Эрдэнэсийн Асар үнэхээр эрдэнэсээр дүүрэн байлаа. Дотогш хөл тавимагц нүд гялбам гэрэл угтав. Цэгцтэй өрсөн хаш тавиурууд дээр шил сав, илд, гоёл чимэглэл, үнэт эдлэл өнгө алаглан өрөөстэй.
Мэн Хаогийн амьсгаа түргэсэж, зүрх нь хүчтэй цохилов. Бүх цус нь толгой руугаа хөөрсөн мэт болж, тэр хэсэг гөлрөн зогслоо.
Богинохон амьдралдаа Мэн Хао ийм их эд баялаг хэзээ ч харж байсангүй. Эрдэнэсийн далайд живчихсэн мэт толгой нь эргэж, бүгдийг нь тэврээд зугтчих юмсан гэсэн бодол өөрийн эрхгүй төрөв.
— Энэ эрдэнэсүүдийн үнэ цэнэ... хэмжээлшгүй юм байна. мөнх настнуудын төлөө ажилласны хөлс ийм байдаг гэж үү? — хэмээн тэр бувтнав.
Нэгэн хаш тавиурын хажуугаар өнгөрөхдөө сэтгэл нь догдлон, өөрийн эрхгүй хүзүүгээ сунган харлаа. Эрдэнэсийн Асрын гуравдугаар давхар ч бас ийм байдаг болов уу? Эсвэл бүр илүү үнэтэй зүйлс байдаг юм болов уу?
— Мөнх настнууд... ямар баян юм бэ!
Мэн Хао уртаар санаа алдав. Гэтэл гэнэт харц нь нэг хачирхалтай зүйл дээр тогтлоо.
Хаш тавиурын нэг буланд зэс толь байв.
Толины гадаргуу зэвэрч, өнгө нь гандсан байлаа. Эргэн тойрны эрдэнэс шиг гэрэлтэж гялалзахгүй, харахад огтхон ч онцгой зүйлгүй.
Мэн Хао гайхан түүнийг авч, ойроос ажив. Эгэл хүмүүсийн хэрэглэдэг жирийн зэс тольноос ялгарах юм бараг алга. Гэсэн ч Эрдэнэсийн Асарт тавьсан байгаа болохоор ямар нэг үнэ цэнтэй л байж таарна гэж бодлоо.
— Дүү шавь үнэхээр нүдтэй хүн юм, — гэж ардаас нь нэгэн дуу гарлаа.
Овжин царайтай эр хэзээ орж ирснийг Мэн Хао анзаарсангүй. Тэр зэс толийг харан магтангуй өнгөөр үргэлжлүүлэв.
— Чи энэ толийг авсан нь өөрөө хувь ерөөлтэй холбоотой. Энэ толины талаар олон домог бий. Хамгийн сонин нь, өмнөх амьдралдаа буян хурааж, хувь ерөөлтэй хүн л үүнийг өөрийн болгож чаддаг гэдэг. Харин чи яг тийм хүн бололтой. Энэ толь чиний гарт орвол Тэнгэр Газар дээгүүр ноёрхох боломж ч гарч мэднэ.
Эр ийн ярихдаа дахин дахин санаа алдана. Дуу хоолой нь хүртэл Мэн Хаог өөрийн эрхгүй сонсоход хүргэх хачин хүчтэй мэт санагдав.
— Энэ толь... — Мэн Хао дахин доош харав.
Толины гадаргуу дээр нарийн сийлбэр биш, зэвний толбо л байлаа. Юу ч тодорхой харагдахгүй.
— Дүү шавь аа, бүдэг муухай харагдаж байгаад нь хууртаж болохгүй. Жинхэнэ сүнслэг эрдэнэ эгэл жирийн зүйлд өөрийгөө нуух нь элбэг. Гадаад төрх нь хэдий даруухан байна, үнэ цэнэ нь төдий чинээ их байх үе бий.
Мэн Хао толийг буцаан тавих гэж байтал овжин царайтай эр яаран хэд алхаж, замыг нь хаалаа. Тэр Мэн Хаог нухацтай ширтэв.
— Чи үүнийг авсан нь хувь тавилангийн учрал. Зүгээр харахад энгийн байна гээд буцаах гэж үү? Би Эрдэнэсийн Асрыг олон жил хариуцсан. Энд байгаа бүх зүйлийн гарал үүслийг мэднэ.
Тэр дуугаа намсган үргэлжлүүлэв.
— Олон жилийн өмнө энэ зэс толь Жао улс даяар асар их шуугиан тарьсан юм. Тэнгэрээс унасан нэгэн гэрлийн туяанаас бий болсон гэдэг. Түшиг Өвөг өөрийн болгосныхоо дараа нууцаар олон жил шинжилж, Тэнгэрийн эрдэнэ гэж үзэж байлаа. Эцэст нь нууцыг нь тайлж чадаагүй ч нэг зүйлийг ойлгосон. Энэ толь Тэнгэр Газрыг хөл дороо гишгэх хувьтай нэгний гарт очих ёстой гэж.
Түшиг Өвгийн нэрийг сонсоод Мэн Хао цочив. Гадна хүрээнд дөнгөж орсон түүнд мэдэхгүй зүйл маш олон. Тэр эргэлзэж эхлэв.
— Түшиг Өвөг хүртэл судлаад ойлгож чадаагүй юм бол би...
— Дүү шавь, тэгж бодох чинь буруу, — гэж өнөөх эр шууд таслав. — Ах нь тайлбарлая. Түшиг Өвөг хүртэл нууцыг нь тайлж чадаагүй гэдэг нь энэ эрдэнэ ер бусын гэдгийг л батална. Чамаас өмнө арав гаруй хүн авч судалсан. Хэн нь ч нууцыг нь олж чадаагүй ч авсандаа харамсаагүй.
Тэр Мэн Хао руу улам ойртон:
— Харин чи толины жинхэнэ эзэн нь байвал яах вэ? Ямартай ч авчихад алдах зүйлгүй. Өмнө нь үүнийг авсан шавь нарын ихэнх нь гурван сарын дотор буцаад ирсэн. Би тэдэнд өөр зүйлээр сольж өгсөн. Надтай жаахан харьцаад үзвэл ах чинь тун уужуу хүн гэдгийг ойлгоно. Нэг урсгалын шавь нараа зовоохыг хүсдэггүй юм.
— Хэрэв нууцыг нь тайлж чадахгүй бол хүссэн үедээ авчраад өөр зүйлээр соль. Харин одоо буцаагаад, үнэхээр чамд заяасан эрдэнэ байсан бол насан туршдаа харамсана шүү.
Овжин царайтай эр Мэн Хаог анхааралтай ширтэв. Түүнийг эргэлзэж байгааг хараад дотроо инээж байлаа. Шинээр орсон шавь нарыг хуурах хамгийн амархан. Толины домгийг сүртэйхэн ярьчихад л цус нь хөөрч, сэтгэл нь хөдөлдөг.
— Гэхдээ... — Мэн Хао багаасаа ном үзсэн, ухаан муутай хүн биш.
Овжин царайтай эр хэчнээн үнэмшилтэй ярьсан ч толь яг хэлсэн шиг нь зүйл биш байж магадгүйг тэр гадарлаж байлаа. Гэвч өнөөх хүн өмнө нь зогсоод толийг буцааж тавиулахгүй нь илт. Газарт хаяад явлаа ч нэмэргүй биз. Мэн Хао анхнаасаа барьж авсандаа харамсаж эхлэв.
— Дүү шавь, — гэж өнөөх эрийн царай гэнэт чангарч, дуу нь намсав. — Эхний өдрөө л дүрэм зөрчиж болохгүй. Эрдэнэсийн Асарт нэгэнт гартаа авсан зүйлээ буцааж тавихыг хориглодог.
Овжин царайтай эр үүгээр хангалттай гэж үзэв. Хүмүүст толийг хүчээр шахахдаа үргэлж ийм арга хэрэглэдэг аж.
Тэр өргөн ханцуйгаа савчихад исгэрсэн салхи босож, Мэн Хаог бүхлээр нь өргөн Эрдэнэсийн Асраас гадагш шидээд хаалганы өмнө буулгалаа.
Тасхийх чимээ гарч, Асрын гол хаалга хүчтэй хаагдав.
Дотроос овжин царайтай эрийн дуу цуурайтав.
— Ах чинь нэг урсгалын шавь нартаа зөөлөн хүн. Хэрэв үнэхээр энэ толь чамд заяагаагүй бол хэд хоногийн дараа авчраад өгч болно шүү.
Мэн Хао ууртайяа хөмсгөө зангидан хаалттай хаалгыг ширтлээ. Дараа нь санаа алдан гар дахь зэс толиндоо харав.
Ци Нягтруулах Номын эхний бүлэгт бичсэн зүйл санаанд нь орж, хэсэг эргэлзлээ. Хэрэв Түшиг Өвөг үнэхээр энэ толийг судалж байсан юм бол ямар нэг үнэ цэн байх л ёстой.
Тэр толгой сэгсрээд зэс толийг өвөртөө хийв. Эрдэнэсийн Асар руу сүүлчийн удаа хорсолтой харснаа эргэж явлаа.
Гадна хүрээний ногоон чулуун жимээр алхахдаа хаш хавтан дахь мэдээллийг дагав. Үд дунд болоход өөрт нь олгосон байрыг оллоо. Гадна хүрээний хойд захын тун алслагдсан хэсэгт, хэд хэдэн жижиг байшингийн дунд байрлана.
Хаалгыг түлхэн онгойлгоход хананд тасхийтэл мөргөлөө. Дотор нь нэг ор, нэг ширээ байв.
Мэн Хао орчныг хараад сэтгэл хангалуун толгой дохив. Зарц нарын байранд байсан өрөөнөөс нь хамаагүй дээр юм.
Орон дээр завилан сууж, гүн амьсгаа аваад зэс толийг өвөрөөсөө гаргав.
Нар баруун уулсын цаагуур жаргатал толийг эргүүлж тойруулан нарийн шинжиллээ. Орой болоход тосон дэн асааж, үргэлжлүүлэн ажсан ч ямар ч үр дүн гарсангүй. Толийг юунд ашигладгийг огт ойлгож чадсангүй.
Яаж ч харсан жирийн зэс тольноос өөр зүйл биш.
Шөнө гүн болоход Мэн Хао толийг хажуудаа тавиад цонхоор сар ширтэв. Махлаг хүү болон түүний хурхирах чимээг саналаа. Хачирхалтай нь жаахан үгүйлэх шиг болов.
Гадаа сар тод гэрэлтэж, туяа нь цонхны дээвэр ирмэгийг мөнгөлөнө. Моддын навчсаар салхи шурган өнгөрөхөөс өөр чимээ үгүй.
Мэн Хао гүн амьсгаа аван сар руу харлаа. Амьдралынхаа цоо шинэ үе рүү орсон мэт сэтгэл нь хөдөлнө.
— Би дахиж Юньже тойргийн ядуу эрдэмтэн биш. Одоо Түшиг Урсгалын Гадна хүрээний шавь болжээ...
Тэр бодлоо цэгцэлж, нүдээ аниад бие доторх сүнслэг эрчмийн нарийн урсгалыг эргэлдүүлэн бясалгаж эхлэв. Сүүлийн хэдэн сар ийм амьдралд дассан байлаа.
Гадна хүрээ болон Зарц нарын байрны нэг том ялгаа нь энд хэн ч хоол хийж өгөхгүй. Хоолоо өөрөө зохицуулна. Чадахгүй бол өлсөж үхсэн ч хэн ч тоохгүй.
Гэхдээ Түшиг Урсгалын Гадна хүрээнд олон жилийн турш өлсөж үхсэн хүн нэг ч байгаагүй аж.
Ци Нягтруулах шатны нэгдүгээр түвшинд хүрсэн хүн Тэнгэр Газрын сүнслэг эрчмийг шингээн авч, биеэрээ эргэлдүүлэн гадагшлуулж чадна. Энэ нь өлсөх мэдрэмжийг арилгахгүй ч амийг нь тэтгэж чаддаг байв.
Хэдэн өдөр өнгөрлөө.
Нэгэн үдээс хойш Мэн Хао завилан сууж бясалгаж байтал гадаа өрөвдөлтэй хашхираан сонсогдов. Тэр даруй нүдээ нээгээд цонхоор харав.
Гадна хүрээний нэг шавь газар уначихсан, нөгөө хүн нь дээрээс нь дахин дахин дэвсэлж байлаа. Цээжний шархнаас цус урсаж байгаа ч үхээгүй, зөвхөн хүнд шархаджээ.
Зодож байсан хүн орон зайн уутыг нь булааж аваад хүйтнээр хамраараа дуугарч, эргээд явчихав.
Газарт байсан шавь арайхийн өндийлөө. Нүдэнд нь догшин хорсол дүрэлзэж байв. Тэр ганхсаар холдон одлоо.
Эргэн тойрны хүмүүс хүйтэн харцаар ажиглан, зарим нь шоолон инээмсэглэнэ.
Мэн Хао чимээгүйхэн харж зогсов. Сүүлийн хэд хоногт ийм зүйл тоо томшгүй харсан тул Гадна хүрээний дүрэм ямар болохыг улам сайн ойлгож эхэлжээ.
Дахиад долоо хоног өнгөрөв.
Энэ хугацаанд шавь нар бие биеэ дээрэмдэхийг бүр ч олон харлаа. Гадна хүрээнд байнга гардаг зодоон, булаалдаан Мэн Хаог улам дуу цөөтэй болгожээ.
Ялангуяа Нийтийн бүсэд Ци Нягтруулах шатны хоёр, гуравдугаар түвшний нэг шавь нөгөөгөө алж байхыг нүдээрээ үзсэнээс хойш гадагш гарах бүрдээ маш болгоомжтой болов.
Аз болоход өөрийнх нь бясалгалын түвшин бага, дээрэмдэх үнэт зүйл ч байхгүй тул бусад нь бараг тоодоггүй байлаа.
Үнэндээ Мэн Хаогийн бясалгал ахихаа больчихоод байв.
Ци Нягтруулах шатны хоёрдугаар түвшин нэгдүгээр түвшнээс өөр. Сүнслэг эрчим хэрэгтэй хэвээр ч Ци Нягтруулах Номд бичсэнээр эгэл бие нь аль хэдийн өөрчлөгдөж эхэлсэн учраас хоёрдугаар түвшинд хүрэхийн тулд нэгдүгээр түвшнээс хэд дахин их сүнслэг эрчим шаардагдана.
Ингээд Мэн Хао “төрөлхийн авьяас” гэж юу болохыг ч ойлгожээ.
Хүний бие Тэнгэр Газрын сүнслэг эрчмийг хэр сайн шингээж чаддаг нь төрөлхийн авьяас. Авьяас ихтэй хүн их эрчим шингээнэ. Авьяас багатай хүн бага эрчим шингээнэ. Төрөлхийн авьяас сайтай хүн бясалгалдаа хэдий их цаг зарцуулна, төдий их сүнслэг эрчим хуримтлуулж чадна.
Өөрийнхөө хурдаар тооцоход Ци Нягтруулах шатны хоёрдугаар түвшинд хүрэхэд дор хаяж нэгээс хоёр жил хэрэгтэй байлаа. Харин гуравдугаар түвшин түүнээс ч хэд дахин удаан үргэлжилнэ.
Мэдээж үрэл эсвэл Сүнсний чулуу олж чадвал сүнслэг эрчмээ хурдан нэмэгдүүлж, энэ хугацааг богиносгож болно.
Гадна хүрээнд сар бүр үрэл тараах үед аймшигтай дээрэм тонуул гардаг нь ч үүнтэй холбоотой аж.
— Хүчтэй нь улам хүчтэй, сул нь улам сул болно, — гэж Мэн Хао аяархан хэлэв. — Түшиг Урсгал Дотоод хүрээний шавь нараа ингэж шигшдэг юм байна.
Нэгэн өглөө тэнгэр дөнгөж цайж байхад Мэн Хао урьдын адил бясалгаж суулаа. Түүнд тусгай нөөц боломж юу ч үгүй. Гагцхүү тэсвэр хатуужил нь л байв. Тиймээс шөнө бүр бясалгаж, амьсгалын дасгалаа тасалдаггүй.
Гэнэт урсгал даяар хонхны дуу цуурайтав.
Мэн Хао аажмаар нүдээ нээлээ.
— Энэ хонх...
Түүний харц төвлөрч, учрыг нь ойлгосон мэт царайд нь догдлол тодров. Тэр өрөөнөөсөө яаран гарахад эргэн тойронд Гадна хүрээний шавь нар бүгд нэг зүг рүү давхилдаж байлаа.
— Энэ хонх дуугарвал Сүнсний чулуу, үрэл тараах цаг болсон гэсэн үг. Өнөөдөр тэр өдөр юм байна!
Хүмүүс олноороо хонхны зүг гүйлдэнэ. Гадна хүрээний бүх шавь цугларч байгаа мэт санагдав.
— Үрэл хуваарилах өдөр...
Мэн Хаогийн амьсгаа түргэсэж, олны урсгалд нийлэн Гадна хүрээний төв талбайд хүрлээ.
Талбай асар том. Зах дагуу луу сийлсэн есөн чулуун багана сүндэрлэнэ. Хамгийн урд талын баганан дээр ерэн метр гаруй голчтой том тавцан байх бөгөөд дээр нь олон өнгийн үүл эргэлдэж байлаа. Үүлэн дотор бүдэг бадаг дүрс хөдөлнө.
Зуу гаруй Гадна хүрээний шавь ногоон дээлтэйгээ цуглан зогсож, хоорондоо шивнэлдэн олон өнгийн үүл рүү үе үе харна.
Удалгүй үүл аажмаар сарниж, алтан дээлтэй, салхин цэцгийн сорвитой өвгөн тодров. Царай нь тайван атлаа өөрийн эрхгүй сүрдмээр эрх мэдэл, сүр хүч ялгаруулна. Харц нь аянга цахилгаан мэт хурц.
Түүний хажууд мөнгөлөг дээлтэй нэг эр, нэг эмэгтэй зогсоно.
Эр нь тун царайлаг, биеэ цэх авч явсан боловч нүүрэнд нь хөндий хүйтэн төрх тогтжээ.
Харин эмэгтэйг харсан даруйд Мэн Хаогийн хүүхэн хараа агшив.
Гурван сарын өмнө Дачин уулнаас өөрийг нь авч явсан тэр эмэгтэй мөн байлаа.