Намрын салхи Жао улсын хойд хэсэгт орших Дачин уулыг тойрон эргэлдэнэ. Уулын ороонгын ихэнх нь хатаж хорчийн, навчис тасран доорх гол руу унаж байлаа. Магадгүй тэд олон жилийн өмнөх өнөөх хулуу сав шиг урссаар Сүүн Замын Тэнгист хүрч, тэндээсээ Дорнын Нутаг дахь Их Тан руу хөвөн очих ч юм билүү.
Дачин уулын бэлд гурван тойрог бий. Тэдний дундаас Юньже тойрог хамгийн хөл хөдөлгөөнтэй. Том газар биш ч хүмүүс олонтой. Зах гардаг өдөр уулын бүх нутгийн хүмүүс энд цугларч, хаа сайгүй шуугилдан дуу хадаана.
Энэ өдөр цэвэрхэн хөх эрдэмтний дээл өмссөн нэгэн залуу Юньже тойрогт орж ирэв. Сэтгэл нь ихэд хөдөлсөн бололтой. Танихгүй хүн мэт атлаа царай нь нэг л танил. Тэр мэдээж Мэн Хао байлаа.
Мэн Хао танил гудамжуудаар алхаж, байшин дэлгүүрүүдийн хажуугаар өнгөрөв. Эгэл хүмүүсийн ертөнцөөр алхах зуур өнгөрсөн үеийн олон дурсамж нь сэргэнэ. Энд түүний хүүхэд нас, залуу цагийн ганцаардал, гашуун өдрүүд, эрдэм номд зөрүүдлэн зууралдсан жилүүд нь үлджээ. Мартаж боломгүй хэчнээн олон зүйл байв даа.
Том хашааны дэргэдүүр өнгөрөхдөө Мэн Хао аяархан,
— Энд Сүн авхайн гэр байдаг даа... — гэв.
Өмнө нь асар өндөр санагддаг байсан хашааны хана одоо нэг л намхан харагдана. Тэр хананы цаана Сүн авхайн өрөө бий. Урьд цагт Мэн Хао тэр өрөөний талаар хэчнээн удаа төсөөлөн бодож байсан билээ.
Даамал Сүн өөрийг нь таалж, охиноо эхнэр болгон өгчих юмсан гэж тэр олон удаа мөрөөддөг байлаа. Сүн авхайг дагина мэт үзэсгэлэнтэй гэж хүмүүс ярьдаг байсан.
Гурван жил өнгөрчээ. Хүний амьдралд тийм ч урт хугацаа биш. Гэвч Мэн Хаод бол бүхэл бүтэн нэг үе өнгөрсөн мэт санагдав.
Тэр сэтгэл хөдөлсөндөө толгой сэгсрээд цааш явах гэтэл гэнэт Сүн айлын гол хаалга нээгдэж, дотроос дамнуурган сүйх гарч ирлээ.
Мэн Хао зогсов.
Өмнө нь тэр Сүн авхайн өрөөг ганцхан удаа ч болов харчих юмсан гэж энэ хашаа руу хэчнээн их өнгийдөг байлаа даа.
Тэр дамнуурган сүйхийг анхааралтай ширтэв. Яг тэр үед салхи үлээж, хөшгийг нь сөхлөө.
Дотор нь маш махлаг, нүүр дүүрэн хар толботой залуухан бүсгүй сууж байв.
Мэн Хаогийн ам ангайчихав.
Хажууд нь явсан шивэгчнийг таньсангүй бол тэр бүсгүйг Сүн авхай гэдэгт хэзээ ч итгэхгүй байлаа.
Дамнуурган сүйх алсад одож, Мэн Хао бага зэрэг харамссан янзтай цааш алхав.
— Мөрөөдлийн бүсгүйнхээ дүр төрхийг өөрөө сүйтгэчихлээ... — гэж тэр толгой сэгсрэн бувтнав. — Мэргэдийн үг зөв байж. Зохисгүй зүйлээс харцаа буруулах ёстой. Харах хэрэггүй байж дээ, харах хэрэггүй байж.
Царайд нь өрөвдмөөр харамссан дүр тодрон, цааш алхлаа.
Үд дунд өнгөрөх үед Мэн Хао алсад байх нэгэн том байшинг ширтэн хэсэг зогсов.
Байшин хуучирч муудан, эвдэрч элэгдсэн харагдана. Гэхдээ дотор нь хүмүүс амьдарч байгаа нь илт. Дотроос нь хүмүүсийн маргалдах дуу сонсогдоно.
Энэ бол Мэн Хаогийн өвөг дээдсийн гэр байлаа.
Олон жилийн өмнө тэр туйлын ядуу болж, аргагүй эрхэнд энэ байшинг зарсан.
Энд түүний хүүхэд насны жаргалтай, дулаахан дурсамж олон бий. Бас эцэг эх нь сураггүй болсноос хойших гашуун ч гэлээ түүнийг хатуужуулсан өдрүүд ч үлджээ.
Нэг нэгэн дүр зураг оюун санаанд нь ээлжлэн тодорно.
Мэн Хао оройн бүрий болтол тэндээ зогсов.
Дараа нь чимээгүйхэн хаалганд ойртож, гараа өргөн тогшлоо.
Үдээс хойш тасралтгүй сонсогдож байсан хэрүүлийн дуу тогших чимээтэй зэрэг намжив.
Хэсэг хугацааны дараа хаалга нээгдэж, хөмсгөө зангидсан дунд эргэм насны эр гарч ирлээ. Амьдралын зовлон нүүрэнд нь гүн үрчлээ болгон сийлэгджээ.
— Та хэн бэ? Юу хэрэгтэй юм?
Мэн Хао өмнөх хүнийг хараад аяархан,
— Ли авга...? — гэв.
— Чи... — Дунд эргэм насны эр гайхан ширтээд Мэн Хаог сайтар харлаа. Дараа нь нүд нь итгэж ядсан өнгөөр томров. — Мэн Хао юу? Чи... хаашаа алга болчихсон юм бэ? Ороод ир!
Тэр баярласан царайтай Мэн Хаог шууд дотогш татлаа.
— Эхнэр ээ, хэн ирснийг хараач!
Дотор нь нүдэндээ нулимстай дунд эргэм насны эмэгтэй сууж байв. Нөхрийнхөө үгийг сонсоод Мэн Хаог харах мөчид хэсэг алмайрснаа босож, нүд нь баяраар гялалзлаа.
— Үнэхээр Мэн Хао байна... — гэж Ли авга хэлэв.
— Хүү минь, тэр жил хүмүүс чамайг гэнэт л явчихсан гэж ярьж байсан. Нааш ир, авга эгчдээ нэг харуул даа.
Ли авга эгч өмнө нь ирээд Мэн Хаог дээрээс доош сайтар харлаа. Нүдэнд нь баяр дүүрэн. Үдээс хойш нөхөртэйгөө хэрэлдэж байснаа бүр мартчихсан мэт.
— Хэдэн жил уулзсангүй. Өндөр болжээ. Гэхдээ ай, их турчихаж. Энэ жилүүдэд их л зовсон бололтой.
— За, суу, суу. Авга эгч нь хэдэн хоол хийж өгье. Саяхан л буцаж ирсэн юм чинь хэсэг бай. Энэ гэрийг Ли авгадаа зарсан ч гэсэн одоо хүртэл чиний гэр хэвээрээ шүү.
Тэр Мэн Хао руу энэрэнгүй инээмсэглээд, нөхрөө нэг ширүүн харснаа гал тогоо руу орлоо.
Удалгүй ширээ хоолоор дүүрэв.
Өмнө суух хоёр хүний эелдэг харцыг харахад Мэн Хао эцэг эх нь сураггүй болсны дараах жилүүдийг саналаа. Ли авга, Ли авга эгч хоёр туслаагүй бол тэр үе түүнд хавьгүй хэцүү өнгөрөх байжээ.
— Сүүлийн жилүүдэд ургац нэг их сайн байсангүй, — гэж Ли авга эгч Мэн Хаод хоол аягалангаа хэлэв. — Хүүгээ гэрлүүлэхийн тулд хуучин гэрээ түүнд өгсөн. Энэ байшин хоосон байсан болохоор бид энд нүүж ирсэн юм.
Тэр Мэн Хао руу халуун дулаан харлаа.
— Энэ олон жил хаагуур явсан юм бэ? Бид чамайг хаа сайгүй хайсан ч олж чадаагүй.
Мэн Хао тэдний яриаг чимээгүй сонсон, сэтгэлдээ халуун дулаан мэдрэмж төрүүлэв. Тэр өөр газар очиж эрдэм ном үзсэн хэмээн бүдэг бадаг тайлбарлав.
Хоол дууссаны дараа Мэн Хао хоёр хөгшинд гүн ёслов.
— Ли авга, Ли авга эгч ээ. Би өвөг дээдсийнхээ гэрийг буцааж авмаар байна. Эцэг эх минь надад үлдээсэн гэр шүү дээ. Энд жаахан мөнгө бий. Та хоёр цаашдаа эндээ амьдраад, гэрийг харж хандаж байгаарай.
Тэр дээлнээсээ хэдэн мөнгөн зоос гаргаж ширээн дээр тавилаа.
— Энэ... — Ли авга эргэлзэн эхнэр рүүгээ харав.
Ли авга эгч хэсэг дуугүй сууснаа толгой дохилоо.
— Чиний зөв. Энэ гэр чинийх. Эцэг эх чинь чамд үлдээсэн. Ли авга бид хоёр ч нас явж байна. Чиний хэлснээр эндээ амьдарч, гэрийг чинь харж байя. Харин энэ мөнгө бидэнд хэрэггүй. Бид чамайг өсөж томрохыг харсан. Чи бидний өөрийн хүүхэд шиг хүн. Яаж мөнгийг чинь авах билээ?
Тэр мөнгийг буцаан Мэн Хаогийн гарт атгууллаа.
Мэн Хао юу ч хэлсэнгүй. Хоёр гараа атган дахин гүн ёслов.
Тэр шөнө энд үлдсэнгүй.
Гэр доторх дурсамжтай холбоотой хэдэн зүйлээ цуглуулаад Ли авга, авга эгч хоёртой салах ёс хийж, шөнийн харанхуйд чимээгүйхэн гарч одлоо.
Харин мөнгийг авч явсангүй. Орон дээр нь үлдээжээ.
Хожим нь дэн буудлын өрөөнд орон дээр завилан сууж, шөнийн тэнгэр өөд харлаа.
Тэр санаа алдав.
— Би аль хэдийн эгэл хүмүүсийн ертөнцөд харьяалагдахаа больсон. Гэхдээ бүх холбоогоо таслах амаргүй юм...
Мэн Хао нүдээ анив.
— Тасарч өгөхгүй юм бол байж л байг.
Маргааш өглөө үүр цаймагц Мэн Хао Ван айлын мужааны газрыг оллоо.
Тэнд нүүр дүүрэн үрчлээтэй хөгширсөн Ван авга дэлгүүртээ хөдөлгөөнгүй сууж байв. Өмнө нь Ван Юцайтай яг адилхан харагдах модон сийлбэр тавьжээ. Ван авгын нүүрэнд арилшгүй гуниг шингэсэн байлаа.
Мэн Хао хэсэг бодов.
Ван Юцай амьд эсэхийг тэр өөрөө ч мэдэхгүй.
Дотоод хүрээнд дэвшсэнийхээ дараа Мэн Хао Бяцхан Барыг олж уулзаад, дараа нь Ван Юцай хаднаас унасан газрыг очиж шалгасан. Гэвч юу болсныг илтгэх өчүүхэн ч ул мөр олдоогүй.
Мэн Хао санаа алдаад мужааны газар руу орлоо.
Хүн орж ирснийг мэдэрсэн Ван авга толгойгоо өргөв. Мэн Хаог хараад хэсэг гайхан ширтсэнээ нүдээ нухан, бие нь салгалсаар бослоо.
— Чи... чи чинь... Мэн Хао юу?
— Ван авга, би байна.
Мэн Хао гараа сунган өвгөнийг түшив.
— Юцай хаана байна? — гэж Ван авга шууд асуулаа.
Тэр жил болсон явдлын бүх нарийн ширийг мартаагүй бололтой. Мэн Хао руу харах тусам улам догдолно.
— Тэр жил та хоёр зэрэг алга болсон. Юцай хаана байна...?
Мэн Хао инээмсэглэн,
— Юцай одоохондоо буцаж чадаагүй. Тэгээд надаар хэл хүргүүлсэн юм. Хэдэн жилийн дараа буцаж ирнэ. Та санаа зовох хэрэггүй. Юцай маш сайн байгаа, — гэв.
Тэр Ван авгыг буцаан суулгаад хэсэг хамт ярилцлаа.
Тэд өөр газар очиж эрдэм сурсан, Юцай маш авьяастай тул хэсэг хугацаанд үргэлжлүүлэн сурахаар үлдсэн гэж ярив.
Ван авгын нүднээс баярын нулимс урслаа. Мэн Хаогийн яриаг сонсон толгой дохих тусам нүүрэн дээрх үрчлээ нь хүртэл багассан мэт санагдана.
Мэн Хао хэдэн хөгжилтэй явдал нэмж ярьсанд өвгөн инээмсэглэв.
— Тэр хүүхэд угаасаа сэргэлэн байсан. Надаас мужааны ажил сурах дургүй. Өдөржин өөр юм л бодож явдаг байлаа. Сайн байна, сайн байна. Гадагшаа явж эрдэм сурах боломж гарсан бол сайн хэрэг.
Ван авгын инээмсэглэл улам тодров.
Үд дунд өнгөрөхөд Мэн Хао явахаар босож, Ван авга өөрөө үүд хүртэл гаргаж өглөө.
Бяцхан Бар, Бүдүүн хоёр Юньже тойргийнх биш. Тэд Дачин уулын бэл дэх нөгөө хоёр тойргоос ирсэн байв.
Мэн Хао Бяцхан Бартай тийм ч дотно биш ч өөрийгөө аргалчих чадвартай гэдэгт нь итгэдэг байлаа.
Харин Бүдүүний гэрт заавал очиж, гэр бүлийнхэнд нь сайн явж байгааг нь дуулгах хэрэгтэй гэж бодов.
Бүдүүн одоо Өмнөд Нутагт байгаа болов уу.
Мэн Хао дотроо санаа алдав.
Тэр үдээс хойш Даамал Жоуг хайсан ч олсонгүй.
Хүмүүсээс сураглахад Даамал Жоу хагас жилийн өмнө гэр бүлээ дагуулан нүүсэн гэнэ. Жао улсын нийслэл рүү явсан гэж хүмүүс ярьжээ.
Үүнийг сонсоод Мэн Хао дахин лавлаж асуулгүй Юньже тойргоос гарлаа.
Энд маш олон дурсамж үлдсэн.
Гэхдээ Түшиг Урсгалд хөл тавьсан тэр мөчөөс өөрийнх нь зам Жао улс, цаашлаад Өмнөд Нутаг руу чиглэснийг Мэн Хао мэдэж байв.
Тэр чимээгүйхэн явлаа.
Өвөг дээдсийн гэрээсээ авсан хэдхэн зүйлийг орон зайн уутандаа хийжээ. Хэдэн тогоо, аяга таваг, хэдэн хөнжил.
Тогоо, аяга тавгийг аав нь түүнд бэлэглэж байсан. Харин хөнжлүүдийг ээж нь өөрийн гараар оёжээ.
Мэн Хаогийн хувьд эдгээр зүйл үнэлж баршгүй эрдэнэ байлаа.
Дачин уулын бэлд гурван тойрог бий.
Юньже тойргоос гадна Юньхай тойрог, Юнькай тойрог гэж байв. Бүдүүний гэр Юнькайд байдаг.
Юнькай Юньжегээс жижиг, хөл хөдөлгөөн ч бага.
Гэхдээ эргэн тойрондоо асар их тариалангийн газартай тул баян чинээлэг нутаг байлаа. Ялангуяа хэдхэн том айл асар их газар, хөрөнгө эзэмшинэ.
Бүдүүний аав Юнькай тойрог даяар алдартай Баян Ли гэгддэг хүн.
Бүдүүн өмнө нь ярьж байснаар тэднийх хэдэн зуун зарц ажилчинтай. Айлын эдлэн дундуур бүтэн өдөр алхсан ч бараг дуусахгүй, эрэгтэй эмэгтэй зарц нараар дүүрэн гэнэ.
Бүдүүн шөнийн сав нь мөнгөөр хийгдсэн, хөнжил гудас нь Жао улсын нийслэлээс авчирдаг гэж хүртэл онгирдог байв.
Багаас нь шивэгчид ор дэвсгэрийг нь бүлээсгэж өгдөг байсан бөгөөд том болсон хойно ч энэ хэвээрээ үргэлжилжээ. Амьдралдаа хэдэн шивэгчинд гар хүрснээ өөрөө ч санахгүй гэж ярьдаг байлаа.
Ямартай ч сүй тавих хүртлээ идэж уух, өмсөж зүүх, эдэлж хэрэглэх юугаар ч дутаж үзээгүй хүн.
Түүний сүйт бүсгүй Юнькайд нэртэй эрдэмтэн гэр бүлийн тун үзэсгэлэнтэй охин гэнэ. Бүдүүний аав энэ сүйг бүтээхийн тулд ихээхэн бодож төлөвлөж, багагүй мөнгө зарцуулжээ.
Бүдүүн энэ бүхнийг ярьж байх үеийн царайг санахад Мэн Хао өөрийн эрхгүй инээмсэглэв.
Тэгээд Юнькай тойрог руу алхаж орлоо.