрүүд хэзээ ирэх бол?”
Өмнө нь тэр ийм зүйл хэзээ ч асуухгүй. Шень Иг ар хударгаар нь хараахаас хэтрэхгүй. Гэвч одоо ойлгожээ.
Хараалаа гээд юу ч шийдэгдэхгүй. Өөрт нь сэлмээ сугалаад шууд дайрахаас өөр арга бодогдохгүй. Тэгэхээр найдвар тавьж болох ганц хүн нь чөтгөрүүдтэй олон жил асуудалгүй харилцаж ирсэн Шень И.
Ямар нэг арга бодсон л байж таарна.
“Аль хэдийн зохицуулчихсан.”
Шень И хайхрамжгүй хэлэв. Чэнь Жи хэсэг балмагдлаа. Бүтэн шөнө унтаагүй байхад Шень И чимээгүйхэн бүхнийг шийдчихсэн гэж үү?
“Бичин чөтгөрүүд юу гэсэн?”
“Урьд нь намайг ажлаа хурдан хийдэг, тэд их сэтгэл хангалуун байдаг гэсэн.”
Шень И хэсэг санав.
“Бас Сүн Чанфэний суудлыг надад өгье гэсэн.”
Эрдэмтний дээлтэй бичин үнэхээр тэгж хэлсэн.
“Та зөвшөөрсөн үү?”
“Үгүй.”
“Тэгэхээр аргагүй юм байна…”
Чэнь Жигийн толгой өвдөх шиг болов. Сүн Чанфэн өнөөдөр яагаад ингэж хачин аашилсныг гайхаад байсан. Одоо учир нь ойлгогдов.
“Нээрээ, түрүүн хэлэхээ мартчихаж.”
Чэнь Жи Шень И рүү ажиглан харав.
“Өнөөдөр та нэг л өөр харагдаад байна.”
“Яаж?”
“Тодорхой хэлэхэд хэцүү.”
“Зүгээр л… өмнөхөөсөө илүү нүдэнд тусаж байна.”
Шень И толгой дохив. Юуг хэлээд байгааг ойлголоо. Дараагийн агшинд биеэр нь чөлөөтэй урсаж байсан шимт чанар аажмаар таван эрчмийн сүв рүүгээ буцан орж, бүрэн намжив.
Энэ хүчийг Чөтгөр дарах албанд харуулахад зориулсан болохоос чөтгөрүүдийг үргээхэд биш. Хэрэв бүх жижиг чөтгөр өөрөөс нь зугтаагаад эхэлбэл чөтгөрөөс авсан насны нөөцөө нөхөх тун хэцүү болно. Сүр хүчээ бүрэн дарсны дараа Шень И гараа даллав.
“Одооноос чи тэднийг удирд.”
“Асуудал бүү тарь.”
Чэнь Жи хэсэг гайхсанаа сая нэг ойлгов. Бүх багийг шинээр засах гэж байгаа юм уу? Эгэл ардаас мөнгө салгахаа ч болих хэрэг үү?
“Ойлголоо!”
“Бас нэг зүйл байна.”
Шень И түүнийг буцаан дуудлаа. Чэнь Жи гайхан эргэв.
“Жаахан мөнгө зээл.”
“Цалин буухаар өгнө.”
“…”
Чэнь Жи нүдээ эргэлдүүлэв. За ингээд одоо надаас салгаж эхэллээ. Бүсэлхийнээсээ гурван цянь мөнгө гаргаж өгөхдөө бувтнав.
“Би Жиньюйн инжинд мөнгө хадгалж байгаа юмсан…”
“Санаа зоволтгүй.”
“Буцааж өгч чадахгүй бол өөрөө авчихъя.”
Шень И мөнгийг хайхрамжгүй авч, хашаанаас гарлаа.