Цемент шатаах байр баригдаж дуусмагц Роланд дараагийн хэд хэдэн төслийн лабораториудыг аль хэдийн хуваарилсан байв. Лабораториудыг үр дүнтэй хамгаалахын тулд ихэнхийг нь Хойд энгэрийн уурхайн орчимд барьж байлаа. Хийц нь энгийн, шавар ханатай, модон дээвэртэй байсан тул барилгын ажил хурдан урагшилжээ. Мөн лабораториудыг барих ажил хотын хэрэм барихад саад болохгүй байв.
Бургасан суурингаас худалдан авсан селитрийг хадгалахаар ойролцоох агуулахад хүргэжээ. Хэрэглэх цаг нь болоход түүнийг нунтаглаж, хэмжээд лабораториуд руу илгээнэ. Модны нүүрс, хүхрийг ч мөн адил боловсруулна. Гурван найрлагыг тээвэрлэх болон холих ажлыг өөр өөр хүмүүсийн баг гүйцэтгэх байв. Ингэснээр Роланд төлөвлөгөө задрах эрсдэлийг арилгаж чадна.
Роланд урьдчилан бэлтгэсэн даринаас хорин фунтыг авч, тайрч бэлтгэсэн хонины арьсан дээр аажмаар асгав.
Дарь бүхэлдээ дэвтээх, шахах, хатаах, нунтаглах, шигших дарааллыг дамжжээ. Мөхлөгүүд нь ойролцоо хэмжээтэй бөгөөд маш амархан асдаг байв. Оч үсэрч хоорондоо мөргөлдсөнөөс осол гарахаас сэргийлж, үйлдвэрлэлийн бүх явцад төмөр эдлэл огт ашигласангүй. Харин керамик болон модон эдлэл хэрэглэжээ.
Дарийг асгасныхаа дараа Роланд хонины арьсыг гурван давхарлан нугалаад утсаар боов.
«Ингээд л болчихов уу?» гэж Картер асуув. Түүний өмнө байгаа энэ зүйлийг бас зэвсэг гэж нэрлэж болох уу? Цасан дарийн сайжруулсан хувилбар хэдий ч энэ зүйл чанга дуу гаргахаас цаашгүй, ямар ч хор хөнөөл учруулахгүй мэт байлаа. Дайны талбарт огт очиж үзээгүй тариачдад үр дүнтэй байж болох ч бэлтгэгдсэн цэргүүд болон хөлсний цэргүүдийг лав айлгаж чадахгүй. Гэсэн ч тэргүүн хүлэг баатар болгоомжтой бодов. Эрхэм ханхүүгийн хийж буй зүйлс учир утгагүй мэт харагддаг ч эцэстээ бүгд үнэхээр үр дүнтэй болж таардаг. Хэрэв чөтгөрийн араатнууд энгийн араатнуудтай адил ухаантай бол энэ дарь үнэхээр ажиллаж болох юм биш үү? Жишээлбэл, гэнэт гарсан чанга дуу тэднийг цочоон зугтаалгаж чадна. Ингэвэл цэргүүдийн ачаалал багасах байлаа.
Роланд боодолтой дарийг Картерт өгөөд, нунтагласан, шатамхай дарьтай нэг уутыг авав. «Цаг нь бараг болжээ. Хотын хэрмийн гадна гарцгаая. Төмөр сүх аль хэдийн бэлэн болсон байх.»
Хотын хэрмээс баруун тийш ойролцоогоор хоёр бээрийн зайд орших, Манант ой болон Давашгүй нурууны хоорондох эзгүй талбайг туршилтын дэлбэлэлт хийхээр сонгожээ.
Төмөр сүх болон бусад анчид энд аль хэдийн удаан хүлээж байв. Төмөр сүхийг эс тооцвол тэд бүгд нутгийн хүмүүс бөгөөд харвааны ур чадвараараа шилдгүүд байлаа. Ханхүү Роланд өөрсдөд нь даалгах ажилтайг сонсоод тэд Төмөр сүхийг даган шууд хүрч иржээ.
Хилийн суурингийн шинэ эзэн шагнал урамшуулал өгөхдөө харамгүй гэдгийг одоо хүн бүр мэддэг болсон байв.
Роландын тушаалаар тэд дөрвөн өнцөгт урт модон шон босгож, хооронд нь уяа татан, хагас бээрийн талбайг ажиглалтын бүс болгон хүрээлэв. Хэн нэгэн санамсаргүй ойртож ирэхээс сэргийлж Роланд хотын хэрмийн ойролцоо эргүүл хийхээр хүлэг баатруудыг томилов.
Роланд ажиглалтын бүсийг тойруулан шалгаад толгой дохив. «Туршилтын бүх амьтдыг авчирсан уу?»
«Эрхэм ханхүү, амьтад энд байна.» Төмөр сүх торон хайрцаг авч ирэв. Картер торон доторх тахиа, туулайнуудыг олж харав.
«Сайн байна. Тэднийг төвөөс таван алхам, арван алхам, арван таван алхам, гучин алхмын зайд байрлуулаад, модон шон бүрд нэг нэгийг уя.»
Картер толгой сэгсрэн санал болгов. «Эрхэм ханхүү, таны сонгосон амьтад туршилтад бараг ямар ч үр дүн өгөхгүй байх гэж айж байна. Эдгээр амьтад угаасаа аймхай. Ойр орчимд ямар нэгэн чимээ гарвал зугтана. Дуу чимээ тэднийг айлгаж чадлаа ч чөтгөрийн араатнуудыг цочоож чадахгүй.»
«Чөтгөрийн араатнуудыг цочоох гэж үү?» Роланд хэсэг зуур дуугүй байснаа учрыг ойлгов. «Би тэднийг айлгаж зугтаалгах гэж төлөвлөөгүй. Хэдийгээр энэ зүйл дэлбэрэхдээ үнэхээр сүртэй ч гэсэн.»
Роланд тэргүүн хүлэг баатрыг тойргийн төвд дагуулж очоод, нэг уут дарийг тавин, уутанд цоорхой гаргаж бага зэрэг нунтаг гоожуулав. Дараа нь дарь хийсэн савхин уут гаргаж аваад, ухарч явах зуураа онгорхой хэсгээр нь дарийг цацсаар байлаа.
Салхигүй өдөр байсан нь ийм анхдагч тэсрэх аргыг туршихад яг тохирч байв.
Тэд зуун метрийн зайд ухарч очсоны дараа л Роланд савхин уутаа буцаан авав.
«Боллоо, энд асаая.» Тэр зайг дахин дахин баримжаалж, алдаа байхгүйг шалгасныхаа дараа Картерт хэлэв. «Бүх анчдыг энд авчир.»
Тэр мөчид Роланд ихэд догдолж байлаа. Тэр өмнө нь дэлбэрэлтийн бага хэмжээний туршилт хийчихсэн байсан тул туршилтын үр дүнд нэг их санаа зовохгүй байв. Түүний үнэхээр анхаарч байсан зүйл нь энэ мөч агуу шинэ бүтээлийн мөч болох явдал байлаа. Дулааны зэвсэг албан ёсоор тайзнаа гарч, Роланд түүхэнд түүний гол санаачлагч хэмээн тэмдэглэгдэх болно.
Бүгд цугласны дараа Роланд дарийг асаав.
Картер газарт хэвтээд, улам холдон одох очийг харахдаа тавгүйцэж байлаа.
Ийм хол зайтай, дээр нь дарийг хүрэл их биед хийгээгүй байсан тул цасан дарийн дэлбэрэлтийн чимээ энд хүрч ирэхгүй ч байж мэднэ. Хүн бүрийг газарт хэвтэхийг Эрхэм ханхүү шаардах шаардлагагүй байв. Гэвч Эрхэм ханхүү өөрөө түрүүлж хэвтсэн тул хэлэх үг үлдсэнгүй.
Өвөл газар хүйтэн жиндүү байдаг. Картер гинжин хуяг өмссөн байсан ч жаврыг мэдэрч байлаа. Тэр бага зэрэг хөдөлж, хажуу тийшээ хэвтэх гэж байтал аймшигтай чанга дуу нижигнэн гарав.
Зай хэт ойр байсан тул дэлбэрэлтийн чимээ болон доргилт нэгэн зэрэг хүрч ирэв. Түүний чих гэнэт шуугиж, ертөнц тэр чигтээ чимээгүй болсон мэт санагдлаа. Газар хэсэгхэн зуур доргилсоор байв. Тэр толгойгоо өргөхөд хар үүл агаарт хөөрч, араас нь чулуу, шавар шороо бороо мэт унаж байлаа.
Роландын мэдэрсэн доргилт тэргүүн хүлэг баатрынхаас хавьгүй бага байв. Тэр салютын дуунаас ч чихээ дардаг хүн тул өөрийгөө хамгаалах арга хэмжээг урьдчилан авчээ. Дэлбэрсэн газар кинон дээр гардаг шиг асар том галт бөмбөлөг үүсгэсэнгүй. Харин галын гялбам гэрэл цахилж, асар их шавар шороо газраас цацагдан арван метрийн өндөрт хүрэв. Бүх зүйл намжсаны дараа Роландын мэдэрсэн цорын ганц зүйл нь энэ дуу салютынхаас хавьгүй чанга байсан явдал байлаа.
Төмөр сүх болон бусад анчид сая харж, сонссон зүйлдээ мэл гайхжээ. Энэ туршилт шинэ зэвсгийг шалгах зорилготойг зөвхөн Төмөр сүх мэдэж байсан ч зэвсгийн хүч ийм асар их байна гэж тэр ч бас төсөөлөөгүй байв.
Үүнтэй зөвхөн Бурхны шийтгэлийн аянга л зүйрлэгдэж чадах байлаа!
Роланд босоод, багийг дэлбэрэлтийн төв рүү дагуулан очив. Газарт хагас метрийн гүн нүх үүсжээ. Төвд хамгийн ойр байсан туулай ор мөргүй алга болж, газарт богинохон гадас л үлджээ.
Роланд бусад туршилтын амьтан бүрийг шалгав. Арван алхмын болон арван таван алхмын цэгт байрлуулсан тахианууд газар хэвтэж, илт үхсэн байлаа. Биед нь ямар ч гэмтэл байгаагүй ч Роланд тэд дэлбэрэлтийн доргилтоос болж үхсэнийг мэдэж байв.
Ганц амьд үлдсэн нь гучин алхмын цэгт буюу ойролцоогоор арван таван метрийн зайд байрлуулсан саарал туулай байлаа. Чихнээс нь цус дусалж, хүмүүс ойртон очиход тэр тэмцэлдэхээ ч больжээ. Асар хүчтэй дэлбэрэлт түүний сүнсийг булаасан мэт харагдаж байв.
Картер залгив. Чихнийх нь шуугиан аажмаар намдаж байлаа. Тэр сая л Эрхэм ханхүүгийн «тэднийг үргээхээр төлөвлөөгүй» гэсэн үгийн учрыг бүрэн ойлгов. Энэ нь цасан дарийг өөрчилсний үр дүн гэж үү? Ийм амжилтад хүрсэнээр алхимичдын хүч зурхайчдынхаас хавьгүй давуу болох байлаа.
Төмөр сүх Роландыг өөрөөр хардаг болов. «Эрхэм ханхүү, хэрэв иргэний цэрэг ийм зэвсэг ашиглаж чадвал Хилийн суурин чөтгөрийн араатнуудад дахин заналхийлүүлэхгүй. Энэ зэвсгийг олноор үйлдвэрлэж болох уу?»
Роланд мөрөө хавчив. «Тийм боломж бараг байхгүй. Чөтгөрийн сарууд эхлэхээс өмнө бид ердөө хорь, гучийг л үйлдвэрлэж чадна.» Гол асуудал нь селитр байв. Энэ эрин үеийн үйлдвэрлэлийн арга одоо ч маш анхдагч хэвээрээ. Үйлдвэрлэх цорын ганц арга нь хүн, малын хаягдлыг шохойн хольцоор боловсруулж ялгарсан азотын хүчлийн талстуудыг цуглуулах явдал байлаа. Үүнийг хэрэглэх шаардлагатай алхимичид болон дээд язгууртнуудаас бусдад бараг ямар ч хэрэглээ байдаггүй. Тиймээс боловсруулах газар цөөн байв. Хэрэв бүгдийг нь тэсрэх бодис үйлдвэрлэхэд ашиглавал удалгүй шавхагдана.»
Хамгийн хүчирхэг зэвсгийн хувьд үүнийг цахиур цоожтой буу болон нумт бууны сумтай хослуулан ашиглах ёстой байлаа.