Шулмыг сулал

23-р анги

23-р бүлэг. Эрчим хүчний шинэ эх үүсвэр

«Алив, энэ хоёр төмөр хавтанг хооронд нь нийлүүлээд үз» гэж Роланд хэлэв.

Анна хуруугаараа төмөр хавтангуудын залгаасыг дарлаа. Хуруунаас нь гал оргилж, залгаасын уулзварыг нүдэнд илт хурдтайгаар хайлуулав.

«Галын хүчийг багасгаад, нөгөө талаас нь дахин эхэл.»

Анна толгой дохин, хэлснээр нь дахин хийв. Хоёр төмөр хавтан ерэн градусын өнцгөөр бат бөх гагнагдлаа.

Роланд залгаасыг анхааралтай шалгаад, үр дүн нь төсөөлж байсантай нь яг таарсныг олж мэдэв. Ямар ч өө сэвгүй төгс гагнаас байлаа. Бага зэрэг өнгөлөхөд хайлсан төмрийн урссан мөрийг арилгаж болно. Энэ нь орчин үеийн гагнуурын аргаас огт ялгаагүй байв.

«Маш сайн, Анна авхай, үнэхээр гайхалтай!» гэж Роланд догдлон уулга алдав. «Одоо энэ хоёр төмөр хавтанг бас хооронд нь гагная.»

«Энэ юу вэ? Төмөр... хувин юм уу?»

«Үгүй ээ, цилиндр» гэж Роланд засав.

«Цилиндр?» гэж Анна гайхсан янзтай давтав.

«Тийм ээ, цилиндрийг агаараар дүүргэж болно» гэж Роланд өөр нэг дөрвөлжин төмөр хавтанг заалаа. «Дээр нь байгаа жижиг нүхийг харж байна уу? Агаар тэр жижиг нүхээр цилиндрт орж, поршенийг түлхэнэ. Поршений голч нь цилиндрийн голчоос ялимгүй бага учраас дотор нь чөлөөтэй хөдөлж чадна.»

Хэчнээн суут Анна байсан ч ийм олон үл мэдэх үгийн өмнө толгой дээр нь асуултын тэмдэг эргэлдэх шиг болов. «Энэ... цилиндр, поршен энэ тэр нь юу хийдэг юм бэ?»

«Автоматаар хөдөлдөг машин үйлдвэрлэхэд хэрэгтэй.»

Уурын хөдөлгүүр анхны аж үйлдвэрийн хувьсгалыг авчирч, хүн төрөлхтний хөгжлийн хөдөлгөгч хүч болсон юм. Мөн хүн, амьтны хөдөлмөрийг бүрэн халжээ.

Энэ бол механик инженер бүрийн сайн мэдэх бүдүүвч зураг байлаа. Энгийнээр тайлбарлавал, данхны томруулсан хувилбар гэсэн үг. Ус буцалсны дараа үүссэн уурыг цилиндрт оруулна. Тэнд уур нь саваатай холбогдсон поршенийг түлхэнэ. Ингэснээр дулааны энергийг механик энерги болгон хувиргана.

Зарчим нь маш энгийн байсан ч үйлдвэрлэхэд амархан гэсэн үг биш. Хамгийн хэцүү нь цилиндр ба поршений битүүмжлэл, мөн хийн дамжуулах хоолойг хийх явдал байв. Зохих металл боловсруулах ур чадваргүй, зөвхөн гараар давтаж боловсруулах нөхцөлд ашиглах боломжтой цилиндр үйлдвэрлэнэ гэдэг ердөө мөрөөдөл байлаа.

Гэвч Аннагийн чадварын тусламжтайгаар тэдний үйлдвэрлэлийн ур чадвар дутмаг байдлыг нөхөж болох байв.

Урьдчилан нэлээд төлөвлөсний эцэст Роланд ижил хэмжээтэй дөрвөн төмөр хавтан ашиглах загвар гаргажээ. Ингэвэл дархны газар тэдгээрийг амархан зүлгэж боловсруулах боломжтой. Дараа нь Анна төмөр хавтангуудыг ерэн градусын өнцгөөр гагнана. Ингэснээр маш бат бөх дөрвөлжин цилиндр гаргаж авч болно. Аннагийн тусламжтайгаар уламжлалт үйлдвэрлэлийн аргыг хэрэглэх шаардлагагүй байв. Эхлээд хоолой хэлбэрийн өрөмдөх машин бүтээж, дараа нь түүнийг дахин боловсруулан дугуй цилиндр хийжээ. Бусад том эд ангийг ч мөн жижиг хэсгүүдэд хуваагаад, дараа нь гагнаж болно. Ийм аргаар жижигхэн цехэд ч үйлдвэрлэх боломжтой байлаа. Тийнхүү уурын хөдөлгүүрт шаардлагатай бүх эд ангийг үйлдвэрлэж чаджээ.

Үнэндээ гагнуур бий болохоос өмнө хүмүүс жижиг хэсгүүдийг зөвхөн боолтоор бэхлэх эсвэл таваар холбох аргаар нийлүүлдэг байв. Цилиндрийн дотор тал заавал гөлгөр байх ёстой тул ердийн холбох аргууд үүнд тохирохгүй нь ойлгомжтой.

Ганц асуудал нь хийн хоолой байлаа. Үүнийг хийхэд онцгой зүйлгүй: улайтал нь халаагаад, дараа нь ховилыг алхаар цохиж зөв хэлбэрт оруулна. Энэ нь амнаас нь цэнэглэдэг цахиурт бууны гол хийхэд ч хэрэглэдэг арга байв. Дараа нь голыг нь тэгшилж, контрборд рифлинг зэрэг ажил хийхэд л болно. Тийм ч төвөгтэй зүйл биш.

Гэвч Аннаг цаазлаагүйг одоохондоо хэн ч мэдээгүй байсан тул Роланд дархныг шилтгээний арын цэцэрлэгт дуудаж чадахгүй байв. Дархны ажил тэдний хүчтэй тал биш ч эцсийн арга болгон тэргүүн хүлэг баатраар хийлгэхээс өөр аргагүй болжээ. Мэдээж бүхнийг Роланд өөрөө тушааж байв.

Гурван өдөр хүлээсний эцэст Роланд арын цэцэрлэгтээ түүхэнд анхных болох уурын хөдөлгүүрийг зогсоож чадлаа.

«Чиний ярьж байсан хүчирхэг машин энэ мөн үү?» гэж Картер хачин машин руу хөмсгөө зангидан харав. Гэхдээ тэр энэ машинд ид шид огт хамаагүйг өөрийн биеэр шалгасан байлаа. Төмөр хавтан бүрийг тэр өөрийн гараар цутгасан бөгөөд түүнд энэ бүхэн ердөө битүүмжилсэн зуух шиг л харагдана. Чөтгөр үүнийг сонирхоно гэж байхгүй.

Гэхдээ овоолсон цул төмрийг яаж дээш өргөж чадах юм бол? Машин ихэд болхи харагдах бөгөөд хөл ч үгүй. Нисэж чаддаг юм болов уу?

Харин Роландын нүдэнд энэ энгийн мэт харагдах машин орчин үеийн аж үйлдвэрийн гоо сайхныг цацруулж байлаа. Аваргуудын мөрөн дээр зогсож байсан учраас түүнд Ньюкомений уурын хөдөлгүүр, тэр ч бүү хэл Уаттын уурын хөдөлгүүрийг шинээр зохион бүтээх шаардлага байсангүй. Харин сайжруулсан уурын хөдөлгүүр бүтээжээ. Түүний анхны загвар л гэхэд хос холбох саваа, гулсах хавхлагатай өндөр даралтын уурын хөдөлгүүр байв. Үүнийг анхны уурын хөдөлгүүрүүдийн ихэнхээс илүү сайн болгох түлхүүр нь зарим шинэ санаанд оршиж байлаа.

«Удалгүй чи ойлгоно.»

Роланд уурын тасалгаанд хувинтай ус хийж, Аннад түлээ асаахыг хэлэв.

Арван минутын дараа ус буцалж оргилов. Удалгүй цилиндрээс шаржигнах чимээ сонсогдлоо. Энэ нь цилиндрийн дулааны тэлэлтийн чимээ гэдгийг Роланд мэдэж байв. Нимгэн төмөр поршений тэлэлт цилиндрийнхээс хавьгүй их байсан тул эцэстээ цилиндрийн хананд чанга тулна.

«Энэ чинь усан бойлер биш үү? Үнэхээр зуух байна гэж бодсонгүй» гэж Картер бувтнав.

Цилиндр уураар дүүрмэгц гайхалтай дүр зураг үзэгдэв. Поршений саваа гадагш түлхэгдэж эхлэхэд, хөдөлгөөн дээд цэгтээ хүрмэгц өөр нэг саваа гулсах хавхлагуудыг татаж, уураар поршенийг буцаан дотогш түлхүүлнэ. Хоёр саваатай холбогдсон хүрд энэ хөдөлгөөний дагуу маш хурдан эргэлдэж, хүч нэмэгдэхийн хэрээр хурд нь даруй оргилдоо хүрэв.

Машин чих цоргим хүнгэнэх чимээ гаргаж, цагаан хий цацран гарган, зогсоохын аргагүй сүр хүчтэй байдал үүсгэв. «Чиний хэлээд байсан... байгаль дахь далд хүч энэ үү?» гэж Анна мэл гайхан асуулаа.

Тэргүүн хүлэг баатрын царай гайхшралаар дүүрчээ. Өөрөө ихээхэн хүч гарган байж суурилуулсан аварга төмөр хүрд одоо өд шиг хөнгөн мэт эргэлдэж байв. Хүрдийн хажууд зогсоход хүртэл шинэ салхи үлээхийг мэдэрч болохоор байлаа. Энэ нь уурын хөдөлгүүрийн сүрдмээр хүчийг л харуулж байв.

Түүний сэтгэлд түгшүүрийн сэжим аажмаар төрөв.

Эрхэм ханхүү энэ нь хүн, амьтны хүчийг орлож чадна гэж хэлж байсан бөгөөд худал хэлээгүй бололтой. Үүнийг морин тэргэнд суурилуулчихвал арван хүлэг баатар түүний балмад хүчийг тогтоон барихад маш хэцүү байх болно.

Чадварлаг хүлэг баатар бэлтгэхэд арван таван жил шаардлагатай. Харин ийм машин үйлдвэрлэхэд ердөө гуравхан өдөр хэрэгтэй. Дархан хагас цагаар ажилласан ч долоо хоног л шаардлагатай.

Түүнд тэжээл өгөх шаардлагагүй, хүйтэн болон өлсгөлөнгөөс айхгүй. Сум, сэлмээс ч айхгүй. Урд нь мөргүүр суурилуулчихвал байлдааны талбарт сүйтгэл учруулж чадна.

Уламжлалт хүлэг баатрын хувьд... өөрөө оршин байх шаардлагатай хэвээр үү?

Орой Роланд унтлагын өрөөндөө буцаж ирэхэд Шөнийн гургалдай дахиад л түүнийг хүлээж байв.

Энэ удаа тэр юүдэнгээ өмсөөгүй, ширээний ард инээмсэглэн сууж байлаа. Гартаа хэдэн илгэн цаас оролдож суугаа аж. «Гаднын цуу ярианд үнэхээр итгэж болохгүй нь. Дөрөвдүгээр ханхүү мунхаг, муухай ааштай, ямар ч мэдлэг чадваргүй гэдэг. Тэр байтугай ордны их багштай харьцуулахад ёс жаягт зориулах цаг ч түүнд байдаггүй гэнэ. Энэ цаасан дээрх зураг уурын зуухны зураг төсөл үү? Үүнийг... уурын хөдөлгүүр гэдэг биз дээ?»

Хараал идэг! Надад өчүүхэн ч гэсэн хувийн орон зай үлдэхгүй нь үү? Дураараа орж гарч байгааг чинь харахад энэ чинь гэр чинь юм уу?! Роланд дотроо түүнийг эцэс төгсгөлгүй харааж байсан ч гаднаа тайван царай гарган хариулав. «Тийм ээ, эдгээр нь зураг төсөл. Гэхдээ Аннагийн тусламжгүйгээр энэ нь үүрд зураг төдий л үлдэх байлаа.»

«Энэ юу хийж чадах юм бэ?»

«Олон зүйлд ашиглаж болно. Хүдэр тээвэрлэх, ус зайлуулах, металл боловсруулах, төмөр давтах зэрэг хүч шаардсан бүх ажилд үүрэг гүйцэтгэнэ.»

«Тэгвэл үүнийг би авъя» гэж Шөнийн гургалдай хэлээд илгэн цаасыг авч нөмрөгтөө хийв. «Шидтэн бүсгүйчүүдийн хамтын нийгэмлэгт галын чадвартай шидтэн бүсгүйчүүд ч бий.»

«Хөөе—»

Тэр толгой сэгсрэн Роландын эсэргүүцлийг зогсоов. «Мэдээж би чиний юмыг аваад явж байгаа төдий биш. Гомдоллохоосоо өмнө үүнийг хар.» Тэр ширээн дээр бага зэрэг цагаан зүйл тавилаа.

Роланд ширээн дээр очоод, тэр нь үнэндээ хуйлсан цаас байсныг мэдэв.

Тэр хуйлсан цаасыг аяархан дэлгээд, агуулгыг нь гүйлгэн харлаа. «Энэ чинь...»

«Тагтаагаар хүргүүлсэн нууц захидал» гэж Шөнийн гургалдай баяртай өнгөөр тайлбарлав. «Хүлээн авагч нь чиний шивэгчин Тайр байжээ. Цү, чиний гарем үнэнч биш бололтой.»

«Би түүнд хүрч ч үзээгүй» гэж Роланд хөмсгөө зангидлаа.

Тайр түүнийг бага байхаас нь дагаж ирсэн бололтойг Роланд санаж байв. Хуучин дөрөвдүгээр ханхүү түүнд сонирхолтой байсан ч харамсалтай нь Тайрыг өөрийн болгож чадалгүй, хэдхэн удаа зүгээр л зовоож байжээ. Хилийн сууринд байхдаа хувийн шивэгчин дуудах бүрд удаан хүлээхгүйн тулд Тайрын өрөөг өөрийнх нь өрөөний хажууд хуваарилсан байв. Гэтэл энэ нь ах дүүсийнх нь нэгний зохицуулалт байсан гэж Роланд огт бодоогүй.

Захидалд гарын үсэг байгаагүй ч агуулгаас нь харахад ах дүүсийнх нь нэг илгээсэн гэдгийг Роланд таамаглаж чадна. Захидалд бичсэнээр, зохиогч сүүлчийн бүтэлгүйтэлд ихэд дургүйцэж байсан бөгөөд Урт дууны бэхлэлтэд үймээн дэгдээх төлөвлөгөө энэ удаа дахин бүтэлгүйтэх ёсгүй байжээ.

Үнэндээ эхний төлөвлөгөө амжилттай болсон байх ёстой гэж тэр бодов. Тэгээгүйсэн бол тэр хэзээ ч Роланд Уимблдон болохгүй байлаа.

Энэ захидлыг Шөнийн гургалдай хуурамчаар үйлдсэн байх магадлал бага байв. Учир нь анхны аллагын төлөвлөгөөг хуйвалдаанд оролцсон хүмүүс л мэдэх боломжтой. Харин Шөнийн гургалдай түүнийг алахыг хүссэн бол энэ нь түүнд огт асуудал биш.

«Чи үүнийг түүнээс яаж хулгайлж авсан юм бэ?»

«Тайр тэнэг биш. Тэр захидлыг уншсаныхаа дараа шатаах санаатай байсан. Харамсалтай нь би яг ард нь байхад харцаа өөр тийш буруулчихсан юм» гэж тэр ямар нэгэн зүйл шүүрдэж буй мэт хөдөлгөөн хийв. «Тэгэхээр чи үүнийг яаж зохицуулахыг хүсэж байна? Түүнтэй “тооцоо бодоход” минь туслуулах уу?»

Роланд түүний «зохицуулах» гэж юу хэлснийг мэдээж ойлгож байв. Тэр хэсэг зуур тээнэгэлзсэний эцэст толгой дохилоо. «Танд төвөг удъя.» Тэр өөрөө ийм зүйл хийх зориггүй байв. «Боломжтой бол... тэр харанхуйд байгаа хүн хэн болохыг түүнээс асуугаарай.»

«Таны хүссэнээр, Эрхэм ханхүү» гэж Шөнийн гургалдай инээмсэглэн ёслоод хэлэв. «За тэгвэл энэ нь уурын хөдөлгүүрийн зураг төслийн шан болог.»

23-р анги дууслаа

Алдаа мэдэгдэх

Шулмыг сулал23-р анги · Унших

Алдааны мэдээлэл илгээхийн тулд бүртгэлээрээ нэвтэрнэ үү.

Нэвтрэх
ӨмнөхДараах