Эрийн цээнд хүрсний ёслол ойртох тусам Ян Чэнь бэлтгэл сургуулилтаа улам хичээнгүйлэн хийдэг болов.
Тэрээр ахмад Ян Сыгийн хүлээлтийг биелүүлж, «Хоосон орон зай татах нударганы мэх»-ийг төгс эзэмшсэн ч «Үүл татах нударганы мэх»-ийг хараахан бүрэн ойлгож амжаагүй байлаа. Ёслол эхлэхээс өмнө «Үүл татах нударганы мэх»-ийг сайтар эзэмших ёстой байв.
Энэ биеийн авьяас Ян Чэний төсөөлснөөс давсан гэдгийг хэлэх хэрэгтэй. Тэрээр ёслол эхлэхээс өмнө «Үүл татах нударганы мэх»-ийг амжилттай сурна гэж тооцоолж байсан ч санаандгүй нь, ёслол эхлэхээс бүтэн сарын өмнө аль хэдийн бүрэн эзэмшчихсэн байлаа.
Үлдсэн нэг сарын хугацаанд Ян Чэнь ахмад Ян Сы дээр очиж эм найруулах ухаанд суралцахын зэрэгцээ тулааны бясалгалаа батжуулж, улам ахиц гаргасаар байв…
Ийнхүү цаг хугацаа урсан өнгөрсөөр, Эрийн цээнд хүрсний ёслол эхэллээ.
«Залуу эзэн, үүнийг өмсөөрэй.»
«Энийг, энийг өмсвөл илүү сайхан харагдана.»
Ян Цайдье, Гү Минъюэ хоёр Ян Чэнд хувцас сонгож өгч байлаа.
Ян Чэнь хоёрын дунд зогсож байгаад арга буюу хэлэв: «Эгч ээ, ингэж сүртэй хувцаслах шаардлагагүй шүү дээ. Би Эрийн цээнд хүрсний ёслолд оролцох гэж байгаа болохоос хэн нэгэнтэй танилцах гэж байгаа юм биш.»
«Үгүй ээ, өнөөдөр чиний насанд хүрч буй өдөр. Энэ бол том өдөр.» Ян Цайдье чин сэтгэлээсээ хэлэв.
«Залуу эзэн, залуу хатагтайн зөв.» Гү Минъюэ ч бас үг нэмэв.
Ян Цайдье сандарсан янзтай үргэлжлүүлэн хэлэв: «Тэгээд ч Эрийн цээнд хүрсний ёслолыг хосоо сонгох өдөр биш гэж хэн хэлсэн юм? Ёслол дээр сайн байж чадвал олон охин чамтай суухын төлөө булаацалдана. Гэхдээ дүү минь, чи хэт их хичээх хэрэггүй. Шалгалтад унаж, хэн ч чамтай суухыг хүсэхгүй байсан ч чамд эгч нь байна.»
«…»
«Чамд би ч бас байна шүү.» Гү Минъюэ өөрийг нь мартчих вий гэж айсан мэт яаран хашхирлаа.
Тэр одоо Ян Чэнд бүхнээ зориулсан мэт болж, нүд нь бишрэл дүүрэн байв.
Энэ нь түүний зан араншингаас болсон уу, эсвэл Ян Цайдьег дагасаар ирсэнтэй холбоотой байсан уу гэдгийг тэр мэддэггүй байв. Ямар ч байсан тэр Ян Цайдьегийн Ян Чэнь бол суут ухаантан гэх үгэнд итгэж, түүнийг үнэхээр суут ухаантан мэт хардаг байлаа.
Ян Чэнь хүзүүгээ хазайлгаад хэлэв: «За за, цаг нь бараг боллоо. Явцгаая.»
…
Эрийн цээнд хүрсний ёслол эхэлсэн нь гарцаагүй Ян овгийн хамгийн хөл хөдөлгөөнтэй мөч байлаа.
Овгийн бүх өсвөр насныхан Ян овгийн тулааны талбайд овгийн олон ахмадын хамт цуглажээ. Түүнчлэн есөн ахмад болон Ян овгийн ахлагч бүгд хүрэлцэн ирсэн байв.
Насанд хүрэх гэж буй арван гурван настнууд ч бүгд нэг дор цуглажээ.
Тэдний дунд Ян Чэнь ч байлаа.
«Яваарай, залуу эзэн!» Гү Минъюэ жижигхэн гараа даллан, нүүр нь улайсан чигээрээ хашхирлаа.
Ян Чэнь эдгээр өсвөр насныхны дунд зогсоод тоолж үзэхэд дөч гаруй хүн байв. Өмнөх жилүүдээс нэг их ялгарахгүй ажээ.
Ян Чэньтэй адил Ян Хэн ч тэдний дунд байлаа.
Ян Хэн угаасаа Ян Чэний хуучин өрсөлдөгч байсан юм. Ян Чэнийг хараад царай нь барайв. Гү Минъюэгийн Ян Чэнийг дэмжин хашхирахыг сонсоод, Ян Чэньд доромжлуулж байсан үе нь санаанд нь оржээ.
Тэр энэ мөчид уур хилэнгээр дүүрч, хүйтнээр хэлэв: «Ян Чэнь, чамайг Эрийн цээнд хүрсний ёслолд оролцох зориг гаргана гэж бодсонгүй. Бүхнийг нэг мөсөн сүйтгэж, овгоосоо хөөгдөхөд бэлэн болжээ гэж харагдаж байна.»
«Тийм үү? Миний хэрэг чамд ямар хамаатай юм?» Ян Чэнь үл ялиг инээмсэглэн, тайван амгалан хэвээр байв.
Ян Чэньгийн төрхийг харах тусам Ян Хэн улам их уурлав. Удалгүй тэр ёжтой инээгээд: «За за, Ян Чэнь, чиний зоригийг би дутуу үнэлжээ. Гэхдээ ёслолын үеэр тулааны бясалгал чинь чамайг хэрхэн авч гарахыг үнэхээр сонирхож байна. Ямартай ч овгоос хөөгдөх нь чамд аль ч тохиолдолд ялгаагүй. Гэхдээ Эрийн цээнд хүрсний ёслолын үеэр болгоомжтой байгаарай.»
Тэр энэ боломжийг ашиглан Ян Чэнийг зэрэмдэг болгохоор хэдийн бэлдсэн байлаа.
Эцсийн эцэст Ян Чэнь тулааны бясалгалд үнэхээр муу байсан. Түүнийг зэрэмдэг болголоо гээд овогт хэн ч өөрийг нь буруутгана гэдэгт Ян Хэн итгэхгүй байв.
Гэвч Ян Цайдьетэй учраа олох хэцүү байлаа.
Харин Эрийн цээнд хүрсний ёслолыг давчихвал, Ян Цайдье хэчнээн хүчтэй байсан ч Ян овгийнхны нүдэн дээр түүн рүү гар хүрч зүрхлэх үү?
Үүнийг бодох зуур Ян Хэнгийн нүдэнд хорон санааны өнгө гялсхийв. Ян Чэнь эргэн тойронд мэдрэгдсэн хорон санааны өчүүхэн шинжийг анхааралтай ажиглав.
Тэр аргагүйдсэн мэт толгой сэгсрэхээс өөрийг хийж чадсангүй.
Хэрэв Ян Хэн Эрийн цээнд хүрсний ёслолын үеэр үнэнч шударга байсан бол Ян Чэнь түүнтэй зууралдахгүй байлаа. Харин нөгөө тал сохроор зүтгэсээр байвал Ян Чэнь ч хатуу ширүүн хандаж, түүнд сургамж өгөхөөс татгалзахгүй.
«За, бүгд цугларчээ.» Овгийн тэргүүн Ян Жиньхэ урд гарч зогсоод, хатуухан өнгөөр хэлэв.
Түүнийг ийн хэлмэгц бүх талбай тэр даруй нам гүм болов.
Ян Хэн дургүйцэж байсан ч дуулгавартайгаар амаа хамхив. Ян Жиньхэ зарласнаар Эрийн цээнд хүрсний ёслол удахгүй эхлэхийг тэр мэдэж байлаа.
Овгийн тэргүүн Ян Жиньхэ ер нь олны өмнө бараг гардаггүй ч өнөөдөр өөр байв. Учир нь Эрийн цээнд хүрсний ёслол бол Ян овгийн хамгийн сүр жавхлантай баяруудын нэг байлаа. Энэ өдөр бүр Ян овгийн ахлагч өөрийн биеэр ёслолыг удирддаг нь овгийн нэр хүндтэй холбоотой хэрэг байв.
Яг одооных шиг, бусад овгийн олон хүн ч энд аль хэдийн цуглачихсан байлаа.
Ян Жиньхэ сүртэйгээр: «Эрийн цээнд хүрсний ёслол эхэлснийг зарлаж байна. Гал асаа!» гэв.
Пал!
Сарны гэрэл туссан шөнийн харанхуйд бамбарууд ар араасаа дүрэлзэн асав.
Галын гэрэл тусмагц эргэн тойрон гэнэт гэрэлтэж эхлэв.
Ян Жиньхэ гараа ардаа зөрүүлэн, чанга тушаав: «Дарс авчир!»
Ингээд ёслолын хоёрдугаар хэсэг эхэлж, хэдэн зарц аяга дарс барин ирээд залуу эзэн бүрд гардууллаа. Утга нь тодорхой байв — дарсыг ууснаар тэд өнөөдрөөс насанд хүрсэнд тооцогдох юм.
Дарс нь их хатуу байсан ч хөвгүүд гэртээ урьдчилан ууж дассан байлаа.
Ян Чэнь ч ялгаагүй. Дарсны тухайд, Гү Минъюэ үүнийг гэрт нь урьдчилан бэлдсэн байлаа. Гү Минъюэг дарсаа барин цоглогхон ирэхийг хараад, Ян Чэнь аягыг нэг амьсгаагаар хөнтөрлөө. Халуун, хурц амт нь аманд нь ормогц ходоод руу нь урсан орлоо.
Дараагийн агшинд хөвгүүд бүгд аягаа газарт шидэн хагалав.
Ян Жиньхэ сэтгэл хангалуун толгой дохив.
«Энэ аяга дарсыг ууснаар та нар дөчин долоо бүгд насанд хүрсэнд тооцогдоно. Гэвч бусдын хүндлэлийг хүлээе гэвэл хүч чадлаа харуулах ёстой!» Ян Жиньхэ эргэн тойрноо хүйтнээр харснаа үргэлжлүүлэв: «Дараагийн хэсэгт та нарыг суурь шалгалт хүлээж байна. Бэлэн үү?»
«Бэлэн!»
Хөвгүүдийн хүчтэй дуу нэгэн зэрэг цуурайтаж, чих дүлийрэм нижигнэв.
Дарс уусныхаа дараа тэд багагүй хөөрцөглөжээ. Олон юм үзэж, нухлагдсан Ян Чэнь хүртэл сэтгэл нь хөдөлсөн байлаа.
Ян Жиньхэ ховорхон үзүүлдэг үл ялиг инээмсэглэл тодруулаад: «Чулуу авчир!» гэв.
Ян Жиньхэ тушаамагц тулааны талбайд асар том чулуунуудыг авчран өржээ.
Тэдгээр чулуун дээр тодорхой тэмдэглэгээнүүд байв.
«100 жин, 200 жин…»
Эцэст нь 1500 жин хүртэл байлаа.
Хүн хэр их жинтэй зүйлийг өргөж чадаж байгаагаар нь тулааны бясалгалын түвшнийг тодорхойлдог байв.
Энэ бол хамгийн наад захын шалгалт байлаа.
Ян Жиньхэ дүрмийг нэг их дэлгэрүүлэн тайлбарласангүй: «Та нар харж байгаа биз. Эдгээр чулуу та нарын чадварыг илэрхийлнэ. Хэрэв 100 жинтэй чулууг өргөж чадвал насанд хүрэх хамгийн наад захын шалгалтыг давлаа гэсэн үг. Мэдээж, өргөж чадах чулуу чинь хүнд байх тусам илүү онцгой байна. Харин 100 жинтэй чулууг ч өргөж чадахгүй нь эндээс зайлж, өөрсдийгөө бүү шившиг болго.»
Ян Жиньхэ үгээ хэлж дуусмагц тэнд байсан залуусын харц бүгд Ян Чэнь дээр тусав.
Тэд бүгд шалгалтыг давж чадна гэдэгтээ итгэлтэй байлаа.
Харин бүтэлгүйтэх магадлал хамгийн өндөр хүн нь Ян Чэнь байв.