Шень И Чөтгөр дарах сэлмийн аргыг яавч энгийн нэгэн тулааны эрдэм биш гэж үргэлж боддог байв. Энэ биеийн өмнөх эзэн Яс нэвт атгах барилдааны аргыг ердөө гурав, тавхан жилийн дотор эзэмшсэн. Харин энэ сэлмийн аргад бүх анхаарлаа төвлөрүүлэн бясалгасан ч бага амжилтын түвшинд хүрэхэд бүтэн найман жил зарцуулжээ.
Гучин гурван жил өнгөрсний дараа л төгс эзэмшилд хүрч, тэгэхдээ шинэ ухаарлын бүдэгхэн очийг арайхийн мэдэрсэн байв. Хэрэв тэрхүү ухаарлыг бүрэн атгаж чадвал эгэл тулааны эрдмээс хавьгүй давсан үр дүн гарах нь гарцаагүй. Энэ бодол төрмөгц Шень И чөтгөрөөс авсан насны нөөцөөсөө арван жилийг Чөтгөр дарах сэлмийн аргад шингээлээ.
【Та хэдийн Төгс эзэмшсэн Чөтгөр дарах сэлмийн аргаа үргэлжлүүлэн боловсруулав.】
【Арван жил нүд ирмэхийн зуур өнгөрч, тэрхүү ухаарлын оч улам тодорхой болов.】
【Харамсалтай нь таны авьяас дунд зэрэг тул түүнийг бүрэн атгаж чадсангүй.】
“…”
“Ингээд л болоо юу?”
Шень Игийн цээж давчдах шиг болов. Бүтэн арван жил шүү дээ! Бусад бүхнийг орхиж, ганц зүйлд бүх сэтгэлээ зориулсан арван жил!
Хэрэв тэр арван жилийг жирийн ажил хийж, зугаа цэнгэлээс бүрэн татгалзан өнгөрүүлсэн бол багахан хотод байшин авах хэмжээний мөнгө ч хуримтлуулж чадах байсан. Гэтэл тулааны эрдэмд шингээтэл өчүүхэн ч давалгаа үүссэнгүй. Гэсэн ч нэгэнт ийм ихийг зарцуулсан хойно одоо бууж өгөх боломжгүй.
Шень И эргэлзэлгүйгээр насны нөөцийг үргэлжлүүлэн шингээн зарцууллаа.
【Арван долоо дахь жилдээ та эцэст нь тэрхүү ухаарлын очийг атгаж, түүнийг судар болгон тэмдэглэж эхлэв.】
【Хорин долоо дахь жилдээ та бүхий л хүчээ шавхан уг аргыг төгөлдөржүүлж, Чөтгөр дарах ариун ян сэлэм гэж нэрлэв.】
【Үлдсэн чөтгөрөөс авсан насны нөөц: 36 жил.】
…
“Өөрөө бүтээсэн тулааны эрдэм үү?”
Сэлмийн аргын тухай цоо шинэ ойлголт Шень Игийн оюун санаанд гэнэт цутган орж ирэв. Тэрхүү мэдлэгийг бүрэн шингээсний дараа энэ нь төсөөлж байснаас нь бага зэрэг өөр болохыг ойлголоо. Системийн самбар дээр Чөтгөр дарах сэлмийн аргын араас шинэ мөр гарч иржээ.
【Анхны зэрэглэл: Чөтгөр дарах ариун ян сэлэм】
Энэ нь бие даасан цоо шинэ тулааны эрдэм биш. Харин Чөтгөр дарах сэлмийн аргаас урган гарсан тусгай мэх учраас тусдаа эзэмшлийн түвшин гэж байсангүй. Нийт жаран жилийн турш сэлмийн аргаа боловсруулсны эцэст Шень И нэгэн гашуун үнэнийг аргагүй ухаарчээ.
Хүний хүчинд хязгаар гэж бий. Сэлмийн арга нь хэчнээн гарамгай байлаа ч, биеэ хэчнээн уйгагүй хатуужууллаа ч эгэл хүн хэвээрээ цагт жинхэнэ их чөтгөртэй өрсөлдөх ямар ч боломжгүй. Тиймээс тэр бие доторх шимт чанар-ыг хөдөлгөн, түүнийг эрчим болгон цэвэршүүлж, дараа нь сэлмээрээ тэрхүү эрчмийг удирдах аргыг бодож олжээ.
“Анхны зэрэглэл?”
Шень И шинэ мэхийн өмнөх тодотголыг ширтэв. Энэ нэршлийг хамгийн сүүлд нохой чөтгөрийг устгасны дараах системийн мэдэгдлээс харсан.
【Оюун ухаант Нохой чөтгөр, Анхны зэрэглэлд хараахан хүрээгүй.】
Тэгэхээр Чөтгөр дарах ариун ян сэлэм аль хэдийн тодорхой нэгэн хүчний зэрэглэлийн босгыг шүргэсэн гэсэн үг.
“Хэрэв би Чөтгөр дарах сэлмийн аргыг үргэлжлүүлэн боловсруулбал ганц мэх биш, Анхны зэрэглэлийн бүрэн бүтэн тулааны эрдэм бүтээж чадах юм биш үү?”
Шень И системийн самбарыг хаахад нүдэнд нь догдлолын гэрэл гялсхийв. Гэвч удалгүй үлдсэн чөтгөрөөс авсан насны нөөцөө бүгдийг нь шингээх хүслээ хүчээр дарлаа. Ямар ч суурьгүйгээр тулааны эрдэм шинээр бүтээх нь үнэхээр үр ашиг муутай байв.
Ижил хэмжээний чөтгөрөөс авсан насны нөөцийг аль хэдийн бэлэн болсон тулааны эрдэмд шингээвэл хавьгүй их үр дүн гарна. Өмнө нь Чөтгөр дарах албаны түшмэл тулааны эрдэм дамжуулахаар ирэхдээ ганцхан судар авчраагүйг Шень И санав. Хошууны захиргаанд багахан эрх мэдэлтэй түүний хувьд тэдгээрийг гартаа оруулах нь тийм ч хэцүү хэрэг биш.
“Одоохондоо амаръя.”
Богино хугацаанд дэндүү олон зүйл тохиолдсоны эцэст Шень Игийн сэтгэл сая нэг тайвширч, асар их ядаргаа бүх биеийг нь нөмрөв. Түүнийг хэвтэхээр завдтал Лю овгийн эцэг охин хоёр урьдчилан бэлтгэсэн халуун устай түмпэн авч орж ирлээ. Лю овгийн охин Шень Игийн хөлийг халуун усанд дүрээд, ширүүн хоёр алгаараа аяархан базаж эхлэв.
Шень И нүдээ анин уртаар амьсгаа гаргалаа. Өөр хүнээр ингэж үйлчлүүлж үзсэн нь түүний хувьд анхны удаа байв. Эцэг охин хоёр ийм аймхай тул Шень И хүсвэл өнөөдрөөс эхлэн энэ айлын дураараа авирлагч эзэн болж чадах байлаа.
Тэдний хэн нь ч эсэргүүцэж зүрхлэхгүй. Гэсэн ч Шень И нүдээ нээгээд зүгээр л хэлэв.
“Боллоо. Та хоёр одоо явж болно.”
“Би өнөө шөнө энд амраад, маргааш явна.”
Тэр өөр ямар ч сэтгэл хөдлөл гаргасангүй. Эцсийн эцэст энэ биеийн өмнөх эзэн тоолж баршгүй олон бузар хэрэг үйлдсэн хүн. Шень И одоо хэчнээн зөөлөн аашиллаа ч эцэг охин хоёрын айдсыг арилгаж чадахгүй.
Харин ч түүний гэнэтийн өөрчлөлт тэднийг улам түгшээж мэднэ. Үүнийг сонссон Лю өвгөн хэсэг зуур балмагдав. Бүүдгэр хөгшин нүдэнд нь эргэлзээ тодорлоо.
Гэвч тэр дороо сэхээ авч, охиноо дагуулан босгоод дахин дахин толгой дохив.
“Шень түшмэл үнэхээр өршөөнгүй юм.”
“Та хүссэнээрээ удаан байж болно. Ямар нэг зүйл хэрэгтэй бол биднийг дуудаарай.”
Эцэг охин хоёр түмпэнгээ барин бүдэрч тээнэгэлзсээр гарч, өөр нэг өрөө рүү орлоо. Лю овгийн охин цонхны дэргэд налан, шөнөжин нойр хүрсэнгүй. Нүдээ аних бүрд нь Шень түшмэлийн урьдын сүрдмээр инээмсэглэл харагдана.
Нүдээ нээхэд хашаанд хэвтэх Нохой чөтгөрийн амьгүй цогцос үзэгдэнэ. Ийнхүү үүр цайтал сэрүүн суусны эцэст зовхи нь хүндэрч, нойрондоо дийлдэх шахаж байтал гадаа нэгэн бараа хөдөлж байгааг гэнэт анзаарлаа. Хар өнгийн түшмэлийн хувцас өмссөн залуу байв.
Өндөр цэх бие нь сүрлэг харагдаж, бэлхүүсэндээ сэлэм зүүжээ. Тэр чимээгүйхэн хашаанаас гарлаа. Гарахынхаа өмнө Нохой чөтгөрийн эвдэлсэн хаалгыг өргөж босгон, хүйтэн салхийг бага ч болов хааж өгөв.
“Аав аа, Шень түшмэл явчихлаа.”
“Юу… явчихсан уу?”
“Сайн байна… сайн байна…”
… Өглөөний шүүдэр өтгөн бууж, гудамж дагуу сийрэг манан татжээ. Шень И манан дундаас гарч ирээд хоёр чулуун арслангийн өмнө зогсов.
Байюнь хошууны захиргаа. Тэр дассан хөдөлгөөнөөр хажуу хаалгаар орж, жижүүрийн өрөөг зорилоо. Байюнь хошууны Эрүүгийн хэлтэс долоо, найман багтай.
Шень И тэдгээрийн нэгийг ахалдаг жижиг дарга бөгөөд доороо найман харуул түшмэл удирдана. Түүний шууд захирагч нь Эрүүгийн хэлтсийн дарга Сүн Чанфэн. Шень И ширээнийхээ ард суугаад, дээр нь овоолсон хэргийн бүртгэлүүдийг хайхрамжгүй эргүүлэв.
Гэвч хэсэг үзсэний дараа юу ч ойлгосонгүй. Энэ нь түүний боловсрол тааруухныг харуулаад зогсохгүй, өмнөх Шень И албан үүргээ хэр их үл тоодог байсныг батална. Их Цянь улс олон жилийн турш чөтгөрийн гамшигт нэрвэгдэж иржээ.
Хэдийгээр Чөтгөр дарах алба байгуулагдсан ч хүн хүч нь хэзээ ч хүрэлцдэггүй байв. Тиймээс чөтгөртэй холбоотой хэргүүдийг ихэвчлэн тухайн нутгийн захиргаа өөрсдөө шийдвэрлэнэ. Харин нөхцөл байдал бүрэн хяналтаас гарсан үед л Чөтгөр дарах алба оролцож, тухайн нутгийн эрхийг гартаа аван чөтгөрүүдийг өргөн хүрээгээр цэвэрлэх ажиллагаа явуулдаг.
Тэр үед хошууны захиргааны түшмэд бүгд албан тушаалаасаа огцорч, тухайн нутгийг удирдах эрхээ бүрэн алдана. Өмнөх Шень И арга зальтай ухаанаараа яг энэ нөхцөл байдлаас боломж олж харжээ. Чөтгөрүүдтэй тохиролцож чаддаг байсныхаа ачаар тэр Байюнь хошууг өнгөн дээрээ тайван хэвээр байлгаж, дээд тушаалтнуудынхаа итгэлийг олсон.
Үүний зэрэгцээ доорх хүмүүсээ чөтгөрүүдтэй амь өрссөн тулалдаанд оруулахгүй байж, хохирлыг багасгасан тул тэдний дунд нэр хүндтэй болжээ. Тэр бүхнийг ийм овжин зохицуулсаар олон жилийн турш Сүн Чанфэний суудлыг залгамжлах байр сууриа чимээгүйхэн бэхжүүлсэн байв. Мэдээж хүн бүр түүнд итгэж, хүлээн зөвшөөрсөнгүй.
Шень И хоосон жижүүрийн өрөөг тойруулан харснаа, ширээн доогуур хөглөрөх архины ваарнууд дээр харцаа тогтоов. Тэр нэгийг нь аваад хэсэг чимээгүй болов. Яг тэр мөчид туранхай залуу яаран гүйн орж ирлээ.
Сандал дээр суух Шень Иг харахад залуугийн нүдэнд эхлээд үл тоосон өнгө гялсхийв. Гэвч тэр дороо царайгаа төв болгож, малгайгаа тайлахад цэвэрхэн төрхтэй нүүр ил гарлаа.
“Доод түшмэл Шень түшмэлд бараалхаж байна.”
Залууг Чэнь Жи гэдэг. Тэр жижүүрийн өрөөний хамгийн залуу харуул түшмэл боловч нэр хүнд нь багагүй. Учир нь Чэнь Жи тулааны эрдмийн ер бусын авьяастай бөгөөд Чөтгөр дарах албаны нэгэн түшмэлээс хүртэл магтаал сонсож байжээ.
Харамсалтай нь залуу насны омголон зангаасаа болж чөтгөрүүдтэй хэдэнтээ тулалдан ялагджээ. Дээд тушаалтнууд нь түүнийг хатуу зэмлэсний эцэст “сургаж хүмүүжүүлэхээр” Шень Игийн удирдлагад шилжүүлсэн байв. Чэнь Жи эцэг эхээ эрт алдсан.
Түүнээс хойш бага дүүгээ асран, Байюнь хошуунд хамт амьдарч иржээ. Харин өмнөх Шень И хүүхэмсэг, олиггүй нэгэн байв. Үүнээс болж Шень И, Чэнь Жи хоёр ил далд олон удаа зөрчилдсөн.
Эцэст нь тун хэврэг тохиролцоонд хүрчээ. Чэнь Жи тушаалыг нь дуулгавартай дагана. Харин Шень И түүний дүүд гар хүрэхгүй.
Хаа очиж ирсэн даруйдаа л үхэл рүү хөтлөх замаар алхчихсан юм шиг санагдах юм даа. Шень И эрүүгээ гараараа тулан бодолд автав. Чэнь Жи нам гүмийг эвдэн ам нээх хүртэл тэр юу ч хэлсэнгүй.
“Шень түшмэл ээ, доод хүн сая Люли сүмийн тосгоноос буцаж ирлээ.”
“Тосгонд хэрэг гарчээ.”
Чэнь Жи дээд тушаалтныхаа өмнөх тушаалыг санан хэсэг эргэлзсэн ч удалгүй яаран тайлбарлав.
“Та одоохондоо хотын гаднах хэрэгт оролцохгүй байхыг тушаасан.”
“Гэхдээ энэ удаагийн чөтгөр дүрэм зөрчиж, шууд тосгонд үүрлэчихсэн байна.”
Тэр ярих тусам улам хурдалж байв. Шень И дундуур нь таслах вий гэж айж байгаа мэт. Ийм зүйл өмнө нь олонтаа тохиолдож байсан бололтой.
“Шень түшмэл өөрийн биеэр очиж… ярилцан тохиролцоно уу гэж хүсэж байна.”
“Тохиролцоно” гэх үгийг хэлэх үед Чэнь Жигийн нүдэнд ичсэн өнгө гялсхийв.
Гэсэн ч тэр хүндэтгэлтэй өнгөө хэвээр хадгаллаа. Дээд тушаалтнаа хилэгнүүлж зүрхэлсэнгүй. Эцсийн эцэст өмнөх Шень И ийм хэргийг ихэвчлэн үл тоож, огт санаа тавьдаггүй байжээ.
Түүнийг хөдөлгөхийн тулд эхлээд ая эвийг нь олж, сайн үг хэлэх шаардлагатай.
“Өнгөрсөн удаа Чөтгөр дарах албаны түшмэл гурван тулааны эрдмийн судар авчирсан санагдах юм.”
“Чи тэдгээрийг зээлж авсан биз дээ?”
Шень И суудлаасаа босож, жижүүрийн өрөөний хаалга руу алхахдаа залхуутайхан суниав.
“Юу?”
Чэнь Жи балмагдан хоцорлоо. Шень түшмэл саяын ярьсан үгээс нь ганцыг ч сонсоогүй хэрэг үү?
“Надад аваад ир.”
Шень И гараа сунгав. Чэнь Жи гүнзгий амьсгаа аваад ширээ рүүгээ алхлаа. Тэр доороос нь маш сайн хадгалсан гурван судар гаргаж ирэв.
Судруудыг атгасан гар нь үл ялиг чичирч байлаа. Чэнь Жи удтал хөдөлсөнгүй. Эцэст нь аргагүйн эрхэнд судруудаа дурамжхан гардуулав.
Шень Игийн урьдын занг бодвол чөтгөр дарах эдгээр үнэт судрыг ширээ ивэхэд ашиглах юм уу, эсвэл танил хүүхэндээ сонин бэлэг болгон өгч мэднэ. Өөрөө нээж уншина гэж л лав байхгүй. Шень И гурван судрыг аваад яаралгүй алхсаар хаалгаар гарлаа.
Чэнь Жи байрандаа мэлрэн зогсов. Сэлмийнхээ бариулыг атгасан гар нь улам чангарчээ. Шень түшмэл хотын гаднах хүмүүсийн амийг үнэхээр өчүүхэн ч тоохгүй байгаа хэрэг үү?
Яг тэр мөчид нэгэн толгой хаалганы цаанаас буцаж өнгийв. Шень И эргэж иржээ. Тэр Чэнь Жиг гайхсан харцаар ширтэв.
“Юундаа зогсоод байгаа юм?”
“Замчил.”