Үхэгсдийн ертөнцөд хөл тавьсан даруйд хүзүүний ар тал үл ялиг хорсох шиг болов.
Яньваны надад тавьсан гурван тамганы нэг нь алга болжээ.
Энэ нь Мосигийн надад амласан гурван амьдралын нэг дууссан гэсэн үг.
Үхэгсдийн ертөнцөд буцаж ирснээсээ хойш би Мартагналын голын эргээр ганцаараа зугаалах дуртай байхаа болив.
Ямар хэрэг байх вэ?
Эцсийн эцэст би ганцаараа л юм чинь.
Өдөр бүр Гурван амьдралын чулуугаа налан, Мосиг дахин төрөл авах хаалгаар орж ирэхийг хүлээнэ.
Тэгээд түүнтэй хамт хүний ертөнц рүү явна.
Үхэгсдийн ертөнцөд цаг хугацаа тун хурдан өнгөрдөг.
Хүний ертөнцөд аль хэдийн дөчин жил өнгөрснийг нэгэн хуучны танилтайгаа санамсаргүй дахин таарах хүртлээ би анзаарсангүй.
Би түүн рүү инээмсэглэв.
Тэр ч намайг таньж, хэсэгтээ мэл гайхан зогслоо. Удаж байж сая нэг ухаан орсон мэт:
— Чи? — гэв.
— Эрхэм бумба, уулзалгүй уджээ. Та ер хөгширсөнгүй шүү.
Тэр миний егөөдлийг үл тоон хөмсгөө зангидав.
— Чи яагаад дахин төрөл аваагүй юм?
— Нэг хүнийг хүлээж байгаа.
Би тун энгийн зүйл хэлж байгаа мэт хариулсан ч тэр ихэд гайхав.
Хэсэг дуугүй байснаа санаа алдан:
— Та хоёрыг хоёр ертөнцөд салгасан хүн нь би юм байна...
Би гараа даллан, энэ бүхэн хувь тавилангийн эрх байжээ гэж хэлэх гэтэл тэр үргэлжлүүлэв.
— Чи түүнийг хүлээн үхэгсдийн ертөнцөд бүх насаа өнгөрөөсөн. Харин тэр чамайг санан гашуудаж хүний ертөнцөд бүх насаа өнгөрөөлөө. Та хоёрын аз жаргалыг булаасан нь миний буруу.
Тэр хэсэг завсарлаж, ямар нэгэн зүйл бодсон мэт болов.
Тэгээд шийдэмгий хэллээ.
— Үйл бүхэн үртэй. Энэ насандаа та хоёрт өртэй болсон юм чинь дараагийн насандаа заавал хариуг нь төлнө.
— Үнэхээр хэрэггүй ээ, — гэж би яаран хэлэв. — Энэ бол Моси бид хоёрын хоорондох хэрэг. Гаднын хүнийг татан оролцуулах хүсэл бидэнд байхгүй.
Тэр ханцуйгаа сэгсрэн, санаа алдсаар толгой сэгсрээд цааш явлаа.
Хэт удаан амьдарсан хүмүүс өөрийн бодлоор бусдын сэтгэлийг тааж, бүр өмнөөс нь шийдэх муу зуршилтай болчихдог бололтой.
Энэ насандаа хэчнээн өндөр бясалгалтай бумба байсан ч Мэн эмгэний шөлнөөс ганц аягыг ууж, Найхэ гүүрийг гатлаад, дахин төрөл авах худаг руу нэг үсрэхэд л өмнөх амьдрал нь тэр чигтээ арчигдана.
Дараагийн амьдрал өмнөх амьдралын алдааг хэзээ ч нөхөж чадахгүй.
Эзэн хааны бумба дахин төрөл авсны дараа Моси ч удахгүй үхэгсдийн ертөнцөд ирэх юм биш биз гэж бодох болов.
Өдөр бүр Мартагналын голын усанд тольдон өөрийгөө янзалж, цэвэрлэсээр байгаад бараан, уйтгартай үхэгсдийн ертөнцөд ганцаараа зохицохоо больчих шахав.
Завтай үедээ чулууныхаа дэргэд сууж, хүний ертөнцийн хүмүүсийн хийдгийг дуурайна.
Нэг саваа барьж аваад газар тойрог зурж:
— Моси, хурдан буугаад ир. Хурдан буугаад ир...
гэж бувтнана.
Миний чин сэтгэл эцэстээ Тэнгэрийг хөдөлгөсөн бололтой.
Тэр өдөр би өөрийгөө сайтар гоёж янзлаад, чулууныхаа дээр аятайхан байрлал эзлэн сууж байтал Моси Шар булгийн зам дагуух улаан амариллис цэцгүүдийг гишгэлэн над руу хүрч ирэхийг харав.
Царай нь тун ууртай.
Үгүй ээ.
Маш их ууртай байлаа.
Би юу болоод байгааг ойлгож ч амжаагүй байтал дүрэлзсэн галт бөмбөлөг хөл рүү минь нисээд ирэв.
Цочсондоо яаран үсэрч зайлав.
Эргэн тойронд харж зогссон жижиг чөтгөр, сүнснүүд гал харангуутаа тал тал тийшээ зугтлаа.
Би юу болж байгааг огт ойлголгүй Моси руу харав.
Тэр анх уулзсан үеийнх шигээ Тэнгэрийн бурхны сүр жавхланг цацруулан зогсоно.
Гэхдээ тэр сүр жавхлант бурхан ямар ч шалтгаангүй уурлаж байгаа нь намайг бүр ч будилуулав.
Бага зэрэг гомдол төрлөө.
Би түүнийг хэчнээн удаан хүлээсэн билээ дээ.
Дөнгөж уулзчихаад ганц ч үг солиогүй байхад шууд над руу дайрч байдаг.
Үнэхээр гомдмоор юм!
Моси ойртож ирээд бугуйнаас минь шүүрэхээр гараа сунгав.
Бугуй бол миний амин судал.
Би яаран хамгаалж хажуу тийш бултан, гараас нь арайхийн мултарлаа.
Тэр хүйтнээр инээв.
— Одоо бултаж, айж сурчихсан юм биз дээ. Яагаад намайг бариулахгүй байгаа юм? Яагаад өөрийгөө шатаалгахгүй байгаа юм? Амь гэдэг амархан олддоггүйг одоо л ойлгоод, үхэхээс харамладаг болоо юу?
Би үгийнх нь утгыг хэсэг бодлоо.
— Моси, чи надад уурлаад байгаа юм уу?
— Уурлах аа?
Тэр ёжтой инээв.
— Би яагаад уурлах билээ? Чи намайг хамгаалсан. Миний өмнөөс амиа өгсөн. Миний сорилтыг хүртэл өөр дээрээ авсан. Би чамд талархаад ч барахгүй байхад яаж уурлаж зүрхлэх вэ?
Би амаа нээв.
“Тэгвэл яагаад ингэтлээ уурлаад байгаа юм?” гэж асуугаад, хэлж байгаа үг чинь хийж байгаатайгаа огт таарахгүй байна гэж хэлмээр байлаа.
Гэвч хөмсөгнийх нь завсар зангирсан уурыг хараад дуугүй амаа хамхив.
Гомдол минь бүр ч их болов.
Моси миний гомдсон төрх, нулимс цийлэгнэсэн нүдийг хараад царайгаа чангалав.
— Уйлж болохгүй.
Би нулимс дүүрсэн нүдээрээ түүнийг ширтсээр л байлаа.
Духных нь судас татав.
Эцэст нь хүндхэн санаа алдав.
— За яах вэ.
Харц нь зөөлөрч, толгойг минь илээд арга барагдсан мэт инээмсэглэв.
— Үнэндээ миний л буруу.
Гэвч бараг тэр даруй царай нь дахин барайлаа.
— Чамаас ханхлах харанхуйн хүч яагаад ийм их болчихсон юм?
Би бага зэрэг ичингүйрэн нүүрээ халхлав.
— Чамайг удахгүй ирнэ гэж бодоод өдөр бүр голын усанд орж, өөрийгөө угааж байсан юм. Одоо би ямар харагдаж байна? Таалагдаж байна уу?
Моси удтал дуугарсангүй.
— Би өдөр бүр өөрийгөө янзалж, чамайг бууж ирэхийг хүлээсэн. Моси, чи хэзээ дахин төрөл авах юм? Би чамтай хамт явна.
Тэр хөмсгөө зангидав.
— Надтай хамт явна аа?
— Мэдээж.
Моси бугуйгаа эргүүлэхэд алтан тамга нисэн ирж миний биед шингэв.
— Тавин жилийн турш үхэгсдийн ертөнцөөс гарахыг чинь хориглож байна.
Би цочирдов.
— Яагаад?! Чи надад хүний ертөнцөд гурван амьдрал өгнө гэж хэлсэн биз дээ?
— Тийм. Тавин жилийн дараа оч гэж л хэлж байна.
— Гэхдээ чи бас намайг өөрийгөө татаж болно гэсэн!
— Тавин жилийн дараа ирээд өөртөө тат.
— Тэгэхэд чи үхэх гэж байгаа өвгөн болчихсон байна шүү дээ! Би чамайг олтол хамт байх хугацаа бараг үлдэхгүй!
— Тэгвэл намайг хайх хэрэггүй.
Ингэж хэлээд тэр Найхэ гүүр рүү том том алхлаа.
Миний уур хүрч, газраас атга шавар шүүрэн аваад дагз руу нь шууд шидэв.
Тэр надад нуруугаа харуулсан байсан тул ямар царай гаргасныг нь харсангүй.
Харин Мэн эмгэн гэнэт өвдөг сөхрөн, газар мөргөн:
— Эрхэм дээдэс ээ, өршөөнө үү! — гэж гуйхыг л харав.
Тэр үед л би үхэгсдийн ертөнцийн хөрс тоо томшгүй олон сүнс, чөтгөрийн хөлд гишгэгддэгийг саналаа.
Гурван ертөнцийн хамгийн бузар зүйлсийн нэг.
Тэнгэрийн бурхны толгой руу ийм шавар шиднэ гэдэг туйлын доромжлол байжээ.
Моси хажуу тийш үл ялиг харав.
Дуу нь хүйтэн байлаа.
— Би чамайг дахиж миний сорилт болоосой гэж хүсэхгүй байна.
Хачин үг.
Би тэр даруй ойлгосонгүй.
Моси нэг ч удаа эргэж харалгүй Мэн эмгэний шөлийг уугаад, дахин төрөл авах зам руу орж алга болохыг л ширтэн үлдэв.
Намайг хэтэрхий хэрэгт дуртай гэж бодоод дахиж хамт явахыг хүсээгүй юм байна.
Ингэж бодох төдийд л дотор минь маш их өвдөв.
Би уйлсаар Гурван амьдралын чулуу руугаа толгойгоороо мөргөчихлөө.
Хэрэв өөр хүн намайг дээрэлхсэн бол би арав нугалж хариуг нь барина.
Гэхдээ намайг дээрэлхсэн хүн нь Моси.
Моси болохоор...
би зүгээр л дээрэлхүүлээд үлдэхээс өөр аргагүй.
Би түүнийг дийлэхгүй.
Бас орхиж ч чадахгүй.
Хэчнээн удаан уйлснаа мэдэхгүй.
Гэтэл чулууны гаднаас хэн нэгэн:
— Саньшэн авхай! Өө, хүндэт Саньшэн авхай минь, битгий уйл даа. Одоо боль л доо!
гэж дуудлаа.
Би чулуунаасаа толгойгоо цухуйлган, уйлж хавдсан нүдээр ирсэн хүн рүү харав.
— Жя, юу болсон?
Жя шанаагаа илээд аргаа барсан мэт толгой сэгсрэв.
— Сүүлийн хэдэн өдөр таны чулуунаас урссан нулимс Мартагналын голын усыг хэдэн метрээр нэмчихлээ. Чулуу ингэж их уйлдаг гэж хэн мэдэх вэ дээ. Найхэ гүүрээр гарах сүнснүүд хүртэл айгаад зугтааж байна. Яньван намайг зориуд явуулж, таныг авчир гэсэн. Бүгдээрээ хамт энэ асуудлыг чинь нэг учирлая гэсэн юм.
Би зовлонтойгоор толгой дохиж, Жя-г даган Яньваны ордон руу явлаа.
Одоогийн Яньван туранхай харагддаг ч үнэндээ тун идэмхий нэгэн.
Намайг очиход бүр гахайн шийр амтархан мэрж суув.
Би толгой дохин мэндлэв.
— Яньван.
— Өө, Саньшэн ирэв үү.
Тэр гараа дохилоо.
Хажууд нь байсан жижиг чөтгөр тэр даруй нэг том гахайн шийр надад авчрав.
Тос нь гялтганасан тэр зүйлийг хараад дотор муухайрав.
Би гараа даллан татгалзахад жижиг чөтгөр буцаад явлаа.
Яньван над руу нэг харснаа:
— Сүүлийн хэдэн өдөр Моси эрхмээс болж зүрхээ шархлуулан суугаа гэж сонслоо, — гэв.
Мосигийн нэрийг сонсмогц хамар шархирч, нүд дахин нулимсаар дүүрэв.
— Үгүй, үгүй! Битгий!
Яньван сандран намайг болиулахыг оролдов.
— Өнөөдөр чамайг энэ зангилааг чинь тайлах гэж дуудсан юм. Ингээд уйлаад байвал Мартагналын гол үерлэх нь байна!
Тэр амаа арчингаа:
— Саньшэн, Моси эрхэм хүний ертөнцөд ямар гурван сорилт туулахаар буусныг чи мэдэх үү? — гэж асуулаа.
Би толгой сэгсрэв.
— Хайртай ч хагацах. Өштэй нэгэнтэй учрах. Хүссэнээ олж чадахгүй байх. Эдгээр нь Буддын найман зовлонгийн гурав.
Яньван үргэлжлүүлэв.
— Өнгөрсөн амьдралдаа тэр хайртай хүнээсээ хагацах сорилт туулах ёстой байсан. Симин Синжүний Хувь тавилангийн сударт Моси эрхэм жанжны охин Ши Цяньцяньтай бие биедээ сэтгэлтэй болох боловч эсрэг талд зогссоноосоо болж насан туршдаа хамт байж чадахгүй гэж бичигдсэн байсан юм. Тэр нь хайртай хүнээсээ хагацахын зовлон байх ёстой байлаа.
Яньван над руу харав.
— Гэтэл чи гарч ирээд хувь тавиланг нь өөрчилчихсөн.
Тэр угтаа ганцаардмал амьдралаар явах ёстой байсан ч чамтай учирч, олон жилийг хамт өнгөрүүлсний эцэст үнэхээр сэтгэлтэй болсон.
Чи түүнийг хувь тавилангийн зовлонгоос хамгаалах гэж өөрийн амиар замыг нь зассан.
Гэвч эцэст нь тэр чамаас насан туршдаа хагацаж үлдсэн.
Тэр ч бас “хайртай хүнээсээ хагацах” мөн биз дээ?
Санаатай байгаагүй ч гэсэн чи түүний сорилтыг ямар нэг хэмжээгээр гүйцээчихсэн гэсэн үг.
Яньван хэсэг завсарлаад санаа алдав.
— Моси эрхэм хүний ертөнцөд дараа нь ямар байсныг чи хараагүй дээ. Цаадах чинь угаасаа ямар дөлгөөн хүн билээ. Гэтэл чамаас болж эзэн хааныг шахаж, жанжны бүх овгийг хайр найргүй цээрлүүлсэн.
Тэр хэлээ ташив.
— Чамд үнэхээр гүн сэтгэлтэй байсан бололтой. Бүх насаараа дахиж гэрлээгүй.
Миний зүрх чимээгүйхэн базлав.
Яньван үргэлжлүүлэн:
— Үхэгсдийн ертөнцөд буцаж ирээд өнгөрсөн бүхнээ санасан. Тэнгэрийн бурхан юм чинь өнгөрсөнд зууралддаггүй, сэтгэлээ барьж чаддаг байх гэж бодмоор. Гэтэл чиний өмнө одоо хүртэл ийм авир гаргаж байна.
Тэр хэсэг дуугүй байснаа:
— Тэгэхээр... чамд сэтгэлтэй хэвээрээ байгаа нь илэрхий.
Би хөдөлсөнгүй.
— Эрхэм дээдэс чамайг үхэгсдийн ертөнцөд тавин жил хорьсон нь ердөө та хоёрын хүний ертөнцөд байх хугацааг зөрүүлэхийн тулд юм.
Яньван над руу хараад аяархан хэлэв.
— Тэр чамайг дахиж өөрийнх нь сорилт болоосой гэж хүсэхгүй байгаа.
Тэгээд:
— Хонгор минь, тэр чамайг хамгаалж байгаа юм.
Би тэр чигтээ хөшиж орхив.
Яньван гэнэт өнгөө өөрчлөн:
— Тэнгэрийнхэн манай үхэгсдийн ертөнцийнхнийг үргэлж дорд үздэг юм. Саньшэн, Моси эрхмийг өөртөө татахын тулд сайн хичээгээрэй. Тэгж чадвал манай үхэгсдийн ертөнц ч... Аа ха ха ха! Миний юу хэлэх гээд байгааг ойлгож байгаа биз дээ?
Яньваны чанга инээд улам бүр холдон бүдгэрэв.
Харин миний толгойд ганцхан өгүүлбэр дахин дахин цуурайтсаар байлаа.
“Хонгор минь, тэр чамайг хамгаалж байгаа юм.”