Араатан уул үнэхээр эрдэнэсийн сан байлаа.
Араатан уулын эрдэнэсийг хүсэх шуналыг ямар ч хүч хорьж дийлэхгүй.
«Тэр том овгууд цэцэглэн хөгжсөөр байдгийн гол шалтгаан нь жил бүр Араатан ууланд орж, нөөц баялаг цуглуулж чаддагт оршино. Тэнгэр газрын ховор эрдэнэс бүгд том овгуудын гарт ордог тул жижиг, дунд овгууд тэдгээрийг олж авахад тун бэрх. Зуун жил өнгөрсөн ч тэдний байдал тогтонги хэвээрээ.»
«Ян овог хүчирхэгжин өндийе гэвэл Араатан ууланд аль болох олон удаа орж байх ёстой.»
Энэ яриаг сонсоод Ян Чэнь уг асуудал ямар чухал болохыг аяндаа ойлгов.
Өөр рүү нь горьдлого тээсэн харцууд чиглэснийг хараад Ян Чэнь мөрөн дээрээ үүрсэн ачааг мэдэрлээ. Тэр аяархан хэлэв. «Овгийн тэргүүн ээ, хэрэв овогт намайг хэрэгтэй гэж үзвэл би татгалзах шалтгаангүй. Гэхдээ Зуун
овгийн сорилтын талаар нэг зүйл лавламаар байна!»
Ян Чэнь овогтоо зүгээр л хувь нэмэр оруулахын тулд ингэж амархан зөвшөөрсөнгүй.
Тэр ингэж шууд зөвшөөрсөн гол шалтгаан нь Араатан
уулын эрдэнэс байлаа. Хэрэв Ян овгийг төлөөлөн Араатан ууланд орж чадвал, дараа нь нөөцийн ихэнхийг тушаах хэрэг гарсан ч багахан хэсгийг өөртөө үлдээж чадвал түүнд асар их ашиг болно.
Ян Чэнь эргэлзэж байгааг Ян Жиньхэ анзаараад «Асуух зүйлээ эргэлзэлгүй асуу» гэв.
Ян Чэнь хэсэг бодсоноо хэлэв. «Араатан уулын дотор тал нь гаднаасаа хавьгүй аюултай байх ёстой, тийм үү? Эгч минь хүртэл Араатан уулын захад аюулд орж мэднэ гэдгийг л би мэднэ. Тэгвэл дотор тал нь бүр ч аюултай биш гэж үү? Бид залуу шавь нар Араатан ууланд орвол тэр чөтгөрийн араатнуудад амьдаараа залгиулахгүй гэж үү?»
«Ха ха ха, Ян Чэнь, чи дэндүү их санаа зовж байна. Хэрэв чи хүртэл үүнийг бодсон юм бол овгууд яагаад бодоогүй гэж? Овгууд Араатан уулын доторх чөтгөрийн араатнуудыг олон жилийн өмнө устгаж дууссан.»
Бясалгалын долдугаар шат.
Ян Жиньхэ үл ялиг инээмсэглэв. «Энэ бол суутнуудын сорилтод зориулан тусгайлан бэлтгэсэн газар. Амь насанд чинь бага зэрэг аюул учирч болох ч үхэлд хүргэхгүй. Үнэндээ залуус та нар өөрсдийгөө хурцлахын тулд багахан аюул туулж байх хэрэгтэй.»
«Одоо ойлголоо.» Ян Чэнь сая нэг сэтгэл амрав.
Араатан уулын дотор талыг овгууд хянадаг байжээ.
Үүнийг бодоод Ян Чэнь тэсэлгүй асуув. «Тэгвэл, овгийн тэргүүн ээ, Их зэлүүд нутгийн зуун овог бүгд Араатан ууланд орох гэж байхад Улаан дээлт дээрэмчдийн бүлэг яах вэ? Араатан уул бол эрдэнэсийн сан юм чинь тэд үүнийг зүгээр орхихгүй биз дээ?»
«Яаж зүгээр орхих вэ дээ? Гэхдээ Улаан дээлт дээрэмчдийн бүлэг бол Их зэлүүд нутгийн зуун овог шиг биш. Тэд таван суутныг ямар ч болзолгүйгээр явуулж, сорилтын тулааныг алгасаад шууд Араатан ууланд оруулж чадна.» Ян Жиньхэ санаа алдав. Хүн хүнтэйгээ харьцуулахад үнэхээр гол харлам. Их зэлүүд нутгийн зуун овгийг дээрэмчдийн бүлэгтэй харьцуулахын аргагүй байлаа.
Тэд толгойгоо гашилгаж байж дөнгөж хоёр хүнийг л оруулж чадна.
Харин дээрэмчдийн бүлэг таван хүнийг ямар ч хүч гаргалгүйгээр оруулж чадна.
Мэдээж нөөц цуглуулахад хүн олон байх тусмаа сайн.
Ян Чэнь үүнд гайхсангүй. Учир нь дээрэмчдийн бүлгийн хүчийг сөрөн зогсоход Арван хоёр их овгийн хамтын хүч хэрэгтэй байв. Тиймээс Арван хоёр их овог тэдэнд тал засахаас өөр аргагүй бөгөөд ийм давуу эрх эдлүүлдэг нь ч аргагүй хэрэг байлаа.
Ингэж бодсоор Ян Чэнь гол асуудалдаа орж, нухацтай царайлан хэлэв. «Бас нэг асуулт байна. Арай даварсан асуулт байж магадгүй ч урьдчилж тодруулсан нь дээр гэж бодож байна.»
«Асуул даа.» Ян Жиньхэ Ян Чэнь юу асуух гэж байгааг мэдсэнгүй.
Хэсэг бодсоны эцэст Ян Чэнь нухацтайгаар хэлэв. «Хэрэв би овгоо төлөөлөн өрсөлдөж, шилдэг гучид багтан, Араатан ууланд орж нөөц цуглуулж чадвал тэр нөөцөөс би хэдийг нь авах вэ?»
Түүнийг ингэж хэлмэгц өрөөнд байсан Ян овгийн ахмад гишүүдийн царайд янз бүрийн өнгө тодров.
Эхэндээ Ян Чэнийг магтаж байсан хүмүүс ч байлаа. Гэвч тэр овгийн ахмад гишүүдтэй ашиг хонжоо ярьж эхлэхэд олон хүний царай барайв. Эцсийн эцэст овгийн ахмад гишүүдтэй ашиг хуваарилах талаар ил цагаан ярилцахыг тэдний хэн нь ч таатай хүлээж авахгүй байв.
Харин Ян Жиньхэ тайван хэвээр, бусад ахмадын адил дургүйцсэнгүй. Тэр яаруу сандралгүй хэлэв. «Энэ нь Зуун овгийн сорилтод эзлэх байр сууриас чинь хамаарна. Хэрэв шилдэг гучид багтвал Араатан уулын дотроос олсон эрдэнэсээс хүссэн гурван эрдэнэсээ сонгож болно. Шилдэг хориод багтвал арван зүйлийг сонгуулна. Шилдэг аравт багтаж чадвал Араатан уулын нөөцийн аравны нэгийг өгч болох эсэхийг би бодож үзнэ. Хэрэв үүнээс ч илүү амжилт гаргавал аравны хоёрыг өгөхийг ч үгүйсгэхгүй.»
Ян Чэнь бага зэрэг эргэлзсэн өнгөөр асуув. «Овгийн тэргүүн ээ, эдгээр байр суурь бүр өөр өөр ямар ач холбогдолтой юм бэ?»
«Мэдээж Зуун овгийн сорилт Их овгуудад багтдаггүй овгуудад төдийлөн ээлтэй биш. Дунд болон жижиг овог шилдэг гучид л багтаж чадвал Араатан уулын нөөцийн аравны хоёрыг Арван хоёр их овогт өгөх ёстой. Шилдэг хориод багтвал аравны нэгийг тушаана. Харин шилдэг аравт багтаж чадсан цагт л юу ч өгөх шаардлагагүй!» гэж Ян Жиньхэ аргаа барсан шинжтэй хэлэв.
Ян Чэний амны булан хэдэнтээ татвалзав. Арван хоёр их овог бусдыг мөлжихдөө үнэхээр гаргууд ажээ.
Шилдэг аравт багтах гэнэ ээ?
Дунд овог, жижиг овгуудын хувьд шилдэг аравт багтана гэдэг тэнгэрт хүрэхээс ч бэрх байлгүй. Шилдэг гучид багтах нь хүртэл аз дайрсан хэрэг болно.
Ян Жиньхэ толгой сэгсрэв. «Энэ бол аргагүй асуудал. Арван хоёр
их овог хүч чадлаараа дэндүү давамгай тул дунд овог, жижиг овгууд зөвхөн тэсэхээс өөр аргагүй.»
Ян Чэнь толгой дохив.
Одоо тэр зөвхөн Морин дээрэмчдийн бүлэг гэлтгүй, Арван хоёр их овог ч бусдыг мөлжихдөө тун гаргуудыг ойлголоо.
«Тэгэхээр чиний хүртэх хэмжээ эзлэх байр сууриас чинь хамаарна. Хэрэв шилдэг гуравт багтвал Арван хоёр их овгоос тусгай шагнал өгнө. Тэр шагналыг овог чамаас нэхэхгүй. Гэхдээ чамд олгох нөөц хэзээ ч аравны хоёроос хэтрэхгүй. Овгийн дэмжлэг байгаагүй бол чи Араатан ууланд бүр орж чадахгүй байсныг мэдэж байгаа биз дээ» гэж Ян Жиньхэ чин сэтгэлээсээ хэлэв.
Ян Чэнь наймаалцах бодолгүй, хүндэтгэн хэлэв. «Баярлалаа, овгийн тэргүүн ээ!»
Ян Жиньхэтэй хийсэн энэ яриаг Ян овгийн бусад ахмад гишүүд ч үг бүрээр нь сонсож байв.
Зарим нь Ян Жиньхэ Ян Чэньтэй дэндүү эелдэг харьцаж байна гэж боджээ. Тэдний дундаас Ян овгийн Наймдугаар ахмад хамгийн их дургүйцэж байв.
Ян овгийн Наймдугаар ахмадын царай хувирсангүй. Тэр «Овгийн тэргүүн ээ, Ян Чэнь Араатан ууланд орж чадах эсэхээс үл хамааран манай Ян овгийг төлөөлж байгаа.
Одоо нөөц хуваарилах талаар ярилцаж байгаа нь арай эртэдсэн хэрэг биш үү? Ян Чэнь манай Ян овгийн хүн учраас овогтоо зохих хувь нэмрээ оруулах ёстой. Харин түүнд нөөц хуваарилах асуудлыг би бол бүр орхих хэрэгтэй гэж бодож байна!» гэв.
Үүнийг сонсоод Ян Чэнь хөмсгөө өргөн, таатайхан хариулав. «Өө, Наймдугаар ахмад аа, тэгвэл надад ногдох нөөцийн асуудлыг яагаад орхих ёстойг хэлээд өгөөч?»
Эцсийн эцэст тэр ахмад хүн байсан тул Ян Чэнь эхэндээ Наймдугаар ахмадыг хүндэлдэг байв.
Гэвч тэр ахмад анхнаасаа түүнд ялгаварлан гадуурхсан хандлага үзүүлсээр иржээ. Ян Чэнь хэчнээн сайхан ааштай байсан ч энэ мөчид цааш тэвчихийг хүссэнгүй.
Ахмад Ян Ба хүйтнээр хурхираад, өөрийнхөө зөвийг баталж буй мэт хэлэв. «Ян Чэнь, Ян овгийн дэмжлэггүйгээр чи өнөөдрийн амжилтад хүрэх боломжгүй байсан. Ян овог чамд бясалгалын нөөц өгч, бясалгалын арга зааж, өнөөдрийн түвшинд хүргэх гэж чамайг хэчнээн их зүтгэж өсгөсөн билээ. Одоо л чи овогтоо хувь нэмэр оруулах цаг. Гэтэл бид чамаас ганц удаа хувь нэмэр оруулахыг хүсэхэд чи тэр дор нь овогтойгоо наймаалцаж эхэллээ. Овог гэж юу байдгийг мэддэг юм уу? Бид чамайг зүгээр өсгөсөн гэж бодож байна уу?»
Ян овгийн Наймдугаар ахмадын үг хэд хэдэн талаас дэмжсэн дуу хоолой сонсогдоход хүргэв.
«Тийм ээ, Ян Чэнь, Ян овог чамайг зүгээр нэг өсгөөгүй.»
«Ян овог байгаагүй бол чи өнөөдөр ийм амжилтад хүрэх байсан гэж үү?»
Энэ бүх зэмлэлийг сонсоод Ян Чэнь толгой сэгсрэв.
Тэр Араатан ууланд орж ч амжаагүй байхад эдгээр ахмад гишүүд өөрт нь оногдох ашгийн хуваарилалтад аль хэдийн дургүйцэж байлаа. Хэрэв тэр Араатан ууланд орчихвол энэ хүмүүс түүнтэй нөөц булаацалдахгүй гэж үү?
Үүнийг бодоод Ян Чэнь юу ч нуухаа больж, хүйтнээр хэлэв. «Наймдугаар ахмад аа, та нар бүгд Ян овог намайг өсгөж, бясалгалын нөөц өгсөн гэж хэлж байна. Тэгвэл би, Ян Чэнь, өнөөдөр та нараас нэг зүйл асууя. Ян овог надад хэзээ бясалгалын нөөц өгч байсан юм бэ?»
Ян Чэнь ингэж асуухад Ян овгийн ахмад гишүүд гэнэт таг чимээгүй болов.