Гэвч зөн совин минь үүнийг зүгээр өнгөрөөхийг зөвшөөрсөнгүй.
— Та юу гэсэн үг вэ, Эрхэм дээдэс? Эзэн хааны ордны эзэгтэй хүний хувьд ордны хэрэг явдлыг ярилцах нь надад ер бусын зүйл биш биз дээ? Таныг бэртсэн эмэгтэйг ордонд авчрахад хүргэсэн нөхцөл байдлыг л асуусан юм. Өмнө нь ийм явдал тохиолдож байгаагүй болохоор тэр шүү дээ.
Би арай хэтэрхий шалгаагаад байна уу? Шинэ жилийн баярын тухай ярилцаж байсан хэдхэн хормын өмнөх шигээ аль болох хөнгөн, ердийн өнгөөр дуугарахыг хичээлээ. Тэр ч бүү хэл үл ялиг инээмсэглэв.
Хэрэгт дурлаж, хардаж сэрдсэн хүн шиг харагдахыг би огт хүсээгүй.
Гэвч Совиешу илт уурлаж эхлэв. — Чи үнэхээр зүгээр л сонирхсондоо асууж байгаа юм уу? — гэж тэр над руу эгцлэн ширтээд асуув.
Би нүдээ анивчлаа. — Мэдээж сонирхоогүй болохоороо асуугаагүй байж таарахгүй шүү дээ.
— Тэр санамсаргүйгээр миний тавьсан хавханд орчихсон юм. Би зүгээр л хийх ёстой зүйлээ хийсэн. Шарх нь хүнд биш байсан болохоор эдгэртэл нь асруулах гэж өрөөнийхөө ойролцоо байрлуулж, нэг үйлчлэгч томилсон.
— Ойлголоо.
Совиешу дахиад л хэсэг хугацаанд үг дуугүй намайг ажиглав. — Цаашид чиний шадар хатагтай нарын тус хэрэг болохгүй. Тэгэхээр санаа зовох хэрэггүй гэж тэдэнд хэлээрэй.
Совиешу үхрийн махаа дахин хэрчиж эхэллээ. Түүний хутга таваг шүргэн хяхтнах чимээ уудам, эзгүй хоолны танхимд цуурайтав.
Хэдийгээр Совиешу бидэнд ярилцах өөр олон сэдэв бий гэж хэлсэн ч үүнээс хойш ганц ч үг дуугарсангүй.
***
Эвгүй байдалд өнгөрсөн оройн зоог арай гэж дуусмагц би Баруун ордон дахь унтлагын өрөө рүүгээ буцлаа. Шадар хатагтай нар минь тэнд цугларч, намайг түгшин хүлээж байв.
Лаура хатагтай хамгийн түрүүнд над руу яаран ирлээ. — Эрхэм дээдэс тэр охины тухай юм хэлэв үү?
— Тэр охин ер нь хэн юм бэ? — гэж Элиза гүнлэг хатагтай асуув.
Тэд аль хэдийн амрах цаг нь өнгөрсөн байхад надтай юу тохиолдсоныг сонсохоор хүлээж байжээ.
— Тэр... энэ талаар нэг их юм ярьсангүй, — хэмээн би сэтгэл дундуурхан хариулав.
Элиза гүнлэг хатагтай намайг ширүүн харлаа. Миний үгэнд итгэсэнгүй бололтой. — Хэрэв тэр үнэхээр юу ч хэлээгүй бол та ингэтлээ гунигтай харагдахгүй байсан, Эрхэм дээдэс.
Би эвгүйцэн нүүрээ үрчийлгэв.
— Зүгээр дээ, — гэж Лаура хатагтай гар дээр минь зөөлөн хүрэв. — Бидэнд хэлээч, Эрхэм дээдэс. Бид ч бас бэлтгэлтэй байя.
— Тэр охин санамсаргүйгээр өөрийнх нь хавханд орсон гэж эзэн хаан хэлсэн. Үнэхээр оргосон боол мөн эсэхийг нь харин хэлсэнгүй. Тэгэхэд л би өнөөх охины нэрийг ч мэдэхгүйгээ анзаарав. Шадар хатагтай нар минь ширтсээр байхаар нь толгой сэгсрэн үргэлжлүүллээ. — Өөрийнх нь хавханд бэртсэн болохоор түүнийг бүрэн эдгэртэл нь асруулах гэж ордонд авчирсан гэсэн. Ингэх нь зүй ёсны хэрэг л дээ. Гэхдээ... би энэ тухай асуухад түүнд таалагдаагүй бололтой.
Лаура хатагтай уурласандаа чарлан, хөлөө дэвслээ.
Бусдаасаа илүү төвшин шадар хатагтай нар түүн рүү зэмлэсэн харц шидсэн ч Лаурагийн уур аль хэдийн дүрэлзжээ. — Эрхэм дээдэс, аав маань амрагийн явдалтай болж эхлэхдээ яг ингэж аашилдаг байсан!
Элиза гүнлэг хатагтай нэрийг нь хатуу дуудав.
Гэвч Лаура шүдээ хавирсаар, — Ямар ч шалтаг тоочоод нэмэргүй! Эрчүүд үнэнч бус болох гэж байгаагийн хамгийн тод шинж нь өөрийгөө өмгөөлж, дуугаа өндөрсгөж эхлэх явдал! Хэрэв тэр үнэхээр зөв зүйл хийж байгаа юм бол та охины тухай асуухад яагаад дургүйцсэн юм бэ? — гэв.
Шадар хатагтай нар Лаурагийн бүдүүлэг үг хэллэгийг зэмлэцгээлээ. Гэсэн ч түүний хэлсэнтэй санал нийлэхгүй хүн нэг ч байгаагүйг би анзаарав.
Миний мөр унжлаа. Үүнийг харсан Элиза гүнлэг хатагтай бусдыг явуулж, намайг гоо сайхны ширээний өмнө суулгав. Тэгээд сам авч, үсийг минь зөөлөн самнаж эхэллээ.
— Эрхэм дээдэс анчин хүн шүү дээ, — гэж тэр аяархан хэлэв. — Өөрийнх нь хавханд орсон үзэсгэлэнт эмэгтэйг сонирхох нь гайхах зүйл биш. Гэхдээ тэр сонирхол нь удалгүй арилна гэдэгт би итгэлтэй байна.
Би толь дотроос түүнтэй харц тулгарлаа. — Гүнлэг хатагтай аа.
Түүний гар хөдөлгөөнгүй болов. — За, Эрхэм дээдэс?
— Ээж маань нэг удаа надад... эзэн хаан амрагтай болсон ч битгий гомдоорой гэж хэлсэн юм. Ордонд ийм зүйл ердийн үзэгдэл учраас нөхрөөсөө өөр зүйл хүлээх хэрэггүй гэж захисан.
Элиза гүнлэг хатагтай хөмсгөө зангидав. Миний мэдэх хайр сэтгэлээрээ гэрлэсэн цөөхөн язгууртнуудын нэг нь тэр болон гүнлэг нөхөр нь билээ. Тэд олон жилийн турш эвтэй найртай амьдарч ирсэн юм.
Ээжийн зөвлөгөө түүнд утгагүй санагдсан байж мэднэ.
Би уруулаа норголоо. — Үнэндээ би ийм зүйлд сэтгэлээ бэлдэж ирсэн. Хэрэв эзэн хаан тэр боол охиныг амрагаа болговол би хүлээн зөвшөөрөхөөс өөр аргагүй.
— Эрхэм дээдэс...
— Гэхдээ надад ингэтлээ хүйтэн хандаагүй ч болоосой. Амрагтай болох нь биш, харин надтай яаж харьцаж байгаа нь илүү их өвтгөж байна. Миний мөр дахиад л унжлаа.
Элиза гүнлэг хатагтай самаа гоо сайхны ширээн дээр тавив.
Би түүн рүү өөдөөс нь хараад, — Тэр арав, зуун амрагтай болсон ч тэд ердөө л амрагууд хэвээрээ байна. Харин би хатан хаан. Тэгээд ч эзэн хаан бид хоёр хувь заяанд хориглогдсон дурлалт хосууд биш шүү дээ. Уг нь энэ бүхнийг зүгээр хүлээж авах учиртай. Тэгсэн хэр нь... яагаад дотор минь ийм хоосон оргилоод байгаа юм бол? — гэж асуулаа.
Элиза гараа дэлгэн намайг тэвэрлээ. — Ашиг сонирхлоор гэрлэсэн байж болно. Гэхдээ та хоёр гэр бүл шүү дээ. Та бүр багаасаа түүний сүйт бүсгүй байсан. Одоо эхнэр, нөхөр болсон. Сэтгэл тань өвдөх нь аргагүй.
Тэр намайг хэсэг тэвэрснийхээ дараа мөрөн дээр минь зөөлөн алгадаад холдов. — Миний хүүхдүүд нэг өдөр шинэ ээж дагуулж ирвэл би ч бас ингэж л мэдэрнэ. Эсвэл эцэг эх минь надаас илүү хайрладаг өөр хүүхэд өргөж авбал ч тэр. Хорвоо дээрх хамгийн дотнын найз маань гэнэт надаас илүү сайн найзтай болчихвол зүрх минь шархална. Хайр дурлал байхгүй ч гэсэн ийм явдалд урвагдсан мэт санагдах нь зүйн хэрэг.
— Хэрэв би амрагтай болбол эзэн хаанд ч бас ийм хоосон мэдрэмж төрөх болов уу?
Элиза гүнлэг хатагтай самаа дахин авч, юу ч хэлэлгүй үсийг минь самнав. Түүний дуугүй байгааг би «үгүй» гэсэн хариулт гэж ойлголоо.
Гэвч нэлээд удаан чимээгүй суусныхаа дараа тэр толгойгоо үл ялиг хазайлган, — Үнэнийг хэлэхэд би сайн мэдэхгүй байна, Эрхэм дээдэс. Түр зуурын дурлал заримдаа хүнийг мансууруулчихдаг. Тийм үед эргэн тойрноо бодож үзэх зай ч үлддэггүй юм, — гэв.
Тэгэхээр энэ бүхнийг би өөрөө л даван туулахаас өөр аргагүй байлаа.
Би хүчээр инээмсэглэлээ. — Таны зөв байх. За яах вэ, энэ мэдрэмж ч удалгүй арилна биз. Тэгээд ч би тэр охинтой нүүр тулж уулзах албагүй шүү дээ...
— Мэдээж үгүй. Боол охин эзэн хааны амраг болсон ч дорд гаралтай учраас дээдсийн хүрээнд хөл тавих ямар ч боломжгүй.
Гэхдээ энэ нь бүх боолд хамаарахгүй. Гэр бүлийн холбооноосоо болж, өөр хүний гэм бурууг хамт үүрэн боолчлогдсон хүмүүс байр сууриа дээшлүүлэх боломжтой байв. Эзэнт гүрэн жил бүр тодорхой тооны боолыг энгийн иргэний эрхтэй болгодог юм.
Харин оргосон боолуудад ийм эрх хэзээ ч олддоггүй байлаа.
Хүн өөрөө эсвэл эцэг эх нь бүх насаар хорих ялд дүйх гэмт хэрэг үйлдсэн тохиолдолд л боол болдог. Ялаа эдлэхээс зугтсан боолыг оргодол гэж үзнэ. Гэмт хэргийнхээ төлөөсийг төлөлгүй зугтсан учраас тэдэнд нэмэлт ял оноодог байв.
Оргосон боолыг хамгийн адгийн хүмүүс гэж үздэг байлаа.
Совиешу тэр оргодол охиныг амрагаа болгосон ч охин дээдсийн нийгэмд албан ёсоор хөл тавих ямар ч боломжгүй. Тэгэхээр түүнтэй хэзээ ч санамсаргүй тааралдахгүй гэж бодохоор сэтгэл минь арай тайвширлаа.
Би толгой дохин, сэтгэлээ чангалав. Элиза гүнлэг хатагтайн зөв. Нөхрөө шинэ амрагтай болсныг мэдээд цочирдож, дотроо хоосон оргих нь аргагүй.
Гэхдээ үүнээс болж өөрийгөө улам зовоож болохгүй. Тэр охин өөрийнхөөрөө, эзэн хаан өөрийнхөөрөө, би ч өөрийнхөөрөө амьдарна. Бүхнийг тус тусад нь байлгаж чадна.
Эцсийн эцэст би Зүүн эзэнт гүрний хатан хаан шүү дээ.
***
— Эрхэм дээдэс тэр боол охин дээр өдөр бүр очдог гэнэ үү?
— Хоолыг нь хүртэл өөрөө хүргэж өгдөг гэж сонссон.
— Ямар хачин юм бэ.
— Хувийн эмчдээ хүртэл түүнийг эмчил гэж тушаасан гэнэ лээ.
Бут сөөгний цаанаас шивнэлдэх дуу сонсогдож байв.
Эзэн хааны ордны цэцэрлэгт хүрээлэнгийн хашлага бут, цэцэгт ургамлууд миний толгойноос ч өндөр ургасан ч тэдний яриа тодхон сонсогдоно. Дургүй хүрсэндээ би ном руугаа улам бөхийв.
Би энэ цэцэрлэгт хүрээлэнг өөрөө төлөвлөж, хүмүүс тэр бүр явдаггүй буланд шувууны үүр хэлбэртэй савлуур сандал зориуд байрлуулсан юм. Энэ бол миний нууцхан газар, хорвоогийн дуу чимээнээс түр ч атугай холдохоор ирдэг орогнол байлаа. Шадар хатагтай нар минь хүртэл наашаа яаж ирэхийг мэддэггүй.
Тийм болохоор л өнөөх хүмүүс намайг байхгүй гэж бодоод ам уралдуулан ярьж байгаа хэрэг.
— Ирээд бараг долоо хоног болчихсон биз дээ? Хэзээ болтол түүнийг ингэж эрхлүүлэх юм бол?
Би номоо хааж, өвөр дээрээ тавилаа.
Сүүлийн үед хаа сайгүй сонсогдох хов живээс үзэхэд Совиешугийн өнөөх боол охинд татагдах сэтгэл өдөр ирэх тусам нэмэгдэж байв.
Эзэн хааны сэтгэлийг анх удаа булаасан тэр эмэгтэй хүн бүрийн сонирхлыг татсан бололтой.
Гэсэн ч би одоог хүртэл түүнтэй тааралдаагүйдээ азтай санагдана. Совиешутэй дараагийн удаа хамт хооллохдоо ч түүний тухай ам нээсэнгүй.
Совиешу ч өөрийн зүгээс юу ч болоогүй мэт аашиллаа. Бид зөвхөн шинэ жилийн баярын бэлтгэл — зочдын нэрсийн жагсаалт, найрын зохион байгуулалт, чимэглэлийн тухай ярилцсан юм.
Би түүнтэй аль болох эвтэй байхаар шийдэв. Сонирхохгүй байгаа дүр үзүүлж, хов живээс нүд чихээ таглана. Ингээд болж л байлаа...
Гэтэл би Совиешугийн амрагтай санаанд оромгүй газар нүүр тулчихав.
***
Шинэ жилийн баярт бэлтгэн өдөржин ажилласны дараа болсон явдал. Бүтэн өдөр ярьсаар хоолой минь өвдсөн тул цэвэр агаар амьсгалахаар цэцэрлэгт хүрээлэнгээр алхахаар гарлаа.
Эзэн хааны харуулын дэд захирагч Артина хатагтай намайг дагалдаж, шадар хатагтай нар минь араас явж байв.
Бид шинэ жилийн ёслолын үеэр эзэн хааны гардуулдаг шагналд хэнийг нэр дэвшүүлэх талаар ярилцаж байтал ойрхон нэг хүн шивнэн дуу алдав.
— Тэр мөн үү?
Эргэж харахад хоёр үйлчлэгч бүсгүйгээр дагуулсан, тэргэнцэр дээр суух жижигхэн биетэй, шаргал үст бүсгүй үзэгдлээ.
Бидний харц тулгармагц тэргэнцэртэй бүсгүй босоод ирэв.
— Битгий, хатагтай! — хэмээн нэг үйлчлэгч нь хашхирлаа.
— Болохгүй! — гэж нөгөөх нь болиулахыг оролдов.
Гэвч тэд над руу ганц хараад л хөдөлгөөнгүй хөшив.
Өнөөх эмэгтэй тэргэнцрийнхээ бариулаас зуурч, гуйван зогссоноо гүн мэхийн ёслов.
Би түүнийг таньсангүй. Гэхдээ тэр бэртсэн байна... Совиешугийн авчирсан оргодол охин гэж үү?
Үгүй байлгүй дээ. Бид Төв ордны ойролцоох цэцэрлэгт хүрээлэнд байсан. Хэрэв эзэн хааны амраг өндөр зэрэг зиндаатай хатагтай байсан бол энд ирж болох л юм. Харин ямар ч цол, байр суурьгүй амраг энд хөл тавих учиргүй.
Гэсэн ч гэмтсэн байж намайг хүндэтгэн босож ёсолсон хүнийг анзаараагүй мэт өнгөрөх нь эвгүй санагдав. — Оройн мэнд, — гэж би үл ялиг толгой дохин хэлээд буцаж эргэлээ.
Дахин алхах гэтэл араас нэг хүн, — Хөөе! — гэж дуудав.
— Хөөе гэнэ ээ? — хэмээн би гайхан давтлаа.
Намайг дуудаж байгаа юм гэж үү?
Хатан хаан болсноос минь хойш хэн ч намайг «хөөе» гэж дуудаж байгаагүй. Түүнээс өмнө ч Совиешугаас өөр ийм үг хэлж зүрхлэх хүн бараг байгаагүй юм.
Тэвдсэндээ би эргэн харлаа. Бэртсэн эмэгтэй тэргэнцрээ хөдөлгөн над руу ойртож байв.
Үйлчлэгчид нь ч учраа олохгүй бололтой, түүнийг зогсоохыг хичээн, — Рашта хатагтай, явцгаая, — гэж шивнэлдэв.
Гэвч бүсгүй тэднийг тоосонгүй.
Би гайхсанаа нуухыг хичээн түүн рүү юу ч ойлгоогүй мэт харлаа.
Надтай зэрэгцэн ирмэгц Рашта хэмээх тэр эмэгтэй дахин мэхийн ёслов. — Намайг Рашта гэдэг.
Надаас юу хүсээд байгаа юм бол?
— Сайн уу, Рашта, — гэж би хэлэв. Магадгүй тэр надаар нэрээ хэлүүлэхийг л хүссэн байх.
Гэтэл намайг нэрийг нь хэлмэгц хөхөрч инээлээ.
[[IMAGE: CH_IMAGES/002.jpg]]
Тэгээд л болоо гэж үү? Сонин санагдсан ч лавлаж асуух хүсэл надад байсангүй. Сүүлийн гурван цагийн турш ёслолын ажил төлөвлөж, бараалхахаар зөвшөөрөл авсан танихгүй хүмүүсийн яриаг сонссоор туйлдчихсан байлаа.
Хэрэв үнэхээр яаралтай хэрэг гарсан бол тэр над руу гүйн ирж, тусламж гуйх байсан биз. Харин инээж хөхөрч байгааг нь харахад ямар нэг аюулд ороогүй бололтой.
Энэ яриаг цааш үргэлжлүүлэх шаардлага алга гэж бодоод дахин эргэхээр завдав.
Гэвч амжсангүй. Тэр даашинзны минь хормойноос шүүрч авав.
Артина хатагтай тэр дороо хөшиж, — Ямар увайгүй хэрэг вэ! — хэмээн дуу алдав.
Шадар хатагтай нар минь сандран, түүний гарыг алгадаж салгалаа.
— Ийм эрээ цээргүй хүнтэй урьд нь таарч байсангүй, — гэж Артина хатагтай дургүйцэн үглэв.
Рашта цочин гараа татаж, ээрсээр, — Г-гэхдээ... — гэв. Хэн ч хөдөлсөнгүйд тэр хоолойгоо засаад, — У-уучлаарай. Таныг дуудах гэсэн юм. Гэхдээ яаж дуудах ёстойгоо мэдсэнгүй... — гэж хэллээ.
Үнэхээр тэгж байгаа юм гэж үү? Намайг хатан хаан гэдгийг мэддэггүй гэж үү?
Би түүнийг эргэлзэнгүй харлаа. Анх намайг харахдаа «Тэр мөн үү?» гэж шивнэснийг нь сонссон шүү дээ. Тэгэхээр намайг хэн болохыг мэдэж байсан гэсэн үг биш үү?
Харин Лаура хатагтай хэдийн Рашта руу хашхирч байв. — Эрхэм дээдэс бол Зүүн эзэнт гүрний хатан хаан! Биеэ зөв авч яв!
Раштагийн нүд таваг шиг томров. — Өршөөгөөрэй? Б-би чинь түүнийг хатан хаан гэдгийг мэднэ шүү дээ.
Тийм гэж үү? Би итгэлгүйхэн нүдээ онийлгов.
Тэр уруулаа цорвойлгон, дахиад л, — Намайг Рашта гэдэг, — гэж бувтнав.
Шадар хатагтай нар минь ч, би ч гайхаж хоцорлоо. Рашта гэж хэн юм бэ? Нэрийг нь мэдэх, тэр тусмаа дахин дахин сонсох учиртай хүн гэж үү?
Зүүн эзэнт гүрэнд одоо айлчилж буй хүндэт зочдыг би санахыг оролдов. Тэдний дунд энэ Раштатай нас ойролцоо хүн бил үү? Лав санаанд орсонгүй. Гэхдээ би бүх зочинтой, бүр хүндэт зочин бүртэй ч уулздаггүй юм.
Тодорхой журамтай. Зарим зочныг би, заримыг нь гадаад хэргийн сайд, бусдыг нь Совиешу өөрөө хүлээн авдаг байлаа.
Энэ эмэгтэй лав миний уулзсан зочдын нэг биш. Совиешу эсвэл гадаад хэргийн сайдтай уулзсан юм болов уу? Тэгсэн байлаа ч нэр нь надад танил санагдсангүй. Шадар хатагтай нар минь ч түүнийг таньсангүй бололтой. Хэрэв нэр хүндтэй язгууртан айлын охин байсан бол тэдний ядаж нэг нь таних учиртай.
— Чи намайг хэн болохыг мэдэж байгаа юу? — гэж би асуулаа.
Рашта гайхан ухарч, — Та намайг хэн болохыг мэдэхгүй гэж үү? — гэв.
Би түүнийг дагалдан яваа үйлчлэгчид, дараа нь тэргэнцэр рүү нь харав. — Мэдэхгүй.
— Аан... — Рашта яахаа мэдэхээ больсон бололтой.
— Одоо яах вэ? — гэж нэг үйлчлэгч нь шивнэв.
Түүний үг надад мэдээж сонсогдсон. Энэ тоглоомоос залхаж эхэллээ. Танихгүй хүнтэйгээ би яах гэж ингэж удаан харилцаад байгаа билээ? Түүнийг тоохгүй өнгөрөх гэтэл Рашта ахин ойртов.
— Зүүн ордонд байрлахыг минь зөвшөөрсөн эзэн хаанд би их өртэй.
Аан. Тэгэхээр энэ... — Чи өнөөх боол охин уу? Төв ордонд юу хийж яваа юм бол?
Намайг асууж амжаагүй байтал Раштагийн найдвар дүүрэн царай барайв.
— Эрхэм дээдэс, түүний увайгүй үйлдлийг өршөөгөөрэй, — хэмээн Раштагийн нэг үйлчлэгч яаран урагшиллаа. — Гэхдээ Рашта хатагтай боол биш шүү дээ.
Боол биш гэж үү?
Би шадар хатагтай нар руугаа сэмхэн харлаа. Тэд бүгд түүнийг оргосон боол гэдэгт бүрэн итгэлтэй байсан. Зарим нь бүр усанд оруулсан шүү дээ. Тэгээд яагаад хэн болохыг нь таньсангүй вэ?
Гэвч эргэн тойрноо ажиглахад Аллистер хатагтай надтай хамт байгаагүй. Раштагийн гоо үзэсгэлэнг өөрийн нүдээр харсан гэж ярьсан бусад хатагтай нар ч байсангүй.
Харин надтай хамт явсан Элиза гүнлэг хатагтай харц тулгарахаас зайлсхийв. Лаура хатагтай миний харцыг тосоод мөрөө хавчлаа. Артина хатагтай хүртэл учрыг нь олоогүй мэт харагдана.
Энэ эмэгтэй хэн ч байлаа гэсэн олны өмнө маргаан үүсгэх нь зохисгүй. Үйлчлэгчид нь боол биш гэж хэлж байна. Магадгүй үнэн ч байж болох юм.
Гэсэн ч түүнийг харах төдийд л дотор арзас хийв.
Тэр үнэхээр хүмүүсийн ярьж байсан шиг үзэсгэлэнтэй байлаа.
Гэхдээ Туаниа гүнгийн хатан шиг боловсронгуй, эрхэмсэг гоо үзэсгэлэнтэй биш. Рашта цэвэр ариун, зөөлөн, бүр өрөвдмөөр харагдана. Яг л хавханд орж олзлогдоход тохирсон үзэсгэлэнт олз гэсэн үг. Ичимхийхэн инээмсэглэл, сэтгэл татам том, хар согоон нүд нь намайг хүртэл түүнийг хамгаалмаар болгох ажээ.
Цайвар мөнгөлөг үс нь түүний үлгэрийн мэт гоо үзэсгэлэнг улам тодотгоно.
Энэ л миний нөхрийн амраг юм байна.
Би хоолойгоо чичрүүлэхгүйг хичээн, — Аан, одоо би чамайг хэн болохыг мэдлээ, — гэв.
Намайг толгой дохимогц Раштагийн нүүрэнд гэрэлтсэн инээмсэглэл тодорлоо. — Эцэст нь тантай танилцсандаа ямар их баяртай байна гээч! Уг нь эртхэн ирж мэндлэхсэн гэж бодсон ч хэзээ тохиромжтойг мэдээгүй юм.
— Мэндлэх гэнэ ээ? — гэж би давтан асуув. Лаура хатагтай ахиад л хашхирахад бэлэн харагдахаар нь түүний шууны дээр гараа тавьж тайвшруулав.
— Би эзэн хаанаас асуусан л даа, — хэмээн Рашта ам уралдуулан ярив. — Гэтэл тэр тэгж төвөг удах хэрэггүй гэсэн. Гэхдээ бид цаашдаа байнга уулзах болохоор өөрийгөө танилцуулах нь зөв гэж бодсон юм!
Бид байнга уулзана гэнэ ээ? Тэр надтай уулзахыг яагаад хүсээд байгаа юм бэ?
— Тэгээд би таныг яаж дуудах вэ, Эрхэм дээдэс?
Би түүн рүү аль болох хүйтнээр харлаа. — Намайг «Эрхэм дээдэс, хатан хаан» гэж дуудаж болно.
— Өршөөгөөрэй? — Рашта амаа ангайсан чигтээ хөшив.
— Энэ бол миний цол. Харин одоо намайг өршөөгөөрэй... — хэмээн би ядарсандаа Артина хатагтай руу гараа сунгалаа. Тэр намайг дагуулан хөдлөх гэтэл Рашта тэргэнцрээ урагшлуулжээ.
— Гэхдээ...
Лаура хатагтай тэргэнцрийнх нь бариулаас зуурч, цааш ойртохыг хориглон, — Уриагүй байхад хатан хаанд ойртож болохгүй, — гэв.
— Чи яаж ингэтлээ дотно хүн шиг авирлаж зүрхэлнэ вэ? — хэмээн Элиза гүнлэг хатагтай зэмлэв.
Лаура чичрүүдэс хүрсэн мэт биеэ сэгсрээд Раштагийн тэргэнцрийг түлхэн холдуулж, гараа даашинзныхаа хормойд арчлаа. — Заваан хүүхэн.
Цэцэрлэгт хүрээлэн даяар мөс шиг хүйтэн дуу цуурайтав.
— Чи хэнийг заваан хүүхэн гээд байгаа юм бэ?
Бид бүгд нэгэн зэрэг толгой өргөхөд хааны харуулууд жимээр жагсан ирж явав. Тэдний дунд миний урьд өмнө нь хэзээ ч харж байгаагүйгээр хилэгнэсэн Совиешу эзэн хаан байлаа.