Лу Ян Хүн орхоодойн жаалын араас нягт даган, эргэн тойронд өтгөн ургасан эмийн ургамлуудыг сониучирхан ажиглаж явлаа.
Нарны гэрэл навчсын завсраар нэвтэрч, Лу Яны биен дээр алаг цоог гэрэл тусгана.
Бие нь жижигэрсэн болохоор Лу Яны нүдэнд эмийн ургамлууд нар халхалсан аварга модод шиг тэнгэр өөд сүндэрлэж харагдана.
Удалгүй Лу Ян Хүн орхоодойн жаал хоёр ширүүн урсгалтай нэгэн горхинд хүрэв. Усанд нь ургамал тэтгэх төрөлхийн сүнслэг чанар шингэсэн тул цэцэрлэгийг услахад ашигладаг аж. Харин эмийн ургамлууд тэр усыг эргээд тодорхой хэмжээгээр цэвэршүүлэн горхинд нийлүүлнэ. Ингэж хоёр тал бие биеэ тэтгэдэг байжээ.
— Энэ бол Голын сүнсний хамгаалдаг гол, — гэж Хүн орхоодойн жаал тайлбарлав.
Даог эрэлхийлэх бүлгэмийг заримдаа ширүүн, заримдаа намуухан урсдаг нэгэн гол тойрон урсана. Түүний эх нь хэзээ ч ширгэдэггүй, он цагийг элээсэн булаг байлаа.
Тэр булаг Даог эрэлхийлэх бүлгэм байгуулагдахаас ч өмнө оршиж ирсэн урт түүхтэй. Тэнгэр газрын ивээл хүртэж, сүнслэг гэрлийн өчүүхэн оч олж авчээ.
Амьгүй зүйлд сүнс орох нь хамгийн агуу хувь ерөөл. Тиймээс тэр өчүүхэн сүнслэг гэрэл туйлын чухал байв.
Хэрэв тэр сүнслэг гэрлийг өөрийн болгож чадвал Тэнгэр газрын хайртай нэгэн болж хувирна.
Харин сүнслэг гэрэл хорвоод сарнин алга болбол ахин өчүүхэн төдий сүнслэг гэрэл бий болохын тулд тоо томшгүй он жилийг элээж, олон зовлон сорилт туулах шаардлагатай.
Амьгүй зүйлс орчноо даган өөрчлөгдөнө. Бясалгагчдын тулалдаанд бутран сарниж ч болох тул сүнс орох найдвар нь тэр чигтээ тасрах аюултай.
Сүнслэг гэрэл өөрийнх нь болохоосоо өмнө сарнин алга болох магадлал хавьгүй өндөр.
Аз болоход Даог эрэлхийлэх бүлгэмийн өмнөх үеийнхэн энэ нутгаар дайран өнгөрөхдөө уг үзэгдлийг олж мэджээ. Тэд шидэт арга хэрэглэн тэр өчүүхэн сүнслэг гэрлийг булгийн дотор түгжиж, жинхэнэ сүнс төрөх боломж олгосон байна.
Булгийн сүнс Даог эрэлхийлэх бүлгэмийн өмнөх үеийнхний ачийг санан, сайн дураараа бүлгэмийг хамгаалахаар шийджээ.
Энэ гол бүлгэмийн янз бүрийн нутгаар сүлжин урсаж, гаднах хязгаарыг нь хамгаалахын зэрэгцээ доторх амьдралын эх булаг болдог байв.
Булгийн сүнсийг мөн Голын сүнс гэж нэрлэдэг аж.
Эгэл хүний нүдээр бол Лу Ян, Хүн орхоодойн жаал хоёрын өмнөх горхи хоёр ярд ч хүрэхгүй өргөн, урсгал нь ч намуухан. Горхи гэж нэрлэхэд хүртэл ахадмаар жижигхэн.
Харин жижигэрсэн хойно нь тэр горхи сүрдэм догшин харагдана.
Горхин дээгүүр нэг мод тавьж гүүр болгожээ. Харахад энд дайран өнгөрдөг бясалгагчид урьдчилан тавьсан бололтой.
Лу Ян гүүрээр гарахдаа горхины урсгал гэнэт хурдсаад байх шиг хачин мэдрэмж төрөв. Яг л... өөрийг нь хараад догдолж байгаа мэт?
Лу Ян өөрөө ч итгэлтэй байсангүй.
Тэр холгүйхэн саарал тоосгоор өрсөн сүрлэг хэрэм олж харав. Тоосго бүр нь одоогийн өөрийнх нь биеэс том байлаа.
Ойртож хараад тэр эмийн ургамлын цэцэрлэгийн хана болохыг ойлгов.
Хүн орхоодойн жаал ханын ёроолд хэд ухахад хэдэн тунгалаг чулуу гарч ирлээ. Дотроос нь ямар нэг зүйл сорж авчихсан мэт, хоосорсон тунгалаг шил шиг харагдана.
Хүн орхоодойн жаал үндсээ сунган, тэмтрүүл шиг уян хатан хөдөлгөж, тэр тунгалаг хэсгүүдийг нэг нэгээр нь холбон хэлхэв.
— Энэ чинь юу билээ... — Лу Ян хөмсгөө зангидав. Яагаад ч юм танил санагдана.
— Танай хүмүүс үүнийг Сүнслэг чулуу гэж нэрлэдэг юм шиг санагдаж байна.
Лу Ян гэнэт ойлгов. Аргагүй шүү дээ, эд чинь сүнслэг охь нь бүрэн шавхагдсан Сүнслэг чулуунууд байж. Зүгээр л ийм өндөр чанартайг урьд нь харж байгаагүй юм.
— Чи эдэнд дуртай юм уу? Ба жаал ийм чулууг ханын ёроолд байнга булдаг. Хоосорчихоор нь надаар түүлгээд, нэг дор авч явдаг юм.
Лу Ян учрыг ойлгов. Эмийн ургамал тарихад асар их Сүнслэг эрчим шаардана. Цэцэрлэгийн Сүнслэг эрчим хязгааргүй биш учраас Даог эрэлхийлэх бүлгэм цэвэр Сүнслэг эрчим нийлүүлэхийн тулд цэцэрлэгийн хөрсөнд Сүнслэг чулуу булдаг байжээ.
Эмийн ургамлын цэцэрлэгт хөл тавьсан даруйдаа Сүнслэг эрчим нь яагаад тийм өтгөн байсныг одоо л ойлголоо. Эндхийн Сүнслэг эрчмийг Сүнслэг чулуугаар бүр “тарьж ургуулдаг” байж.
Цэцэрлэгт хэрэглэдэг Сүнслэг чулуунуудын зэрэглэл маш өндөр байх нь гарцаагүй. Магадгүй туйлын ховор дээд зэргийн Сүнслэг чулуу ч байж мэднэ.
Хүн орхоодойн жаал Сүнслэг чулуунуудыг үндсээрээ хэлхээд урд алхав. Лу Ян араас нь алхам алхаар дагалаа.
Хүн орхоодойн жаал алхах зуураа Лу Янтай тасралтгүй хөөрөлдөнө.
— Бидний хөл доор эмийн ургамлын цэцэрлэгийг бүхэлд нь бүрхсэн том Шидэт байгууламжийн арга бий. Мөнх ногоон шидэт байгууламж гэдэг юм. Биднийг эрүүл сайн ургахад тусалдаг. Энэ тунгалаг чулуунууд ч тэр Шидэт байгууламжийн аргын нэг хэсэг.
Лу Ян Мөнх ногоон шидэт байгууламжийн тухай сонсож байжээ. Сүнслэг эмийн ургамал ургуулахад ашигладаг дээд түвшний Шидэт байгууламжийн арга бөгөөд өртөг ихтэй, жил бүр асар олон Сүнслэг чулуу зарцуулдаг.
— Тэгэхэд, Ба жаал манай Даог эрэлхийлэх бүлгэм их ядуу гэж ярьж байсан. Биднийг тэжээх гэж нөөц нь бараг дуусаж байгаа гэнэ лээ. Бас нэг бөмбөг өшиглөдөг тоглоомын тухай ярьсан. Бөөн хүн ганц бөмбөгний төлөө айхтар зодолддог гэсэн. Үнэн юм уу?
Лу Ян хариулж зүрхэлсэнгүй. Ба авга харахад сайхан ааштай ч Эмийн хаадыг хуурахдаа мөс чанар нь огт өвддөггүй бололтой.
— Энэ бол Төөрөгдөл эвдэгч мөнх мод. Хуурмаг үзэгдлийг эвдэж, бодит үнэнийг нэвт харах чадвартай. Төөрөгдлийн жинхэнэ дайсан гэсэн үг. Хэрэв чи хуурмаг үзэгдэлд автвал үүнийг чанга атгахад л тэр төөрөгдөл сарнина.
Хүн орхоодойн жаалын харсан зүг рүү Лу Ян эргэж харвал нэг кактус байлаа.
— Тэр бол Догшин нарны цэцэг. Догшин нарны биеийг бясалгахад зайлшгүй ордог гол материалын нэг. Тэр биеийг бясалгахаас гадна гал махбодын ямар ч үрэлд нэмбэл Догшин нарны жинхэнэ мөн чанарын өчүүхэн хэсгийг шингээж, гал махбодын Сүнслэг язгууртай бясалгагчдад ихээхэн тустай болдог.
— Догшин нарны цэцгийн хамгийн дээд зэрэг нь есөн эргэлттэй. Есөн эргэлттэй Догшин нарны цэцэг Тэнгэрийн сорилт давах шатны хүнд хүртэл хэрэг болно. Энд байгаа бүх цэцэг зургаа, долоо, найман эргэлттэй.
— Тэр хавьд Гэгээрлийн моддын төгөл бий. Навчийг нь усанд хандалж уувал гэгээрлийн хүч өгдөг. Модыг нь чанартай шидэт эдлэл хийхэд байнга ашиглана. Гадаад ертөнцөд маш их эрэлттэй, тэнгэрт хадсан үнээр зарагддаг гэж сонссон. Намар бүр Ба жаал та нарт хэрэглэхээр Гэгээрлийн навч их хэмжээгээр түүдэг.
Лу Ян Гэгээрлийн модны тухай номноос олонтаа уншиж байжээ. Тэнгэрийн үр, тэнгэрлэг мод гэх мэт сүртэй үгээр байнга дүрсэлдэг. Эртний үед хүн төрөлхтөн хурдан мандан гарсан нь Гэгээрлийн модтой нягт холбоотой гэж хүртэл ярьдаг.
Гэвч жинхэнэ Гэгээрлийн модыг харж байгаа нь энэ анхных нь байлаа.
Одоо ердөө гурван ямх өндөр болсон Лу Янд хэдэн арван метр сүндэрлэсэн Гэгээрлийн мод тэнгэрт хүрдэг хэмээх домгийн Тэнгэр тулах мод шиг харагдана. Тэр өөдөөс нь харах тусам Дао чихэнд нь цуурайтах мэт болж, толгой нь эргэх шиг болов.
— Ба жаалын хэлж байснаар доод түвшний бясалгагч Гэгээрлийн навч хэрэглэхээс зайлсхийх хэрэгтэй гэнэ лээ. Доод түвшний бясалгагчийн Даогийн сэтгэл, суурь хоёулаа бүрэн төлөвшөөгүй байдаг. Хэт эрт хэрэглэвэл суулгацыг хүчээр татаж ургуулахтай адил болж, ирээдүйн бясалгал болон гэгээрэлд нь ашиггүй.
— Бид эмийн ургамлууд багадаа хэт их бордоо авч болдоггүйтэй яг адилхан зарчим.
— Мод нас ахих тусам навч дахь Гэгээрлийн хүч нь сайн болдог. Гэгээрлийн төгөл дэх хамгийн хөгшин мод надаас ч настай. Тэр бас Эмийн хаан. Дараа нь чи түүнтэй уулзана.
— Энэ бол Санагалзлын өвс. Санагалзлын сарны үрэл хийх гол орцын нэг. Бүтэн сар тэнгэрт мандсан үед өөр өөр газар байгаа хоёр хүн Санагалзлын сарны үрлийг зэрэг уувал сэтгэл санаа нь хоорондоо холбогдож, орон зай, цаг хугацааг алгасан ярилцаж чадна.
— Домогт өгүүлснээр Эртний үед нэг хос хайртай хүн байжээ. Эрэгтэй нь том овгоос гаралтай, овгийн тэргүүний хүү. Харин бүсгүй нь дорд гаралтай, боолын удам байсан гэнэ. Эрэгтэй ан хийж явахдаа бүсгүйтэй таарч, анхны харцаар дурлан, насан турш хамт байхаар тангараглажээ.
— Харамсалтай нь том овгийн тэргүүний хүү учраас ханиа өөрөө сонгох эрх түүнд байгаагүй. Боол бүсгүйг эхнэр болгох тухай бүр ярих ч хэрэггүй. Овгийн шахалтаар өөр нэг овгийн тэргүүний охинтой гэрлэхээр тохиролцжээ. Нийгмийн байр суурь эн тэнцүү энэ гэрлэлт хоёр том овгийн холбоог улам бэхжүүлэх байв.
— Гэвч тэр эсэргүүцсэн. Хуримынхаа өдөр овгоосоо нууцаар гарч, хайртай бүсгүйтэйгээ оргожээ.
— Овгийн ахмадууд үүнийг мэдээд хилэгнэж, мэргэжилтнүүдийг араас нь хөөж явуулсан. Бүсгүй алагдаж, эрэгтэйн тэвэрт амьсгал хураажээ. Эрэгтэй уй гашуу, уур хилэнд автан амиа хорлосон бөгөөд хоёрынх нь цус нэгэн зэрлэг өвстэй нийлжээ. Тэр өвс үндэстэйгээ хүртэл улаан болж хувирсан тул Санагалзлын өвс хэмээн нэрлэгдсэн гэнэ.
Түүхэнд нь бүрэн автсан Лу Ян өөрийн эрхгүй,
— Ямар сэтгэл хөдөлгөм юм бэ. Энэ үнэхээр болсон явдал уу? — гэж асуув.
— Худлаа. Санагалзлын өвсний үнийг өсгөх гэж нэг хүн зохиосон түүх. Тэднийг энэ үлгэрийг зохиож байхад би яг хажууд нь байсан.
— ...